مدخل فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

جامع المقال فی ما یتعلق بأحوال الحدیث و الرجال الدرایة لمعرفة الروای و الروایة، مشترکات الرجال

ج ۱، ص ۱۹–۲۴، ش ۱۹

فهرستگان نسخه‌های خطی حدیث و علوم حدیث شیعه

ج ۱، ص ۱۹–۲۴، ش ۱۹
۱۹. جامع المقال فی ما یتعلق بأحوال الحدیث و الرجال (الدرایة لمعرفة الروای و الروایة، مشترکات الرجال) (عربی) از: فخر الدین بن محمّد علی طریحی رماحی نجفی (۱۰۸۷ ق) کتاب معروفی است در علم حدیث و درایه، شامل یک مقدمه و دوازده باب و یک خاتمه که تألیف آن در جمادی الثانی ۱۰۵۳ ق به پایان رسیده است. عنوان باب‌های کتاب چنین است:
مقدمه: فی معنی الحدیث و الاثر و السنة؛ الباب الاوّل: فیما لابدّ للمحدث من معرفته فی السند؛ الباب الثانی: فی بیان احکام ما تقدم؛ الباب الثالث: فی شروط الراوی فی الروایة من الرواة؛ الباب الرابع: فی العدالة المحتاج الیها؛ الباب الخامس: فی بیان اختلاف الحدیث؛ الباب السادس: فی الباعث علی العدول عن مصطلحات القدماء؛ الباب السابع: فیما لابد للراوی منه فی تحمل الروایة؛ الباب الثامن: فی کیفیة الروایة و جواز نقل الحدیث بالمعنی؛ الباب التاسع: فی طریقة المحدّثین فی الاسناد؛ الباب العاشر: فیما یتوقّف علیه قراءة الحدیث من العلوم؛ الباب الحادی عشر: فی کیفیة کتابة الحدیث و تدریسه و قرائته؛ الباب الثانی عشر: فی ذکر المهم من اسماء الرجال و طبقاتهم. این باب شامل چند فایده است بدین ترتیب: الفائدة الاولی: شامل سه قسم: ۱. فی استعلام من اشترک فی الاسم فقط، ۲. فی استعلام من اشترک فی الاسم و الاب معا، ۳. فی بیان الکنی و الانساب، در سه باب و یک تذنیب. الفائدة الثانیة: فی بیان اصل النسبة و معرفة الانساب و الالقاب، شامل دو بخش: ۱. نسبت‌ها به شهرها و قبایل ۲. القاب و انساب. الفائدة الثالثة: فی معرفة الصحابی؛ الفائدة الرابعة: فی معرفة طبقات الرواة؛ الفائدة الخامسة: فی معرفة من تشارک فی الاخوة؛ الفائدة السادسة: فی معرفة من اجتمعت العصابة علی تصدیقهم؛ الفائدة السابعة - الفائدة الاحدی عشر: چند فایده کوتاه در درایه؛ الفائدة الثانیة عشر: فی بیان تاریخ ولادة الرسول و الائمّة علیهم السلام و فرق الشیعة؛ الخاتمه: فی ذکر اربعة امور (۱. تعداد احادیث کتب اربعه، ۲. فی بیان تاریخ
وفات بعض المشایخ، ۳. بیان من روی عنهم المشایخ الاربعة، ۴. فی ذکر ما وصل الینا من التوقیعات فی حق بعض المشایخ من المحدّثین). چاپ: تهران: کتابفروشی جعفری، ۱۳۷۴ ق [الذریعة: ۷۳/۵؛ مشار عربی: ۲۴۶؛ التراث العربی: ۱۹۷/۲] آغاز: اما بعد حمد اللّٰه الهادی الی الرشاد... فیقول... لما کان العلم بالاحکام الشرعیة و المسائل الفقهیة. انجام: و هذا اوفی مدح و تزکیة وازکی ثناء و تطریة یقول امام الامة و خلف الائمة علیهم السلام و الصلاة. انتهی کلامه و هو کما قال رحمه اللّٰه تعالی. تمت الدرایة. نسخه‌ها: ۱/۵۷. تهران، دانشگاه تهران: ۳۴۳۶، نسخ، خیر الدین خراسانی، ۸ جمادی الثانی ۱۰۵۳ ق، رساله اوّل مجموعه [فهرست دانشگاه تهران: ۲۴۴۸/۱۱]. ۲/۵۸. قم، گلپایگانی: ۶/۹۰، بدون نام کاتب، ۱۰۵۳ ق، ۱۳۹ برگ [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای]. ۳/۵۹. تهران، دانشگاه تهران: ۱۸۴۴، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد بن اسماعیل