فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۶، ص ۷۳۲

۷۳۲ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۶
اصل از: محمد عاطف بیک؛ مترجم: محمد عارف معروف به «اسپناقچی» ارضرومی منشی و مترجم لسان ترکی عثمانی در دارالترجمه مخصوصه شاهی به تصحیح میرزا محمد حسین اصفهانی متخلص به فروغی. این تاریخ مشتمل است بر احوال ولایات سبعه کاشغر از دوران قبل از اسلام تا زمان خود مؤلف که در کتابخانه ملت عثمانی کتابدار بوده است. این کتاب که بنا به نوشته مؤلف در سه جلد نگاشته شده است به زبان ترکی بوده و در زمان سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در دارالتألیف و دارالترجمه وزارت مطبوعات دارالخلافه تهران به وسیله محمد عارف به زبان فارسی ترجمه گردیده است و مترجم خود اعتراف نموده که چون یک ترک زاده بوده است لذا ترجمه این تاریخ را از نظر تدقیق و تصحیح محمدحسین الاصفهانی متخلص به «فروغی» گذرانیده است. آغاز: فهرست جلد اول تاریخ کاشغر ... حمد بیحد و شکر بیعد سزاوار است بآن احد و صمد و لم یلد و لم یولد (جل جلاله و عم نواله و لا اله غیره) از کفو و همتا مبرا و از سهو و خطا معر است ... باید دانست که مورخین چین خطه کاشغر را چهار مملکت تقسیم کرده باین قسم که مملکت ختن را (یلتین) و مملکت یار کند را (چائوچو) و مملکت کاشغر را (سوله) و مملکت آقصورا (تیانشان) مینامند [فهرستواره منزوی ۸۹۵/۲؛ دنا ۷۳۱/۲] ۱. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: ۲۲۹۳ آغاز: برابر؛ انجام: علمای علم تاریخ هر قوم این کتاب را که موسوم به (عنوان العبر) است بزبانهای مختلف ترجمه کرده و بانظار مدققین رسانیده اند. انتهی خاتمه جلد اول. ترجمه جزو اول جلد اول تاریخ کاشغر بیاری خدای بی همتا بانتهی رسید ... العبد عارف. کتبه الحقیر ... میرزا رضا بن علی المعروف بجراح ساوجی غفرالله له ولدالدیه فی دارالخلافه الناصری فی الیوم الخامس و العشرین لسنه ست و ثلثمائه و الف من هجرة نبی الاشرف ۱۳۰۶. خط: نستعلیق، کا: میرزا رضا بن علی معروف به جراح ساوجی، تا: ۱۳۰۶ق؛ مجدول، مذهب، دارای چند سرلوح؛ مهر: اعتماد حضور، علی اکبر بن حسین الحسینی؛ کاغذ: فرنگی فلفل نمکی، جلد: مقوای روکش مخمل زنگاری رنگ، ۴۹۷ص، ۱۴ سطر، اندازه: ۲۰/۵×۳۳سم [ف: ۵-۳۷۰] ۲. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۳۲ آغاز: برابر؛ انجام: و علمای علم تاریخ هر قوم این کتابرا که موسوم به «عنوان العبر» است بزبانهای مختلف ترجمه کرده و بانظار مدققین رسانیده اند جزء اول از مجلد اول؛ خط: نستعلیق خوش، کا: محمد علی آشتیانی (پیشخدمت منشی ظل السلطان)، تا: ذیقعده ۱۳۰۶ق، جا: اصفهان، به امر ظل السلطان؛ ۵۱۸ص، ۱۲ سطر (۱۰×۱۶)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۶۳] ۳. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۳۱ آغاز: (بعد ادای ما وجب علینا) چون ترجمه و تدوین (تاریخ کاشغر) من مؤلفات (محمد عاطف بیک)؛ انجام: چون مجلد ثانی جلد اول این کتابرا مؤلف در آخر این فصل بختام رسانیده بود فقیر نیز خط خاتمه بترجمه این مجلد کشید جزء دوم از مجلد اول؛ خط: نستعلیق، کا: محمد علی آشتیانی، تا: شوال ۱۳۰۷ق، به امر ظل السلطان؛ ۲۰۴ص، ۱۲سطر (۱۲×۱۷)، اندازه: ۱۸×۲۲سم [ف: ۶۲] ۴. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۶۹۰ آغاز: بعد ادای ما وجب علینا. چون ترجمه و تدوین (تاریخ کاشغر) من مؤلفات (محمد عاطف بیک)؛ انجام: ترجمه: چون مجلد ثانی جلد اول این کتاب را مؤلف در آخر بن فصل بختام رسانده بود فقیر نیز خط فاتحه ترجمه این کشید خط: نستعلیق، کا: میرزا رضا بن علی الساوجی معروف به جراح، تا: ۱۳۰۷ق، جا: تهران؛ با سرلوح مذهب، مجدول؛ کاغذ: فرنگی، فلفل نمکی، جلد: مخمل بنفش با گل و بوته، ۱۹۷گ، ۱۴سطر (۱۲×۲۲)، اندازه: ۲۱/۵×۳۳سم [ف: ۴-۱۶۳] ۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۲۳۲ آغاز: پس از مقدمه مختصر چنین شروع می‌شود: «آنگاه که عطف نظر بمملکت بخارا مینمائیم میبینیم که هرچند این مملکت نزدیکتر بکاشغر بوده» جلد سوم؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: ۱۳۱۴ق؛ بیست صفحه از ثلث اخیر کتاب نانوشته؛ ۱۳۸گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۸×۳۰/۵سم [ف: ۲-۱۳۰] ● تاریخ کامبج / تاریخ جهان / فارسی tārīx-e kāmboj تفرشی، زین العابدین، ق۱۳ قمری tafrešī, zayn-ol-‘ābedīn (-19c) در آن کامبج، از بلاد هند و چین، را وصف می‌کند و وصف آن به روزگاری است که کامبج یکی از مستعمرات فرانسه بوده است. مطالب آن در شش «فصل» است: ۱. وضع جغرافیایی (=جغرافیای طبیعی)؛ ۲. معدنیات و فلزات؛ ۳. مذاهب و اعتقادات باطله؛ ۴. حکومت پادشاه و طرز اداره کشور؛ ۵. زبان و ادبیات و هیئت و نجوم؛ ۶. وحشیان سامر ویرها و اقوام دیگر. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۵۹۸ آغاز: بنظر ما می‌آید که باید در آنجا یک ... از اعتقادات براهمائی دید؛ انجام: بسمله، شرح احوالات مملکت کامبج که یکی از ممالک، چین خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ کاغذ: فرنگی (فلفل نمکی)، جلد: مخمل آبی با گل و بوته، ۳۶۰گ، ۱۶سطر (۱۳×۲۵/۵)،
۷۳۲

گزارش اشکال یا پیشنهاد