گندم طمع میداشت از خری؛ در بیان وحدانیات حضرت احدیت جل ذکره که طغرای شهادت اشهد ان لا اله الا الله است و هر حرف ان محمداً رسول الله بر وحدانیتش یک گواه؛ در قطر باران نیسانی که از ترکیب ابر ظلمانی مصفا و بسیط گشته است به مقتضای ثبات اصلی مستغرق محیط میگردد عز قدرته؛ موعظه ۴. در ذکر اقامت نماز پنجگانه که اثنیت عبد را رافع است؛ حکایت متوجه جمال از پی حضرت شاه نورالدین نعمت الله ولی قدس الله سره که دایم رو به قبله نشستی و چون به صحبت تیمور پشت بر قبله نمود؛ موعظه ۵. در صفت قدر و بزرگی ماه مبارک رمضان که مفتاح درجات جنان و قفل درگاه نیران است؛ در روزه داشتن زلال بخش حوض کوثر سلام الله علیه که به فحوای کریمه ویطعمون الطعام علی حبه مسکیناً و یتیماً و اسیراً قوت خود را احسان نمود؛ موعظه ۶. در بیان ادای زکات که سرمایه برکات مدارج دنیوی و پیرانه درجات معارج اخروی است؛ حکایت صاحب خیری که از فیض کیمیای بلند عیار توفیق مهر تعلق از مخزن درم برداشت و به بذل درم سکه نام خود را بر لوح کرم بنگاشت؛ موعظه ۷. در تحریر قانون راه حجاز که آهنگ پاکوفتن برهنه پایان دایره وجد عرفان و زخمه کارگر خار مغیلان اوست و انگیز سماع رقصان ذرات عالم جان در اصول جنبش ریگ روان اوست؛ حکایت شیخ فضیل عیاض قدس سره که از سلوک حج به مقامی رسید که اگر در حال وجد بر دریا گذشتی قدمش برنگشتی و رسیدن اعرابی به وی؛ موعظه ۸ در ترک صحبت ناجنس که مصباح اسباب خمول و تحریر است و در فواید خلوت و عزلت که مفتاح ابواب وصول و توحید [است]؛ حکایت حضرت عیسی که هرگز به ناجنسان نیامیخته است. و با همه روح بخشی از ابلهان که زنده صوری و مرده معنوی بر انگیخته است؛ موعظه ۹. در ایما و اشارت به اسرار خاموشی که به حکم من صمت برقع نجات و فلاح و پرده عافیت و صلاح است؛ حکایت حسین منصور حلاج رحمت الله علیه که یک دم از اسرار عشق بر وی ظاهر کردند و او به حکم افشای سر الربوبیة کفر محرم آن دم نیامد؛ موعظه ۱۰. در تنبیه آنانی که از شراب نخوت سر به گریبان هستی فرو برده اند و در صبح آگاهی از خواب غفلت در شبستان مستی فرو مردهاند؛ حکایت آن شب زنده اری که از بخت بیدار واقعه روز قیامت دید ...؛ موعظه ۱۳. در تعدیل ارکان عدالت و وصف سلاطین عادل که به فحوای السلطان ظل الله فی الارض ملاذ خلایقند و به طراز کسوت آن لایق؛ حکایت عدالت خسرو غازی قدس سره و معمور شدن ممالک هرات به یمن معدلت وی و ترویج حال سادات؛ موعظه ۱۴. در توحید اوضاع اصحاب که مهندسان قلم رو سیاق و آداب و مستوفیان ابواب المآل عالم اسبابند؛ حکایت آن واعظی که اهل ظلم را دعای خیر میکرد و چون سبب میپرسیدند میگفت که ایشان مرا از جمیع اسباب دنیوی که آلت حرمان درجات اخروی است [محروم کرده اند]؛ موعظه
۱۵. در وصیت آن که صبح پیری از بیاض انوار مطلع غیب دمیده و آفتاب افروز جوانی بر سر دیوان مقطع رسیده؛ حکایت پیر سیصد ساله رحمة الله علیه که در عهد شباب از حق عمر دراز خواست و چون ضعف پیری شد دریافت که علاج مرگ بوده؛ موعظه ۱۶. در غنیمت شمردن آب و تاب نوروز جوانی که سرمایه فضل و اقبال و کامرانی و پیرایه اصل ایام زندگانی است؛ حکایت ابن عطا قدس سره که شیطان را دید که دامی دارد که هرگز چنان دامی ندیده بود و کردن وی از شیطان سؤال قبض و بسط آن دام؛ موعظه ۱۷. در تحریر خط و خال نیکوان که نقش دل پذیر نگارستان قلم رو صنع و کمال و آیینه معنی نمای صورتخانه عالم حس و جمالند؛ حسد بردن برادران بر یوسف نبی و به حیله او را دور ساختن و به حکم من حفر بئراً لاخیه وقع فیه او را در چاه انداختن؛ موعظه ۱۸. در شرح جاذبه عشق که رگهای جان عاشقان را به حبل المتین تعلق پیوسته است و گرفتاران عالم دل را از قید سودایش بسته ...؛ موعظه ۲۰. در تنبیه و تعلیم نو رسیده که هنوز موسم تازه بهار نرسیده و سبز خط غبار از صفحه لوح عذارش ندمیده؛ حکایت آن درویش توانگر دل که در مقام تسلیم و رضا مراد خود را در اراده حق عزوجل فانی ساخته بود و غبار خاطر به کلی پرداخته؛ خاتمه این نامه شکسته خامه به محک قبول کیمیا طبعان رایج باد که دیده وران شناخته جوهر نظم صاف و معیار معانی عالم انصافند. (حکیم)
آغاز: بسم الله الرحمن الرحیم ×× فاتحه آرای کلام قدیم / سرخط دیوان الهی است این ×× سرورق دفتر شاهیست این
انجام: وز سر انصاف دعایی کنند ×× یاد فرومایه گدایی کنند / تا بود این مرکز دیرینه دیر ×× ذکر عزیزان سخن و آن خبر / شاهد این نظم همایون سخن ×× تا به ابد باد به وجه حسن
چاپ: چاپ شده است.
[نسخههای منزوی ۳۲۱۵/۴ و ۲۲۱۵؛ الذریعة ۲۹۹/۱۹ و ۱۶۶/۲۱؛ مشترک پاکستان، ج۷، ص۶۶۸-۶۶۹؛ دنا، ج۹، ص۷۶۰]
۱. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۷۲۲/۱-۲۹/۶۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: کبیر بن شیخ مظفر ساکن محمد آباد عرف بجایسی، تا: ۹۹۶ق؛ جلد: مقوا، ۹۱گ، ۱۴سطر، اندازه: ۱۵×۲۴سم [ف: ۸-۴۳۸۸]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۸۹۹۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۹۹۸ق؛ خریداری شده از امیر کریمی آزاد در آبادان ۱۳۴۹ش؛ جلد: میشن، ۹۰گ، ۱۳ سطر (۶×۱۴)، اندازه: ۱۰/۲×۱۸/۶سم [ف: ۲۹/۱-۵۷۴]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۹۱۷۳
آغاز: برابر؛ انجام: تا بتوان هزل مکن با کسی ×× خاصه به هر پیر و یا ناکسی / هزل که آشوب زبان بازی است ×× آلت صد فتنه و