● تحفة الامیر فی آداب التلاوة / تجوید / فارسی
tohfat-ol amīr fī ādāb-et telāva
حسینی تبریزی، محمد بن مهدی، -۱۲۶۴ قمری
hoseynī tabrīzī, mohammad ebn-e mahdī (-1848)
رسالهای کوتاه در اصول و مهمات علم تجوید و قرائت که در هشت «باب» تنظیم شده است: ۱. بیان مخارج ومراتب حروف و احکام تنوین؛ ۲. ادغام و مد و قصر؛ ۳. تفخیم وترقیق لام و راء و اشباع هاء؛ ۴. همزه قطع و وصل و استعاذه و بسمله و قرائت؛ ۵. کیفیات محاسن قرآن و تلاوت؛ ۶. معایب در قرائت؛ ۷. اشباع و مشکلات حروف؛ ۸. آداب تلاوت. این رساله جز «مظاهر محمودیه» اوست. (علینقی منزوی)
آغاز۱: بسمله الحمدلله الذی اطلق السنتنا بتلاوت القرآن ... و بعد ذره بیمقدار ... محمد بن مهدی الحسینی التبریزی بر ارواح سالکان مسالک قرب یزدانی مینگارد که چون اخبار متکاثره ... در فضیلت قرائت و تلاوت کلام مجید و بیان آداب بنظر قاضر این بی بضاعت رسیده لهذا در این مختصر بعضی از ضروریات علم قرائت و تلاوت ... ذکر نمود و مسمی ساخت آنرا به تحفة الامیر و آن مشتمل است بر هشت باب.
۲: منعمی را سپاس و شکر سزا است که زبانها بحمد او گویا است ... اما بعد ذره بیمقدار محمد بن مهدی الحسینی بر الواح ... و مسمی ساخت بتحفة الامیر ... اما استعاذة ...
انجام: بل أنا عبدٌ ذلیل خائف مستجیر که اینها ازجمله لوازم تلاوت است والله یهدى من يشاء الى صراط مستقیم
چاپ: تبریز، ۱۲۵۵ق
[نسخههای منزوی ۸۱/۱؛ الذریعة ۴۲۱/۳ و ۹/۱۸؛ مشار فارسی ۱۲۰۰/۱؛ مکتبة امیرالمؤمنین ۳۳۲/۱]
۱- تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۱۹۴/۱
آغاز: برابر۱؛ انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۵۲ق؛ کاغذ: آهار مهره فرنگی، جلد: مقوا رویه ساغری، ۲۰ص (۲-۲۱)، ۱۳-۱۶ سطر، اندازه: ۱۲/۹×۲۰/۸سم [ف: ۵-۶]
۲- اراک؛ دهگان؛ شماره نسخه: ۳۱۱
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲۵۳ق؛ یادداشتی در نام کتاب و نام مؤلف که این نسخه را به نام محمد خان قاجار نگاشته است؛ تملک: «ابن محمد میرزا محمد باقر الحسینی الفراهانی به تاریخ ۱۲۵۱» با نشان مهر «عین محمد باقر الحسینی» (بیضی)، ابراهیم دهگان؛ ۱۱گ، ۱۶ سطر، اندازه: ۱۰×۲۰سم [ف: ۲-۴۰۷]
۳- تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۱۳۸
آغاز: برابر۲
خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: ۱ رمضان ۱۲۵۵ق؛ مجدول؛ تملک: اسحاق میرزا؛ کاغذ: اصفهانی نخودی، جلد: تیماج حنایی، ۷گ، ۱۷ سطر (۸/۵×۱۶/۵)، اندازه: ۱۲×۲۰/۵سم [ف: ۲-۶۹۵]
۴- قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۳۰۴۲/۴
آغاز: برابر۱ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲۵۵ق؛ محشی، مقابله شده؛ ۱۸گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۰×۱۵سم [ف مخ: ۱-۳۴۸]
۵- مشهد؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز: برابر۲
بیکا، تا: ۱۲۵۵ق؛ مصحح، مجدول و پاکیزه؛ مهر بیضوی «اویس»؛ ۱۹ص [ف مخ: -۸]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۲۵۴۲
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۷-۱۴۱]
۶- اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۱/۲
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۵۸ق؛ جلد: تیماج قهوهای، ۸گ (۱۱۵پ-۱۲۲ر)، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: ۱-۳۰]
۷- تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۵۷۱۱
آغاز: برابر۱ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن بن محمد باقر اصفهانی، تا: ۱۲۷۷ق، جا: اصفهان؛ مصحح؛ کاغذ: فرنگی نخودی، جلد: روکش کاغذ نخودی عطف تیماج سبز، ۱۹گ، ۱۲ سطر (۹×۱۴/۵)، اندازه: ۱۶/۳×۲۲/۲سم [رایانه]
۸- قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۶۹۷۲/۱-۳۵/۱۵۲
آغاز: برابر۱؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: ملاغفار بن نصر الله بیک، تا: قرن ۱۳؛ مهر: «الراجی عبدالغفار ۱۲۷۱» (بیضی)؛ جلد: مقوا، ۲۱گ، ۱۰ سطر، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۲-۷۶۱]
۹- رشت؛ جمعیت نشر فرهنگ؛ شماره نسخه: ۱۴۶/۳ح
بیکا، تا: قرن ۱۴، قطع: بیاض رقعی [رشت و همدان: ف: ۱۲۰۵]
۱۰- قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۱۷۸۸/۹-۱۰/۹۸
آغاز: برابر۱؛ انجام: برابر
خط: نسخ معرب و نستعلیق، کا: محمد حسین بن ملامصطفی قزوینی، تا: ۱۳۱۳ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۷گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲-۷۶۱]
۱۱- قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۲۲۷۱
آغاز: برابر۱، انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ مصحح، با علامت بلاغ دارد، شاید تصحیح توسط خود مؤلف شده باشد؛ جلد: مقوایی عطف تیماج مشکی، ۱۰گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۱۹سم [ف: ۶-۲۵۷]
۱۲- یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۱۱۰/۱۱
آغاز: برابر۱؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمد حسین بن علی اکبر کرمانی، بیتا؛ کاغذ: فرنگی خط دار، جلد: مقوایی تیماج آلبالویی، ۲گ (۹۹-۱۰۰)، ابعاد متن: (۱۶×۲۸/۵)، اندازه: ۲۲×۳۵سم [ف: ۱-۱۴۷]
۱۳- قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۲۷۵۱/۸-۱۴/۲۰۱
آغاز: برابر۱؛ انجام: و عزروه. بفتح عين وزاء. فانبجست بتقديم