فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۶، ص ۶۷۴

۶۷۴ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۶
خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: ترمه ختایی، جلد: میشن آلبالویی، ۲۰۶گ، ۱۱ سطر، اندازه: ۲۰/۳×۲۶/۸سم [ف: ۳-۴۸۱] ● تاریخ سیاقی = تاریخ پادشاهان عجم = خلاصة التواریخ / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e sīyāqī = tārīx-e pādešāhān-e ‘ajam = xolāsat-ot tavārīx سمنانی، مهدی، ق۱۳ قمری semnānī, mahdī (-19c) تاریخ کوتاه جهان و ایران است از پادشاهی کیومرث (برخی از آدم) که پایان آن بنا به اختلاف نسخ متفاوت است و این نسخه تا روزگار محمدشاه قاجار ادامه یافته است. عناوین و اعداد به خط سیاق و مطالب به شیوه دفاتر مستوفیان عهد قاجار نگاشته شده است. در نسخ گوناگون نامی از مؤلف کتاب به میان نیامده ولی در نسخه مورد سخن که تا روزگار محمدشاه قاجار را به صورت ناتمام دربر دارد در ذیل احوال محمدشاه، نام مهدی سمنانی دیده می‌شود که به ظاهر مؤلف کتاب است، عبارت او چنین است: «چنانچه فقیر حقیر مهدی سمنانی که قدمت خدمتم وسیله اعتبار آمده زیاده از توقع و چشم داشت خود مورد تفقد شاهانه ... گشته». در بخش مربوط به احوال فتحعلی‌شاه چندین برگ و در بخش محمد شاه یک برگ که برگ پایانی است نانوشته رها شده و چون عنوان مطالب در بالای برگ‌های یاد شده وجود دارد پیدا است که نویسنده قصد ادامه مطالب را داشته است. [الذریعة ۲۱۶: ۷؛ منزوی ۶: ۴۱۰۷] تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۳۰-طباطبائی آغاز: تاریخ پادشاهان عجم که در ملک ایران سلطنت کرده اند؛ انجام: توضیح این مقال علی سبیل الایجاز و الاجمال آنکه چون مرحوم فتح علیشاه در سنه ۱۲۴۹ بعزم سفر اصفهان از دارالخلافه نهضت و وارد اصفهان خط: نستعلیق شکسته تحریری، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: انجام؛ در حاشیه صفحه ۱۶۰، یادداشت مغرضانه‌ای در باب امیرکبیر و پایان کار او دیده می‌شود؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قرمز، ۸۲گ، اندازه: ۲۱×۳۱/۵سم [ف: ۲۴-۳۴۳] ● تاریخ سیاقی = سیاق التواریخ = تاریخ پادشاهان ایران = تاریخ پادشاهان عجم = تاریخ مجدول = تاریخ سنواتی = مجمل التواریخ = تاریخ تقویمی = تقویم التواریخ / تاریخ ایران / فارسی tārīx-e sīyāqī = sīyāq-ot tavārīx = tārīx-e pādešāhān īrān = tārīx-e pādešāhān-e ‘ajam = tārīx-e mojadval = tārīx-e sanavātī = mojmal-ot tavārīx = tārīx-e taqvīmī = taqvīm-ot tavārīx نسخه‌های این کتاب متفاوت است و نام‌های آن نیز متفاوت ثبت شده و شاید تحریرهای گوناگون باشند از نگارندگان مختلف. تاریخ کوتاهی است از ابتدای آفرینش تا روزگار گردآورندگان. مؤلف تصمیم گرفته حالات و مدت سلطنت هر یک از پادشاهانی را که بر ایران حکمرانی کرده و آثار خیری به یادگار گذاشته‌اند به طریق سیاق به رشته تحریر درآورد. نسخه‌ای از آن به عنوان تاریخ پادشاهان عجم که از کیومرث آغاز شده و تا پایان روزگار فتحعلی شاه قاجار به انجام رسیده، در سال ۱۲۶۲ق در تهران به چاپ رسیده است. آغاز: ۱. بسمله، تاریخ پادشاهان عجم و غیره که در ملک ایران سلطنت کرده‌اند در ذکر پادشاهانی که قبل از ظهور اسلام سلطنت کرده‌اند ۲. کیومرث اول پیشدادیان است و آن پادشاهی را در جهان گذاشت قبل از او هیچیک از فرزندان آدم (ع) بر مسند سلطنت متمکن نشده بودند [دنا ۷۱۴/۲ (۶۸ نسخه)؛ فهرستواره منزوی ۸۵۴/۲ و ۸۷۳-۸۷۴؛ کشف الظنون ۴۷۳/۱؛ الذریعه ۷۰/۶ و ۱۹۲ و ۲۰۲ و ۲۱۴] ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۴۴۲۸ از پیش از اسلام تا عصر محمد شاه قاجار؛ خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف (ظاهراً)، بی‌تا؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۰۶گ، مختلف السطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۲سم [ف: ۱۲-۲۵] ۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۵۶/۱ آغاز: بسمله، مجمل التاریخ پادشاهان عجم که در ملک ایران سلطنت کرده اند از ابتداء سلطنت کیومرث که بعضی او را آدم علیه السلام؛ انجام: یونت ئیل ۱۰۵۱ نواب همایون بعزم یورش قندهار از اصفهان بیرون آمده در دار المؤمنین کاشان مریض و در شب چهارشنبه ۱۸ شهر صفر بعالم جاودانی انتقال نمود. انا لله و انا الیه الراجعون (= راجعون) مدت سلطنت او سیزده عام و ششماه بود مشتمل بر وقایع تاریخی عالم از عهد کیومرث تا سال ۱۰۵۱ق است. مطالب بسیار مختصر و فهرست‌وار آمده و در ذکر حوادث فقط قناعت به نام حوادث و تاریخ آن شده است. در ذکر حوادث تاریخی ما قبل اسلام ایران تکیه بر شاهنامه و تاریخ گزیده گردیده و از مطالعه کتاب برمی‌آید که مؤلف آن مذهب شیعه داشته است؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: ۱۰۹۱ق، جا: اصفهان؛ آخر نسخه: «مجمل التاریخ که متضمن حصول علم بر تعداد و افراد پادشاهان عجم است و سیاق کیفیت آن موافق صیغ علم سیاق وضع و در موازی (کلمه‌ای لا یقرء) حسب الفرموده عالی حضر [؟] میرزائی از روی افراد مذکور نقل شد که بقرینه فصول علم آن معلوم و وصول بادراک لذت اخبار ماضیه مفهوم گردد. بتاریخ شهر ربیع الاول ۱۰۹۱ مرقوم قلم شکسته رقم اقل عبادالله
۶۷۴

گزارش اشکال یا پیشنهاد