۱پ-۲۱۹ر)، ۲۶سطر، قطع: رحلی [چند نسخه-ف: -۳۸]
المیافارقیات ← اجوبة المسائل المیافارقیات
میامر ← اثولوجیا
● المیامر فی الطب / طب / عربی
al-mayāmir fi-ṭtibb
اسفراینی، محمد بن علی، ق۸قمری
esfarāyenī, mohammad ebn-e ‘alī(- 14c)
مؤلف در کنار عیادت مریض احتیاج به کتاب مختصری داشته تا در سفر و حضر به همراه وی باشد. لذا به تألیف کتاب حاضر پرداخته و آن را در سی و سه«میمر» تنظیم کرده: میمر ۱. امراض الرأس، در نوزده مقاله؛ ۲. امراض العین، در بیست و هفت مقاله؛ ۳. امراض الاذن، در شش مقاله؛ ۴. امراض الانف، در هفت مقاله؛ ۵. امراض الشفة، در چهار مقاله؛ ۶. امراض الاسنان، در پنج مقاله؛ ۷. امراض اللثة، در چهار مقاله؛ ۸. امراض اللسان، درده مقاله؛ ۹. امراض الحلق و اللهاة، در هفت مقاله؛ ۱۰. الامراض العارضة فی الرئة، در هفت مقاله؛ ۱۱. امراض المری، در چهار مقاله؛ ۱۲. امراض المری، در چهار مقاله؛ ۱۳. امراض المعدة، در بیست و یک مقاله؛ ۱۴. امراض الکبد، در هفت مقاله؛ ۱۵. امراض الطحال، در چهار مقاله؛ ۱۶. الامراض المتولدة عن مرض الکبد و الطحال، در دو مقاله؛ ۱۷. امراض الامعاء، در هشت مقاله؛ ۱۸. امراض المقعد، در هفت مقاله؛ ۱۹. امراض الکلی، در دوازده مقاله؛ ۲۰. امراض المثانة، در یازده مقاله؛ ۲۱. امراض القضيب و الاثنتين، در هجده مقاله؛ ۲۲. امراض الرحم، در پانزده مقاله؛ ۲۳. امراض الثدى، در سه مقاله؛ ۲۴. امراض الصفاق، در دو مقاله؛ ۲۵. الحدیة و ریاح الافرسة و وجع الظهر و المفاصل، در نه مقاله؛ ۲۶. الحمیات و اجناسها و انواعها و اسبابها، در سه مقاله؛ ۲۷. اورام الطاهرة و البثور و ما یجانسها، در دو مقاله؛ ۲۸. الامراض العارضة فی جلد الوجه و سائر الأعضاء، در هفده مقاله؛ ۲۹. داء الثعلب و داء الحیة، در شش مقاله؛ ۳۰. الجراحات، در پنج مقاله؛ ۳۱. القروح، در هفت مقاله؛ ۳۲. السقطة و الضربة و الكسر و الخلع؛ ۳۳. السموم، در سه مقاله.(جعفر اشکوری).
آغاز: بسمله. یقول بعدحمد من یستحق الحمد لذاته و هویته و یستوجب الشکر لالوهیته و ربوبيته ... فخرالدین محمد بن علی بن ابی نصر النيشابورى ثم الاسفرايني ... لما كنت اشاهد المرضى و اعالجهم احببت ان يكون عندی کتاب جامع فی المعالجات انظر فيه و اطالعه و يصحبني في الحضر و السفر فكتبت هذا الکتاب و جمعت فيه جميع انواع الامراض فيه فبدات بذکر ماهية المرض ثم اردفتها بالمعالجات ... و سمیته بالمیامر ... و رتبت كل ميمر علی مقالات ...
انجام: و الخل على موضع الفصد والله اعلم بالصواب.
[ره آورد ص ۹۶؛ ایضاح المکنون ۶۱۰/۲]
۱. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۸۱۷
آغاز و انجام: برابر
۳۳ میمر؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۰؛ مهر: «مرید مخلص شاه جهان سید احمد حکیم الملک» (گرد)، «ابوالقاسم نجم الملک»؛ تملک: اعتضاد السلطنه در ۱۲۷۰؛ واقف: سپهسالار، ۱۲۹۷؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، اندازه: ۱۳/۵×۲۱/۵سم [ف: ۵-۶۹۱]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۵۹۶
خط: نسخ، کا: عنایت الله بن نورالله بن شیخ عبدالله مشهور به شیخیجان حافظ، تا: یکشنبه ۲۷ شعبان ۹۳۹ق؛ مصحح، محشی؛ مهر: کتابخانه «باقر ترقی»؛ تملک: علاء الحکماء که کتاب را از مرشد کاشانی خریده به سال ۱۳۵۳ق؛ یادداشتی به خط محمد طالقانی کرکودی متطبب؛ جلد: تیماج، ۴۴۴گ، ۱۷سطر، اندازه: ۱۴×۲۱سم [ف: ۲۰-۱۴۴]
۳. تهران؛ علوم پزشکی؛ شماره نسخه: ۵۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده ۹۶۹ق؛ کتاب متعلق به استاد نفیسی بوده و درصفحه دوم شرحی در معرفی کتاب و وجه تسمیه آن نگاشتهاند: «کتاب میامر از جمله کتب جالینوس بوده است که یکی نوبت به وسیله حنین بن اسحاق ترجمه شده و به نام «کتابه فی ترکیب الادویه» نامیده شده و نوبت دیگر به سریانی در آمده است و ظاهرا این نام «المیامر» نامی است که هنگام ترجمه به سریانی بر آن گذاشتهاند. و در مقدمه تحفة المومنین و در الحاوی رازی از «المیامر» جالینوس نام برده و نقل میشود ابن ابی اصیبعه در طبقات الاطباء در ذیل نام اسحق بن علی الرهاوی آورده است: «کان طبیبا متميزا عالما بکلام جالینوس و له اعمال جيده في صناعة الطب و لاسحق بن علی الرهاوى من الكتب، الكتاب ادب الطبيب كناش جمعه من عشر مقالات جالینوس المعروف بالميامير فی ترکیب الادويه بحسب امراض الاعضاء من الراس الى القدم» و خوارزمی در مفاتیح العلوم آورده است یکی از کتب ارسطو که به عربی ترجمه شده «المیامر» نامیده شده است و مؤلف نام را از آنجا گرفته، این کتاب در شرح انواع امراض و معالجات است که از کتب معتبر نقل شده»؛ ۴۴۸گ، ۲۵ سطر (۱۱/۵×۱۰/۵)، اندازه: ۱۸/۵×۲۵سم [نشریه: ۳-۳۸۵]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۳۹۴۱
آغاز: برابر؛ انجام: و منها ذو الاربعة و الاربعين و هو الحيوان المعروف بدجال الاذن ... ثم قلت حميته ... في موضع العضه ثم ينقطع و يسقط کالمغشی علیه ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، محشی با نشان «ق» و «زکریا»؛ تملک: ابن اسمعیل ...، محمدحسین بن محمدرضا موسوی با مهر «عبده محمد حسین الموسوی» (بیضی)؛ ۳۰۲گ، ۲۳سطر (۷×۱۸)، اندازه: ۱۲×۲۴سم [ف: ۳۵-۳۷۱]