اولیاه یستمعون القول فیتبعون احسنه و خذل اعداه فتتبعوا السواد فکانت طریقتهم اقبح شیئی و احسنه و اشهد ان لا اله الا الله؛
انجام: و حسبنا الله و نعم الوکیل، هذا آخر ما اوردته من کتاب الاجماع علی منع الاجتماع فی بدعة الغنا و السماع، قدتم و لله الحمد قال ذلک جامعه سیدنا و مولانا الشیخ الامام العالم العلامة الحافظ المتقن ناصر السنة و قامع البدعة ابی الحسن الشیخ برهان الدین البقاعی الشافعی رحمه الله تعالی رحمة واسعة و اعاد من برکاته علینا و علی المسلمین آمین بمحمد و آله آمین و کان الفراغ من نسخ هذا الکتاب المبارک فی نهار الخمیس ثالث عشری شهر رجب الفرد الاصب المبارک من شهور سنة سبعة و اربعین و الف من الهجرة النبویة علی صاحبها افضل الصلوة و ازکی السلام و لله الحمد و المنة
خط: نسخ، بیکا، تا: رجب ۱۰۴۷ق؛ جلد: مقوا با ته چرمی، ۶۴گ، ۲۵سطر، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۱-۱۴۳]
● بیان الاحسان لاهل العرفان / عرفان و تصوف / فارسی
bayān-ol ehsān le-ahl-el ‘erfān
علاء الدوله سمنانی، احمد بن محمد، ۶۵۹-۷۳۶ ؟ قمری
‘alā‘-od dowle-ye semnānī, aḥmad ebn-e moḥammad (1262-1336)
تاریخ تألیف: شب دوشنبه ۱۹ رمضان ۷۱۳ق
در یکشنبه ۱۳ ذیقعده ۷۱۲ ق در شهر مدینه به او الهام شده است که آن را برای فرزند خود محسن الدین بنگارد و به این نام بنامد. دارای چهار «فصل» است. ۱. آلهی؛ ۲. نبوت؛ ۳. ولایت؛ ۴. وضع الرسالة.
آغاز: سپاس نامتناهی پادشاهی را که به علم ازلی کل لطیف انانیت دارد. اما بعد چون به حکم قد علم کل اناس ... فرزند عزیز ابوالمواهب محسن الدین محمد را از راه تعارف در ترکستان روحاً با این بیچاره
[دنا ۵۷۹/۲؛ الذریعة ۱۷۵/۳؛ فهرستواره منزوی ۱۵۸/۷]
۱. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۲۸۴۴/۷
آغاز: برابر؛ انجام: بفضله العظیم غیرالممنون ... و جعله من العلماء صورة خط الشیخ ... و تعین نکند و الله الموفق ...
بیکا، بیتا؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوهای ضربی مقوایی، ۵۲گ (۲۷۰پ-۳۲۱پ)، ۱۵ سطر، اندازه: ۹×۱۷سم [ف: ۳-۲۶۸]
۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۵۲۵/۱-ف
بیکا، بیتا؛ ۵۲ص (۷۸-۱۲۹) [فیلمها ف: ۳-۱۶۵]
بیان احکام الاخره ← مسئله فی احکام الاخره
● بیان احوال و هابیان / تاریخ / فارسی
bayān-e ahvāl-e vahhābeeyān
قدسی، عباسقلی بن میرزا محمد ثانی، ق۱۳ قمری
qodsī, ‘abbās-qolī ebn-e mīrzā mohammad-e sānī (- 19c)
تاریخ تألیف: ۱۲۵۳ق؛ محل تألیف: تفلیس
ترجمه بخش وهابیان از جلد نهم کتاب لغات الفنون است. در ابتدا آورده است: «در مجلد نهم کتاب لغات الفنون روسی که بهترین مصنفات این طایفه به اهتمام مشترک حالا تألیف میسازند، بیان احوال وهابیان را خواندم که بسیاری از سیاحان انگلیس و فرنگ در مصر و عربستان فراهم آوردهاند، چون این مقدمه غریبه بیان مجملی از اوضاع عربستان و اظهار بعضی از عقاید اسلام به سیاق تحریر آورد، پی میکند و هم چند گاهی پیش از این در مجلس شریف خدایگانی مورد فیوض ربانی جامع فضایل انسانی اخ العلوم و ابوالمعانی المجتهد عبدالفتاح الطباطبائی مد الله ظله العالی صحبتی رفته بود، فلهذا نوشته مذکوره را به زبان فارسی ترجمه نمودم که اهالی دیار ما نیز به احوال و عقاید آن طایفه اطلاعی بهم رسانند. امید از اهل کمال و اصحاب مقال آنکه اگر در سیاق ترجمه و بط عبارت نقصانی ملاحظه کنند، آن را به قلت استعداد و ضیق مجال حقیر حمل نموده، اصلاح فرمایند. بیت: پوشیدن عیب دگرن خصلت خوبست ×× وین خلعت فاخر همه را ستر عیوبست. در ۲۱ ذی حجه سنه ۱۲۵۳ مطابق ۶ مارت سنه ۱۸۳۸ مسیحیه در دارالسرور تفلیس ترجمه نمود عباسقلی بن میرزا محمد خان باکویی مذهب وهابی را که چند گاهی پیش از این، انقلابات دینیه در میان اعراب و آوازه شهرت در اکثر اقلیم افکنده بود».
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۵۸۵ عکسی
آغاز: در مجلد نهم کتاب لغات الفنون روسی ... بیان احوال وهابیان ... شیخ محمد در سنه ۱۶۹۱ مسیحیه؛ انجام: حالا مذهب وهابی در دیار یمن و عمان مجدداً قوت مییابد، چنان که بسیاری از سپاه محمد علی پاشا را در سال گذشته در یمن و حجاز ایشان تلف کرده اند.
نسخه اصل: آکادمی علوم جمهوری آذربایجان، باکو، شماره b-۲۴۸۲؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳، ۲۵ص، ۱۵ سطر [عکسی ف: ۴-۵۳۷]
● بیان الادیان / ادیان و مذاهب / فارسی
bayān-ol adyān
رازی علوی، محمد بن حسین، ق۵ قمری
rāzī a‘lavī, mohammad ebn-e hoseyn (- 11c)
تاریخ تألیف: ۴۸۵ق
متن کوتاهی است در شرح ادیان و مذاهب اسلامی و کهنترین کتاب فارسی در زمینه ملل و نحل است که اکنون در دسترس