«باب»، سروده ۱۲۹۲ که در ماده تاریخ پایان با عبارت «مرغوب دلی» یاد شده است. سراینده از مردم بخارا ولی در شهرک جت پول میزیسته است و در آن از نواب امیر محمد رشید الدین خان بهادر جنگ اقتدارالدوله و قدر الامراء بهادر ستوده است.
۱- تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۹۷۶۶
آغاز: حمد بر آن خالق انسان و جن ×× کرد پیدا دو جهان در لفظ کن / ساخت او ارواح را گفته است ×× بر بلی داده زبان آن قادر الست؛ انجام: کین مرادم بود چون گفتیم بس ×× کس عمل آرد نیارد منچه پس
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: هندی، جلد: تازه، ۵۵ص، ۱۱ سطر (۱۱×۲۱)، اندازه: ۱۶×۲۶سم [ف: ۱۷-۴۷۹]
۲- تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۸۷۱/۵-ف
نسخه اصل: بادلیان ش ۲۸۸ الیوت ۱۴۷۶ اته. نام مؤلف به استناد فهرستواره منزوی ۵۴۶/۱۰ ذکر شد؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ۱۵ سطر [فیلمها ف: ۱-۵۴۴]
● تحفة الامراء / نامهنگاری / فارسی
tohfat-ol omarā'
محمد یوسف، ق ۱۴ قمری
mohammad yūsof (-20c)
اهداء به: محمد یحیی خان فرزند نواب مرشد خان بهادر جنگ صوبه دار بنگاله
منشآتی است که مؤلف در موضوعات گوناگون برای تعلیم آداب و روش نامهنگاری نوشته و در چهار «فصل» و هر فصل در دو «قسم» قرار داده: فصل ۱. قسم اول در فرامین پادشاهی، قسم دوم در پروانجات و دستکات حکام عدالت ارتسام؛ فصل ۲. قسم اول در عرض داشت و عرایضات، قسم دوم در مکتوبات و رقعات؛ فصل ۳. قسم اول در قبالات و محضر و اسناد شرعیه، قسم دوم در مکاتبات شکر و تهنیت؛ فصل ۴. قسم اول در عیادت و تعزیت، قسم دوم در القاب و آداب و روابط کلام و ختم کتاب.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۴۱۵۸
آغاز: به نام پادشاه پادشاهان ×× برافرازنده رفعت پناهان ... مبرا ذاتی که غواصان بحر ایقان لطیف ترین گوهر محمدت و ستایش را در رشته تحریر ... بعد طی مراحل محمدت و قطع منازل منقبت آنکه مصنف این مسودات محمد یوسف؛ انجام: قانون-مرقوم قلم فیض رقم گشته بود مرقوم قلم مرحمت شیم گشته بود ... نگارش پذیر قلم بدایع نگار شده بود رقم پذیر خامه صنع دثار شده بود.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ بیکا، بیتا؛ جلد: گالینگور قهوهای، ۱۰۳گ، ۱۳ سطر، اندازه: ۱۹×۲۷سم [ف: ۳۸-۱۹۸]
تحفة الأمير ← مجمعة الأمير
● تحفة الامير / هیئت / فارسی
tohfat-ol amīr
اسفهسالار، ق ۱۳ قمری
esfahsalār (-19c)
اهدا به: ظهیرالدین محمد [بابر فرزند تیمور گوکان]
در یک «مقدمه» و سه «مقاله»: مقدمه در بیان اشیائی که قبل از شروع در مقصود آن از لوازم است؛ مقاله ۱. علم هیئت فلکی در بیست و هشت باب هر یک در چند فصل؛ مقاله ۲. مساحت ارض و اقالیم در یک مقدمه و چند فصل؛ مقاله ۳. بیان بعضی از قواعد حسابی در بیست و یک «فصل». این رساله پس از زیج یا رصد گورکانی الغ بیک ساخته شده است در آن یاد شده از ابن هیثم و منتهی الادراک و تحفة الغرائب و عجائب الاخبار و صور الاقالیم و امام محمد مهدی که در مسجد سردابه سامرا غایب شده و سلطان سنجر در آن سردابه اسبی بسته است و ابوریحان و از شرح مجسطی خودش. (دانش پژوه)
آغاز: بسمله. حمد نامحدود و ثنای نامعدود و سپاس معرا از تو هم تفانی و انواع شکر بی قیاس مبرا از تخیل و تصور تناهی قدیری را سزد ... اما بعد چنین گوید بنده ... اسفهسالار که برسم تحفه رسالهای جهت ... ظهیرالدین محمد ترتیب داده مشتمل است بر مقدمه و سه مقاله ... و موسوم ساختیم این رساله را به تحفة الامیر.
انجام: و بدین نوع است سایر اعداد و الله اعلم.
[فهرستواره منزوی ۲۶۲۲/۴]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۳۳۸
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ در صفحه عنوان آمده که این «رساله فارسی» را خواستم به شما بدهم ولی سزاوار ندیدم، این یادداشت به خط متن است و گویا خطاب به همان ظهیرالدین باشد، باز به همان خط آمده که این رساله تصحیح نیافته و اصلاح فرمایند، نیز: برای نور چشمی آقا عبدالمجید خریده شده، با مهر «انیس مجلس عباس شاه برخوردار ۱۰۲۰»، در ص ۲۴۹ آمده: «تمام شد بتاریخ شهر ربیع الاول سنة ۱۱۹۲»، نشان «بلغ» دارد؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج قهوهای، ۲۴۸ص، ۱۹ سطر (۸/۵×۱۴)، اندازه: ۱۲/۵×۱۸سم [ف: ۱۱-۲۳۲۵]
● تحفة الامير / فارسی
tohfat-ol amīr
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۷۶۶۲ ض
بیکا، بیتا [د.ث. مجلس]