بن محمّد حسینی نجفی، ۹ صفر ۱۰۵۹ ق، ۱۲۳ برگ، سابقه: کتابخانه مرعشی: عکس ۲۸ [فهرست دانشگاه تهران: ۴۴۱/۸؛ فهرست عکسی مرعشی: ۳۱/۱]. ۴/۶۰. قم، گلپایگانی: ۱۲۵۳/۷/۱۵۳، آغاز: برابر نمونه، نسخ، عیسی بن محمّد امین کاظمی جزائری، ۲۰ رمضان المبارک ۱۰۷۵ ق، در حاشیه تصحیح و نسخه بدل آورده شده است، رساله دوم مجموعه، «۱۴۴ پ - ۲۴۰ ر» ۹۶ برگ، ۲۰ سطر [فهرست گلپایگانی، رایانه‌ای؛ فهرست گلپایگانی، جدید: مخطوط]. ۵/۶۱. مشهد، مدرسه نواب: ۴ رجال، نستعلیق، بدون نام کاتب، ۱۰۷۶ ق، نظام الدین محمّد بن محمّد فاضل در ۱۰۷۸ ق آن را مقابله کرده، با حواشی (منه) [فهرست دو کتاب‌خانه مشهد: ۵۴۷]. ۶/۶۲. قم، مرعشی: ۹۸۸۲، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۰ ربیع الاوّل ۱۰۹۵ ق، ۱۰۶ برگ [فهرست مرعشی: ۱۸۰/۲۵]. ۷/۶۳. مشهد، مدرسه سلیمان خان: ۱۰۸، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۱ ق، رساله اوّل مجموعه [فهرست چهار کتاب‌خانه مشهد: ۱۸].
۸/۶۴. مشهد، آستان قدس رضوی: ۹۰۷۹، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد زمان بن میر حسین نقوی سبزواری، ۱۱۰۵ ق، ۱۲۹ برگ [فهرست آستان قدس: ۵۹۹/۶]. ۹/۶۵. مشهد، دانشکده الهیات: ۱۶۲۵، نستعلیق، محمّد صادق بن محمّد کاظم پریشانی، ۱۱۳۰ ق، ۹۱ برگ [فهرست الهیات مشهد: ۷۴۸/۳]. ۱۰/۶۶. تهران، دانشکده ادبیات: ۸۷ - ج، نسخ، محمّد محسن، ربیع الثانی ۱۱۶۵ ق، با حواشی، ۱۰۶ برگ [فهرست ادبیات تهران: ۱۵۱/۱]. ۱۱/۶۷. قم، مسجد اعظم: ۳۳۲۷، از باب پنجم تا آخر کتاب، از آغاز افتادگی دارد، آغاز: الخامسة فی معرفة الالفاظ المتداوله فی الجرح و التعدیل بین المحدثین و علماء الرجال فمن الالفاظ التعدیل قولهم عدل او ثقة او حجة او صحیح الحدیث او متقن، نستعلیق، ادریس‌بن حسین حسینی موسوی، ۲۱ رمضان المبارک ۱۱۸۸ ق، کربلا، در حاشیه تصحیح شده است، رساله دوم مجموعه، «۶۰ ر - ۱۰۴ ر» ۴۵ برگ، ۱۷ * ۲۱ سم [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۶۲۳؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۱۲/۶۸. اصفهان، دانشگاه اصفهان: ۸۱ (۱۶۶۷۴)، از آخر افتادگی دارد، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۲ ق [نشریۀ نسخه‌های خطّی: ۱۱ و ۸۸۹/۱۲]. ۱۳/۶۹. تهران، دانشگاه تهران: ۹۸۹، آغاز: برابر نمونه، نسخ، مهدی بن عبد المراد، ۱۲۱۶ ق، رساله پنجم مجموعه، ۱۵ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۱۶۶۶/۵]. ۱۴/۷۰. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۱۰۵۷، زین العابدین بن محمّد خوانساری، ۱۲۲۴ ق، رساله دوم مجموعه [فهرست اهدایی رهبری: ۳۲۹]. ۱۵/۷۱. تهران، دانشگاه تهران: ۱۹۱، آغاز: الباب الثانی عشر فی ذکر المهم من اسماء الرجال وطبقاتهم، نسخ، بدون نام کاتب، ۲۱ جمادی الثانی ۱۲۲۵ ق، ۹۹ برگ [فهرست دانشگاه تهران: ۵۵۵/۲]. ۱۶/۷۲. قم، مدرسه فیضیه: ۹۰۱، نسخ، معصوم بن حاج ابراهیم، ۱۲۲۶ ق، رساله دوم مجموعه، ۶۰ برگ [فهرست مرعشی: ۳۶/۲]. ۱۷/۷۳. قم، گلپایگانی: ۴۴۰۱/۲۲/۱۲۱، آغاز: برابر نمونه، نسخ، محمّد رضا بن محمّد حسین خوانساری، ۱۲۳۳ ق، رساله دوم مجموعه، «۷۶ پ - ۱۳۶ ر» ۶۱ برگ، ۲۵ سطر، ۱۵ * ۲۱ [فهرست گلپایگانی، قدیم: ۲۲۶/۲؛ فهرست گلپایگانی، جدید: مخطوط].
