شعب المقال فی درجات الرجال
ج ۱، ص ۳۳۱–۳۳۲، ش ۳۲۱
فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه
ج ۱، ص ۳۳۱–۳۳۲، ش ۳۲۱
۳۲۱. شعب المقال فی درجات الرجال
(عربی)
از: ابو القاسم بن محمّد بن احمد نراقی، نجم الدین (۱۳۱۹ ق)
رسالۀ مفصّلی است در رجال، مؤلف تصمیم داشته این رساله را در هشت شعبه تنظیم نماید، ولی گویا بیش از چهار شعبۀ آن را تألیف ننموده و نسخه‌های موجود از این کتاب و همچنین نسخۀ چاپی نیز فقط شامل چهار شعبۀ اوّل است.
تألیف این بخش در ۲۷ ربیع ثانی ۱۲۹۱ پایان یافته و عنوان شعبه‌های آن چنین است:
الشعبة الاولی: فی الفواتح، شامل چهار فاتحه (۱. فی بیان الحاجة الی علم الرجال، ۲. اذا اطلق الجرح و التعدیل مطلقاً، ۳. فی تعارض الجرح و التعدیل، ۴. فی اصطلاح المدح و القدح).
الشعبة الثانیه: فی ذکر الرجال الذین لم یدع احد ضعفهم بل وصفهم الکل بالوثاقة او البعض مع عدم تعرض الباقی له بما ینافیه.
الشعبة الثالثة: فی الرجال الذین اختلفت فی وثاقتهم.
الشعبة الرابعة: فی الممدوحین دون الوثاقة.
چاپ: در سال ۱۳۷۶ ق، از سوی دیوان الانتشارات الدینیة و چاپخانه گلبهار یزد، با تصحیح شیخ محمّد علی نحوی در مدرسۀ شفیعیۀ یزد با مقدمه آیة اللّٰه شیخ محمّد خالصی و به اهتمام حسین صفایی نراقی، در قطع رقعی، در ۲۴۶ صفحه به چاپ رسیده، که فقط چهار شعبۀ اوّل کتاب را شامل است.
[الذریعة: ۱۹۱/۱۳؛ معجم المطبوعات العربیة فی ایران: ۳۰۲]
آغاز: بذکر اللّٰه استفتح مقالی و بشکره استنجح سؤالی و علیه توکلی فی کل حالی... اما بعد... ان علم الرجال مما لا یخفی قدره... و رتبته علی ثمانیة شعب افتتاحها بالفواتح و بالخواتم ینتهی المطلب... الشعبة الاولی فی الفواتح و هی اربعة فاتحة.
انجام: المخزومی تقدم بهذا العنوان فی الاسماء، قد تم الشعبة الرابعة من کتاب شعب المقال....
نسخه‌ها:
۱/۱۶۰۱. کاشان، سیّد محمّد حسین علم الهدی رضوی: ۴۳-(۲۴۸)، نسخ، عبد الباقی طباطبایی، صفر ۱۳۰۱ ق [نشریۀ نسخه‌های خطّی: ۳۶/۷].
۲/۱۶۰۲. قم، مرعشی: ۷۶۲، از آغاز کتاب تا پایان شعبۀ چهارم، آغاز: برابر نمونه، انجام:
برابر نمونه، نسخ، ابو القاسم بن محمّد نراقی کاشانی (مؤلف) / احتمالا، قبل از ۱۳۱۹ ق، ۱۳۷ برگ، ۱۶ سطر، ۲۱ * ۱۵ [فهرست مرعشی: ۳۷۰/۲].
۳/۱۶۰۳. کاشان، مدرسه سلطانی: ۱۵۲، از آغاز کتاب تا پایان شعب چهارم، آغاز: برابر نمونه، نسخ جلی، ابراهیم بن علی اکبر رضوی، ۱۳۲۷ ق، شماره قبلی نسخه ۲/۱۹۰ می‌باشد، نسخه با دو خط و توسط دو نفر کتابت شده است، ۷۳ برگ، ۱۸ سطر، ۱۸ * ۲۲ [فهرست مدرسه سلطانی، قدیم: ۲۹؛ فهرست مدرسه سلطانی، جدید].