فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۶، ص ۷۳۰

۷۳۰ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۶
مؤلف به دستور شاه در ۱۲۱۵ق کور شده و این کتاب را در زمان نابینایی تألیف کرده است. سرگذشت خانواده قوام شیرازی است و در آن از «بزم غریب» که سفرنامه مکه اوست و در ۱۲۲۱ق نگاشته یاد کرده است. در ۴ «باب»: ۱. کیفیت نسب؛ ۲. از ولادت تا اوان مغضوب شدن؛ ۳. در انحراف مزاج مبارک سلطانی؛ ۴. تفصیل احوال بعد از سیاست. یک دوره تاریخ ایران از پیشدادیان تا یزدگرد پسر شهریار واپسین ساسانی نیز هست. (احمد منزوی) آغاز: بسمله. حمدله ... اما بعد چون چندی بود که بخاطر فاتر ... این بنده ... چنین می آمد که مجملی از ... کیفیت احوال خود ... مرقوم قلم شکسته رقم ... دارد. انجام: و چشم از بهانه گویی و عیب جویی پوشند. مصرع: قلم اینجا رسید سر بشکست والسلام علی اشرف الانبیاء و سایر ائمة الهدی و رحمة الله و برکاته.(در پایان قصیده ایست از داوری در رثای مؤلف). چاپ: به کوشش احمد شعبانی، مرز پرگهر، شیراز، ۱۳۷۲: ص ۳۶۹-۴۴۴. [دنا ۷۳۰/۲؛ فهرستواره منزوی ۸۹۴/۲] ۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۸۹۹۹ آغاز: شدن از سلطان جهانیان و قبله عالم و عالمیان باب سیم در انحراف مزاج مبارک سلطانی و اثبات حقیقت؛ انجام: قائده از مطالبه این ابواب و ثمره از بوستان این کتاب اقتطاب (کذا) نماید لاجل العذر هذا ... موعظة للناظرین و ما توفیقی الا بالله الملک المبین و الصلواة و السلام علی اشرف الانبیاء و المرسلین و علی آله الهادین المهدین. نسخه مقدار زیادی افتادگی دارد: مقدمه کتاب (اولین برگی که در نسخه دیده می‌شود نیم صفحه آخر مقدمه و یک صفحه و نیم از آغاز باب اول را دارد) پس از برگ اول هم اوراق زیادی افتاده است و ادامه باب اول در نسخه نیست. آغاز باب دوم و بخش‌هایی از آن هم افتاده است. از برگ ۱۵ر به بعد باب سیم آغاز می‌شود. از برگ ۲۴پ باب چهارم که از آن جا تا پایان کتاب نسخه نقص ندارد؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: آغاز؛ محشی، رکابه دار؛ خریداری از صادق عالم شناس؛ کاغذ: فرنگی نخودی و فستقی و شکری آهار مهره، جلد: مخمل صورتی، ۱۰۵گ، ۱۱ سطر (۶×۱۲/۵)، اندازه: ۱۰×۱۷/۵سم [ف: ۲۹/۱-۵۸۴] ۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۰۱۳ آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ مجدول، با سرلوح زرین؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی مقوایی، ۷۸گ، ۱۴ سطر (۷/۵×۱۳/۵)، اندازه: ۱۳×سم [ف: ۱۰-۱۹۵۲] تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۷۹۴-ف نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: ۲-۲۴۹] تاریخ قیاصره ← تاریخ دولت روم ● تاریخ قیاصره = کتاب قیاصره ناصره همایونی / تاریخ جهان / فارسی tārīx-e qayāsere = k.-e qayāsere-ye nāsere-ye homāyūnī نائینی منشی، علیخان بن محمد، ق۱۳ قمری nā‘īnī monšī, ‘alīxān ebn-e mohammad (-19c) تاریخ تالیف: ۱۲۹۶ق تألیف مسیو سوء تن، ترجمه علی منشی نائینی ابن حاج میرزا محمد مجتهد. تاریخ قیاصره دوازده‌گانه رومة الکبری از مصنفات مسیو سوء تن مورخ لاتینی بوده و مسیو دلاهازب فرانسوی آن را به زبان فرانسه ترجمه نموده و سپس در دارالترجمه همایونی ترجمه تحت اللفظی به فارسی شده و چون ترجمه مزبور عاری از بلاغت بوده لذا محمد حسن خان صنیع الدوله در ذیحجه ۱۲۹۵ به امر ناصرالدین شاه قاجار تألیف و تحریر تاریخ مزبور را به عهده مترجم مذکور محول می‌نماید و علی منشی پس از هفت ماه آن نسخه آشفته را با عباراتی سلیس و مضامینی بلیغ تلفیق داده و جلدین را به خط خود به اتمام رسانده و نام آن را «کتاب قیاصر ناصره همایونی» که به حساب ابجد مساوی با سال ۱۲۹۶ قمری است قرار داده است. (محمد علی هدایت) [نسخه‌های منزوی ۳۱۷/۵؛ دنا ۷۳۰/۲] ۱. تهران؛ سلطنتی؛ شماره نسخه: ۸۷۲ آغاز: بسم الله تعالی شانه-مبارک خطبه ایست در تهنیت قرن ثانی اعلیحضرت قدر قدرت ... ناصرالدین شاه قاجار که جناب حاج میرزا محمد مجتهد نائینی والد کاتب و مؤلف کتاب کمترین چاکر آستان شاهنشاه مالک رقاب علی منشی پیرانه سر نگاشته ایفاد داشته اند تیمناً در صدر کتاب نگار می‌یابد تا بخاکپاشی اقدس .... بحلیه قبول متجلی و موصول آید و بر ترقب آن پیر دعاگو فزاید؛ انجام: سلطنت قیصر و سپازین و دو پسرش تیتوس و دمیسین معادل سلطنت قیصر کلد و قیصر نرن سی و دو سال بحساب آمده (و الله العالم). تاریخ کتاب بنام مبارک اعلیحضرت شاهنشاه مالک رقاب روح العالمین فداه ... . اسم کتاب مبارک ماده تاریخ بحساب آمد (کتاب قیاصره ناصره همیونی ) ۱۲۹۶ ... کتبه العبد الحقیر المذنب ابن الحاج میرزا محمد مجتهد و ابن بنت المرحوم المغفور میرزا محمد المنشی علی النائینی غفر ذنوبه و ستر عیوبه فیمحروسه دارالخلافة الناصره ۱۲۹۶. جلد دوم از تاریخ قیاصره روم است که مشتمل بر نه باب در شرح
۷۳۰

گزارش اشکال یا پیشنهاد