چاپ شده با حواشی سودمند از استاد هادی ارفع کرمانشاهی و به خط وی؛ جلد: گالینگور سبز، ۱۰۴گ، ۲۳ سطر، اندازه: ۱۶×۲۴سم [شخصی ف: ۲-۶۴]
● تذکره شعرای معاصر / تراجم / فارسی
tazkere-ye šo‘arā-ye mo‘āser
تاریخ تألیف: ۱۳۲۸ش
شرح حال مختصر و نمونه شعر ۴۷ تن از شعرای معاصر ایران است که عکس اکثر آنها در هر برگ الصاق شده است و وسیله انجمن ادبی فرهنگستان ایران در سال ۱۳۲۸ شمسی ساخته شده است.
مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: ۲۱۳۹۸
بیکا، بیتا؛ نسخه ماشین شده است با نمونههای دستنویسی و ۳۷ قطعه عکس از شعرای مورد بحث، عکسهای موجود متعلق اند به آقایان حسین سمیعی، احمد اشتری، سید علی نور بخش آزاد، دکتر محمود افشار، امیری فیروزکوهی، ابراهیم باستانی پاریزی، ملک الشعرای بهار، عبدالرحمان پارسا، پروین دولت آبادی، پژمان بختیاری، ابوالقاسم حالت، دانش بزرگ نیا، ذکائی، کاظم رجوی، دکتر رسا، رشید یاسمی، رهی معیری، ریحان حسن سمیعی، احمد سهیلی خوانساری، شعله، محمد عنقا، غیرت کرمانشاهی، فرات، محمود فرخ، علی اشتری، قلزم، گلچین معانی، گلشن آزاد، مؤید ثابتی، نسیم، محمد علی ناصح، نصرت، نظام وفا، عبدالوهاب نورائی وصال، علامه وحید، هشیار؛ جلد: مشمع آبی، ۱۸۴گ، اندازه: ۲۲×۲۸سم [ف: ۳-۱۰۱۷]
● تذکرة الشعرای مولانا قایلی / تراجم / فارسی
tazkerat-oš šo‘arā-ye mowlānā qāyelī
شیخ زاده فایض نیمردانی، ق ۱۰ قمری
šeyx-zāde fāyez-e nīmardānī (- 16c)
از نام و نشان مؤلف این تذکره که خود را به نام «قایلی» خوانده اطلاع درستی به دست نیامد. مدون تذکره اشعار ۷۰ تن از شعرا را بدون ذکر شرح حال و مشخصات دیگر در این رساله گردآوری کرده و از بعضی یک بیت و از برخی دو بیت بیشتر شعر نیاورده است. نخستین شاعری که شعرش در این تذکره ثبت است میر همایون اسفراینی است و این بیت از اوست: به زنجیرم چو کرد از بی قرار دلستان من ×× دل زنجیر شد سوراخ سوراخ از فغان من. آخرین شاعری که شعرش را نوشته خواجه کمال الدین حسن بن خواجه نظام الملک است و از اوست: تیغی است آبدار زبان در دهان ما ×× خود را نگاه دار زتیغ زبان ما. (طاهری شهاب)
ساری؛ طاهری شهاب؛ شماره نسخه: ۲۲۴/۲
آغاز: این تذکره ایست که عزیزی مسمی به مولانا قایلی جمع نموده، چون کاتب از مسکن و مقام عزیزان آینده اطلاع نداشت در تفصیل حال ایشان چیزی مرقوم نشد
کاتب = مؤلف، بیتا؛ در پایان کتاب « بقیة النقیة» نوشته شده؛ ۴ص، ۲۸ سطر ۱۵×۲۴سم [نشریه: ۶-۶۳۲]
● تذکره شوشتر = تاریخ شوشتر = شوشتریه / تاریخ ایران / فارسی
tazkere-ye šūštar = tārīx-e šūštar = šūštarīye
جزایری، عبدالله بن نورالدین، ۱۱۱۲-۱۱۷۳ قمری
jazāyerī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-od-dīn (1701-1760)
تاریخ تألیف: ۱۱۶۷ق
کتابی متوسط در تاریخ و جغرافیای شهر شوشتر که در یک «مقدمه» و چهل و چهار «فصل» (صاحب الذریعه [در ذیل عنوان تاریخ تستر] نوشتهاند نسخهای از این کتاب را در خاندان مؤلف دیدهاند دارای چهل و هشت فصل) تنظیم شده است: مقدمه در بنای شهر شوشتر؛ ۱. بنای رودخانه شادروان؛ ۲. وصف شادروان؛ ۳. مساجد و بقاع؛ ۴. مزارات؛ ۵. بقاع الخیر صحرای شوشتر؛ ... ۱۳. سلاطین و حکام شوشتر از ۹۳۲-۱۰۴۲ق؛ ... ۱۹. حکام شوشتر از ۱۰۱۶ق تا ۱۱۲۹؛ ... ۲۳. عزل شاه طهماسب و هرج و مرج سال ۱۱۴۴ق؛ ۲۴. در حکایات عجیبه درویش. این کتاب علاوه بر اینکه تاریخ شوشتر است سرگذشت و فهرست مؤلفات سید نعمة الله و خاندان جزائری و طرفی از تاریخ صفویه نیز هست مؤلف در فصل ۱۸ (۱۷ چاپی) سرگذشت و فهرست مؤلفات خود را آورده است.
آغاز: الحمد لله رب العالمین ... آوردهاند که در قضیه طوفان نوح که عالم غرقاب و معموره زمین خراب و جمهور بنی آدم آواره دیار عدم گردیدند
انجام: و چون مرا سبب توبه و خدا پرستی خود دانست شرائط تسلیم و ارادت بجای آورد و الله یعلم
چاپ: کلکته، با پیشگفتار انگلیسی، ۱۳۴۳ق، ۱۰۳+۱۱ص؛ تهران، با پیشگفتار سید محمد جزایری چاپ افست؛ تهران، انتشارات صدر، ۱۳۱۷ش؛ به تصحیح خان بهادر مولی بخش و هدایت حسین، انجمن آسیایی بنگال، ۱۹۲۴م (۱۳۴۳ق)
[مشار فارسی ۱۱۵۳/۱؛ فهرستواره منزوی ۹۲۵/۲؛ الذریعة ۲۴۳/۳؛ نسخههای منزوی ۴۲۸۹/۶؛ تاریخ تذکرههای فارسی ۵۸۰/۲؛ دنا ۱۰۷۷/۲ (۱۹ نسخه)]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۷۵۸
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۷ ربیع الاول تا ۱ رمضان ۱۱۹۲ق؛ از روی خط مؤلف، محشی، دیباچهای در نسخه نیست؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج مشکی، ۶۲گ، ۲۰ سطر (۱۱×۱۶)، اندازه: ۱۵×۲۲سم [ف: ۱۲-۲۷۵۱]
۲. تبریز؛ ملی تبریز؛ شماره نسخه: ۳۱۳۳