inšiqāq-ul qamar li-sayyid-il bašar (faṣl-un fī)
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۵۲۸/۲۱
بیکا، تا: ۵ جمادی الاول ۸۸۶ق [ف: ۵-۶۱]
● انساب النواصب / کلام و اعتقادات / فارسی
ansāb-on navāseb
بخشی از رسالهای است در الزام نواصب که بر شیعیان ایراد میگیرند. کتاب اصل مشتمل بر ۲۶ باب بوده که نیمه باب ۲۳ و تمامی بابهای ۲۴ و ۲۵ و ۲۶ در نسخه حاضر موجودند. عنوان بابهای موجود آن عبارتند از: ۲۳. از نیمه آن در نسخه موجود است. در این بخش بیست و چهار حدیثی که اهل سنت در تائید خلفای خود میآورند نقل و رد شده است؛ ۲۴. ذکر بعضی فضایح بنی امیه و زندقه ایشان؛ ۲۵. حکایتی چند که میان اهل عدل و اهل جبر رفته است؛ ۲۶. ذکر چند مسئله از جمله مسایل که ایشان بر امامیان تشنیع میزنند، در این باب هفت مسئله را طرح نموده است. این کتاب مانند انساب النواصب شیخ علی بن داوود خادم استرآبادی، ولی غیر از آن است. [دنا ۲: ۲۰۳/۲؛ فهرستواره منزوی ۲۰۲۱/۳]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۴۸۶۲-۲۴/۱۶۲
آغاز: هزار دینار سرخ بخرج رسول کردی پدر را بگذاشتی که طعام که درین کاسه عبدالله جدعان بماندی به خانه بردی؛ انجام: از علی بن ابیطالب چنین گفت چون از آسمان ندا کند ان الحق فی آل محمد حق در آل محمد است نزد آن مهدی ظاهر شود والله اعلم بالصواب تم.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ روز شنبه ۵شعبان ۹۴۵مقابله شده، بخش آخر نونویس در ۲۷ شعبان ۱۰۳۸ق؛ جلد: مقوا، ۳۳گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: ۱-۵۰۷]
● انساب النواصب / کلام و اعتقادات / فارسی
ansāb-on navāseb
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۶۱۳۷
بیکا، تا: ۱۲۳۸ق؛ خریداری از احمد اقبالیان [رایانه]
● الانصاف = الانصاف فی بیان الفرق بین الحق و الاعتساف = انصافیه / کلام و اعتقادات، عرفان و تصوف / فارسی
al-inṣāf = al-inṣāf fī bayān-il farq bayn-il ḥaqq wa-l i‘tisāf = inṣāfīya
فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی، ۱۰۰۶-۱۰۹۱ قمری
feyz-e kāšānī, mohammad ebn-e šāh morteza (1598-1680)
تاریخ تألیف: ۱۰۸۳ق
فیض در این رساله نگاهی نقدگونه بر برخی از نوشتههای پیشین خود دارد. بسیاری از گرایشها و پسندهای اعتقادی و طرز تفکر وی در این رساله مطرح میشود. او به انتقاد از متکلمین فلاسفه متصوفه و من عندیین میپردازد و خود را چنین معرفی میکند که نه متفلسفم نه متصوفم نه ... بلکه مقلد اهل بیت علیهم السلام هستم. و این چنین میگوید: «چندی در مطالعه مجادلات متکلمین خوض نمودم و به آلت جهل در ازالت جهل ساعی بودم و چندی طریق مکالمات متفلسفین به تعلم و تفهم پیمودم و یک چند بلندپروازیها متصوفه در اقاویل ایشان دیدم و یک چندی در رعونتهای من عندیین گردیدم تا آن که گاهی در تلخیص سخنان طوایف اربع کتب و رسائل مینوشتم و گاهی از برای جمع و توفیق بعضی را در بعضی میسرشتم من غیر تصدیق بكلها ...». از این روی «الانصاف» در نقد آراء و افکار فیض و نیز در تحقیق اوضاع علمی قرن یازده بسیار ارزشمند است.
آغاز: الحمدلله الذی انقذنا بالتمسک بحبل الثقلين من الوقوع في مهاوی الضلال ... اما بعد فهذه رسالة في بيان طريق العلم باسرار الدين المختص بالخواص و الاشراف تسمى بالانصاف لخلوها من الجور و الاعتساف. چنین گوید مهتدی به شاهراه مصطفی
انجام: یا حنان یا منان سبحان ربک رب العزة عما يصفون و سلام على المرسلين و الحمدلله رب العالمين
چاپ: با تحقیق مایل هروی، در مجموعه رسائل فارسی، دفتر اول، بهار ۱۳۶۸ش، بنیاد پژوهشهای آستان قدس؛ لکنهو: بینا، ۱۲۹۷، ۱۶ص، سنگی [احتمالا با ارشاد القلوب]؛ تهران، بی نا، ۱۳۰۳ق، سنگی؛ به اهتمام محمد علی گلپایگانی به انضمام کلمات مکنونه، تهران، بی نا، ۱۳۱۰، ۱۳۱۷ق، ؟؛ ۱۳۱۱ق، وزیری، ۸ص (صص ۱۸۵-۱۹۰+۲ص)
[دنا ۲۰۳/۲ (۳۳ نسخه)؛ الذریعة ۳۹۸/۲؛ فهرستهای خودنوشت فیض کاشانی ص ۱۴۳؛ ریحانة الادب ۳۶۹/۴؛ نسخههای منزوی ۱۰۵۰/۲ (۶ نسخه)؛ فهرستواره منزوی ۱۱۵/۷ (۱۲ نسخه)؛ مشار فارسی، ج۱، ص ۵۶۱]
۱. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۹۲۲/۴
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: ضیاءالدین بن عبدالحسین سبزواری، تا: ۱۰۸۵ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج یکلا تریاکی سیر، ۱۵ سطر (۱۱/۵×۷)، اندازه: ۱۲×۱۸/۵سم [ف: ۱۰-۵۹۲]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۲/۶
آغاز و انجام: برابر
نام کتاب به استناد جلد ۱۶۴/۳۴ تصحیح گردید؛ خط: نسخ زیبا، بیکا، تا: قرن ۱۱، برای محمد هادی بن شاه مرتضی ثانی ابن محمد مؤمن کاشانی نوه برادر فیض کاشانی کتابت شده و