۱۸/۷۴. قم، مرعشی: ۷۱۶۳، نسخ، حسن بن ابو المعصوم گلپایگانی کوکدی، ۱۲۳۶ ق، رساله اوّل مجموعه، ۲۰۵ برگ [فهرست مرعشی: ۳۰۶/۱۸]. ۱۹/۷۵. تهران، ملک: ۳۵۰۷، نستعلیق، بدون نام کاتب، ۱۲۴۴ ق، رساله سوم مجموعه [فهرست ملک: ۴۶۲/۶]. ۲۰/۷۶. تبریز، ملی تبریز: ۳۲۱۶، آغاز: الواقع فإذا فرغ من تمییز الرجل الراوی، نسخ، عباس بن محمّد لنجانی اصفهانی، ۱۲۴۶ ق، ۶۵ برگ [فهرست ملی تبریز: ۱۰۹۳/۳]. ۲۱/۷۷. قزوین، مدرسه امام صادق (ع): ۱۳۶، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، ۱۲۷۲ ق، رساله اوّل مجموعه [میراث اسلامی ایران: ۶۵۵/۱۰؛ فهرست مدرسه امام صادق (ع): ۳۲۴/۱]. ۲۲/۷۸. تهران، ملک: ۳۵۶۲، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رساله اوّل مجموعه [فهرست ملک: ۴۸۹/۶]. ۲۳/۷۹. تهران، دانشکده الهیات: ۸۰۶ د، از آخر افتادگی دارد، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، قرن ۱۳ ق، رساله دوم مجموعه، «۱۴۰ پ - ۱۵۰ ر» ۱۱ برگ [فهرست الهیات تهران: ۳۹۸/۱ و ۵۰۴]. ۲۴/۸۰. مشهد، کاظم مدیر شانه چی: بدون شماره، نسخ، محمّد صادق پریشانی، ۱۳۱۰ ق [نشریۀ نسخه‌های خطّی: ۵۹۳/۵]. ۲۵/۸۱. قم، مرعشی: ۳۲۶۶، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، ۱۰۷ برگ [فهرست مرعشی: ۵۵/۹]. ۲۶/۸۲. قم، مرعشی: ۵۷۷۷، نسخ، علی نقی بن اسماعیل موسوی، بدون تاریخ کتابت، رساله اوّل مجموعه، «۱ پ - ۹۱ پ» ۹۱ برگ [فهرست مرعشی: ۱۶۳/۱۵]. ۲۷/۸۳. مشهد، آستان قدس رضوی: اهدایی رهبری ۸۳۷، سیّد احمد بن محمّد رضا حسینی خوانساری، بدون تاریخ کتابت، رساله چهارم مجموعه [فهرست اهدایی رهبری: ۳۰۱]. ۲۸/۸۴. تهران، مجلس شورای اسلامی: ۱۴۴۶۷، آغاز: برابر نمونه، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله اوّل مجموعه، «۱ پ - ۶۱ ر» ۶۱ برگ [فهرست مجلس: ۶۱۳/۳۸].
۲۹/۸۵. تهران، دانشگاه تهران: میکروفیلم ۶۰۳۰، نبذی از جامع المقال درباره کتابهای فقیه واستبصار وکافی وتهذیب، بدون تاریخ کتابت، رساله دوم مجموعه، ۲۶۶ برگ [فهرست میکرو فیلمهای دانشگاه تهران: ۱۹۳/۳]. ۳۰/۸۶. قم، مسجد اعظم: ۸۳۲، عنوان معرّفی: فائدتان، فقط دو فایده آخر از کتاب را شامل است، آغاز: فائدة الحادیة عشر فی بیان الکنی و الالقاب یعبر بها عن الرسول و الائمة علیهم السلام فی الاخبار منها ابو القاسم کنیة صلی اللّٰه علیه و آله و یستعمل ذکرها فی محمّد بن الحسن المهدی علیه السلام، انجام: برابر نمونه، نستعلیق، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله دوم مجموعه، «۳۰ پ - ۳۴ ر» ۷ برگ، ۱۶ * ۲۱ [فهرست مسجد اعظم، قدیم: ۴۸۰؛ فهرست مسجد اعظم، جدید]. ۳۱/۸۷. تهران، ملک: ۳۴۸۲، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، رساله سوم مجموعه [فهرست ملک: ۴۵۷/۶]. ۳۲/۸۸. قم، مرکز احیاء میراث اسلامی: ۲۳۱۴، آغاز: برابر نمونه، نسخ، بدون نام کاتب، بدون تاریخ کتابت، عناوین شنگرف، تصحیح شده و در پایان علامت بلاغی بدون نام با نسخه‌ای مغلوط آمده است، در برگ اوّل مهر بیضوی محمّد باقر بن زین العابدین الموسوی مشهود است، ۱۲۸ برگ، ۱۹ سطر، ۱۴/۵ * ۲۱/۳ [فهرست مرکز احیاء: ۶ / مخطوط]. ۳۳/۸۹. مشهد، مدرسه سلیمان خان: ۱۱۵، باب دوازدهم، نسخ، محمّد فاضل بن محمّد مهدی مشهدی، بدون تاریخ کتابت، رساله دوم مجموعه [فهرست چهار کتاب‌خانه مشهد: ۲۰].

گزارش اشکال یا پیشنهاد