آغاز: تابستان سال پیش ( ۱۳۱۵ هـ ) یکی شبی در دربند شمیران که هوا در نهایت صافی و اعتدال بوده و قرص عالم ارای قمر نور پر ابتهاج و ذرات اشعه مهیجه خود؛ انجام: فاصله آن با نهر ارس که حد فاصل ما بین خاک ایران فعلی و بلاد قفقازیه روس است مطابق تعیین نقشه مرسومه ... کیلومتر است
خط: شکسته نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۱۳۱۵ق؛ افتادگی: انجام؛ محشی؛ کاغذ: دفتری خطدار، جلد: تیماج مشکی ضربی با ترنج گل و بوته، ۱۵گ (۴۵پ-۵۹ر)، ۱۸ سطر (۱۳/۵×۱۷)، اندازه: ۱۷×۲۰سم [ف: ۳۳-۵۷۳]
● تاریخ خوی / تاریخ / فارسی
tārīx-e xoy
خوئی، ابوالقاسم بن اسدالله، ۱۲۷۷ق ۱۴ قمری
xū’ī, ab-ol-qāsem ebn-e asadollāh (1861-20c)
تاریخ و جغرافیای شهر خوی و آثار مهم تاریخی آن شهر و بیشتر به شرح حال خود مؤلف که هدف اصلی از تألیف این تاریخ بوده میپردازد و ضمناً وقایع بسیاری از رویدادهای عصر خویش را آورده و از جنبه تاریخی اهمیت دارد.
[دنا ۷۰۴/۲؛ سخنوران آذربایجان ۸۲۵/۲؛ تاریخ خوی (آقاسی) ۴۸۴]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۵۳۰
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... و بعد این مختصری است.. در بیان حسب و نسب حود و شرح گزارشات و وقایع عمر و زندگانی؛
انجام: و هی می گفته است که این حاجی حیدر خان است.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح؛ جلد: تیماج قرمز، ۲۲۸گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۵/۵×۲۰سم [ف: ۲۲-۱۱۱]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۲۲۶۰
آغاز: الحمدلله المتفرد بالعز و البقاء المتنزه بصفات القدس و الكبرياء ... و بعد این صحیفه نیفه (کذا) خود مختصری است؛
انجام: و بهر طلبه که قرض میداند اگر نداشت طلب خود را از میرزا میگرفتند
خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی؛ در تطبیق با نسخه ۸۵۳۰ این نسخه، جز چند برگ آغازین، موجود نیست و مقدار قابل توجهی از آن افتاده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج مشکی با ترنج گل و بوته، ۳۰گ، ۱۸ سطر (۱۰/۵×۱۵)، اندازه: ۱۶×۲۱/۵سم [ف: ۳۱-۱۰۲]
● تاریخ خیرات = اصح التواریخ = احسن التواریخ / تاریخ جهان / فارسی
tārīx-e xayrāt = asahh-ot tavārīx = ahsan-ot tavārīx
موسوی خراسانی، محمد بن امیر کبیر، ۹ قمری
mūsavī xorāsānī, mohammad ebn-e amīr kabīr (-15c)
اهدا به: شاهرخ (۸۰۷-۸۵۰ق)
تاریخ ایران است از آفرینش تا مرگ تیمور ۸۰۷ و رویدادها را تا ۸۵۰ نیز بر آن افزوده است. در ۱ «مقاله» و ۳ «قسم» و ۱ «خاتمه»؛ قسم اول از کیومرث تا یزدگرد، در ۴ «طبقه» (باب)؛ دوم از شیث تا المعتصم ۸ «طبقه»؛ سوم پادشاهان روزگار عباسیان، ۱۳ (۱۲) «طبقه». در آن از ۴۹ کتاب بهره برده، از آن میان از «تاریخ حافظ ابرو» و «تاریخ وصاف» نیز یاد کرده است. (احمد منزوی)
آغاز: حمد بی حد و ثنای بی عد حکیمی را ... که گوهر وجود انسان را ... به صحرای وجود آورد
انجام: و در دهم رمضان سنه خمس و عشرین و ثمان مأة براه آمدند و الله اعلم بالصواب
[دنا ۷۰۴/۲؛ استوری ۸۹/۱ و ۱۳۲۶؛ ذیل ریو ۴۲۳؛ فهرستواره منزوی ۵۷۵/۱]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۸۷۲-ف
نسخه اصل: بادلیان ش ۲الیوت (اته ۳۲)؛ خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: نیمههای ذیحجه ۸۴۳ق؛ ۴۳۶گ، ۳۵ سطر [فیلمها ف: ۱-۳۴]
۲. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۶۱- ب
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۴۳ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج قهوهای، ۱۷۴گ، ۲۱ سطر (۱۳×۲۱/۵)، اندازه: ۲۱×۳۰سم [ف: ۱-۶۴]
۳. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۵۷۶
خط: نستعلیق، کا: علی اصغر رودباری، تا: ۱۲۶۷ق؛ با یادداشت ۱۱ ذیحجه ۱۲۶۸ که نسخه را اسحاق میرزا پسر رئیس الدوله از قزوین برای نویسنده یادداشت فرستاده؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز تیره ضربی مقوایی، ۱۵۶گ، ۲۶ سطر (۱۲×۲۲)، قطع: رحلی، اندازه: ۲۱×۳۱سم [ف: ۱۶-۳۸]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۲۷۱-ف و ۲۷۹۶-ف
نسخه اصل: همان نسخه بالا [فیلمها ف: ۱-۳۴]
● تاریخ دار الایمان قم / تاریخ ایران / فارسی
tārīx-e dār-ol-īmān qom
ارباب، محمد تقی بیک بن حسنعلی بیک
arbāb, mohammad taqī beyk-e bn-e hasan-ʿalī beyk
اهدا به: میر سید مهدی موتمن السلطان حکمران قم
بعد از تصمیم امنای دولت، بر تألیف کتاب «مرآت البلدان فی احوالات بلاد ایران» از حکام ولایات خواسته میشود که از اشخاص خبیر و بصیر هر ولایت بخواهند تا احوالات آن ولایت را تحریر و تألیف نماید. لذا مؤلف به خواسته «میر سید مهدی موتمن السلطان» حکمران قم این تاریخ را تألیف نموده است در یک «مقدمه» و چند «باب». عنوان مطالب: در ذکر قم، در ذکر عدد نفوس اشراف و اعیان و علما و سادات قم، اماکن و