فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳۱، ص ۶۲

۶۲ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳۱
ضرب بالسيفين». مردم همینکه این ستایش را از او شنیدند چهارصد تن از آنها در دم بمردند و برخی دیگر از دشمنی با علی توبه کردند. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۶۰۶۲/۴ آغاز: من مقالات الشيخ ابی مسعود الرازی قدس سره. هذا حكاية الامام الحافظ الشهيد ابى مسعود ... اخبرنا الشيخ الرشيد محمد بن ابی عبدالله المدنی ثم الاصفهانی اجازة؛ انجام: ما تومن الحزن و التاسف و الغبن والله الهادى الى سبيل الرشاد. خط: نسخ، بی‌کا، بی‌تا؛ ۲گ (۵۷ر-۵۸پ) [ف: ۵-۶۳۴] ● مقاله ادیب الممالک = قصیده در انتقاد از اوضاع عدلیه / شعر / فارسی maqāle-ye adīb-ol mamālek = qasīda dar enteqād az owzā‘-e ‘adlīye ادیب الممالک، محمد صادق بن حسین، ۱۲۷۷ - ۱۳۳۶ قمری adīb-ol-mamālek,mohammad sādeq ebn-e hoseyn(1861 - 1918) تاریخ تألیف: ۱۳۲۹ق قصیده‌ای است انتقادی به صورت هجو در ۴۶ بیت در انتقاد از اوضاع عدلیه که به سال ۱۳۲۹قبرای رئیس صلحیّه چاله میدان تهران سروده شده است.بخش‌هایی از قصیده به نظر می‌رسد برای پژوهش درباره «تاریخ تهران» بسیار ارزنده و مفید باشد.این قصیده با اختلاف اندک در لغت‌نامه دهخدا ذیل ماده «ادیب فراهانی» به چاپ رسیده است. «ادیب الممالک» شاعر و ادیب و روزنامه‌نگار و نویسنده سرشناس دوره مشروطیت و از نوادگان «میرزا محمد معصوم» برادر «میرزا ابوالقاسم فراهانی» وزیر مشهور محمد شاه قاجار (۱۲۵۱-۱۲۶۳ق) بوده است. شرح حال وی در مقدمه دیوان ادیب الممالک به تصحیح و اهتمام مرحوم استاد وحید دستگردی و دائرة المعارف بزرگ اسلامی (۳۷۴/۷-۳۷۹)و نیز لغت‌نامه دهخدا آمده است.جالب آنکه بیشتر ابیات این قصیده درقالب هجو سروده شده و گاه نیز با طنز همراه شده است برای نمونه دو بیت زیر را ارائه می‌نماییم: «سوراخ رخ ز آبله و چهره از جذام ×× خسته سرش ز نزله و چشمانش از رمد / از سبلتش بریخته چون گرگ پیر پشم ×× وز گردنش برآمده چون سنگ پا غدد». [فرهنگ سخنوران: ۶۱؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی: ۳۷۴/۷؛ لغت نامه دهخدا: ذیل ماده «ادیب فراهانی»] قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۳۸۰۵/۵ آغاز: دوش از جفای خصم ستم گر ظلامه ×× بردم بنزد قاضی صلحیّه بلد / دیدم سرای تیره و تنگی بسان گور ×× تختی شکسته در بن آن هشته چون لحد؛ انجام: طاق و رواق عدلیه ترا بر کند ستون ×× آن کو فراشت سقف سما را بلا آمد / خواهی که یابی از ستم قاضیا امان ×× خود را فکن به زیر پر دختر احد خط: نستعلیق، کا: سید الحکماء [یحیی بن میرزا علیمحمد حسینی] لاریجانی، تا: ۱۳۳۱ق، جا: تهران؛ ۲گ (۵۹پ- ۶۰پ)، ۱۶سطر، اندازه: ۷×۱۵سم [ف: ۳۵-۳۳] ● مقالة الاغاذیمون لتلامذته / طب / عربی mq.-ul agāḏīmun li-talāmīḏat-i-h مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۰۹۶۳/۲ آغاز: بسمله حمدله قال اغاظیمون الفيلسوف لتلامذته یا بنى انى لم ازل قد عرفت صدق بیانکم؛ انجام: و بذا ينال سعادة السعداء تمت الابيات المعدد بها. خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن ۱۰؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ جلد: میشن، ۷گ، ۱۵-۱۷سطر، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: ۱۹-۴۸۱] ● المقالة الاوحدية فى العقل و العاقل و المعقول / فلسفه / عربی al-maqāla-ul awḥadīyya fi-l ‘aql wa-l ‘āqil wa-l ma‘qūl ابن ملکاء، هبة الله بن علی، ۴۵۴ - ۵۴۷ ؟ قمری ebn-e malekā,hebat-ol-lāh ebn-e ‘alī (1063 - 1153) در آن اتحاد عاقل و معقول اثبات شده و از آیات قرآن و سخنان علی (ع) در آن آمده است و بسیار رساله خوبی است. در ص ع آمده: «مقالة فى العقل من كلام اوحدى الزمان ابى البركات هبة الله بن علی المتطبب»، همچنین «يعتمد على الله منصور بن علی و كتب لنفسه سنة ۶۳۶ هجرية». تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۵۵۹/۱-ف آغاز: بسمله. و به نستعین. مقالة فی العقل من كلام اوحد الزمان ابی البركات هبة الله بن علی الطبيب. مفاوضة جرت مع بعض اهل العلم فی العقل و العاقل و المعقول فتردد فيها الخطاب و السئوال و الجواب بمسمع من عبد مخلص فی العبودية و الولاء للسدة الشريفة النبوية الامامية المقتفویة ... فاقترح على العبد الاصغر ان يسطر و يحرز ... قال اما بعد حمدالله ... فاننی اضمن هذه المقالة الوجيزة علما من العلوم الغريزة و هذا الكلام فی العقل و العاقل و المعقول؛ انجام: الراضية المرضية تمت المقالة الاوحدية فی العقل و العاقل و المعقول فی ليلة الاحد لست ليال بقين من المحرم من سنة ست وثلثين و ستمائة على يد منصور بن علی حامدالله و مصليا على ابیناه. بلغ معارضة بالاصل خط: نسخ معرب، بی‌کا، تا: ۶۳۶ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، ۱۰گ (۹پ-۱۸پ)، ۱۷ سطر (۱۰×۱۴)[فیلمها ف: ۱-۶۰۸]
۶۲

گزارش اشکال یا پیشنهاد