این رساله که آن را به نام «سلطان ابوالفتح محمد صفوی» (قرن ۱۳ق.) موشح نموده، سال مطلوب التقويم را [۲۶ صفر] ۱۲۲۶ق مطابق با ۱۱۴۱ از زیج مهارت خانی (سنه تسهيل) و ۸۴۱ از زیج الغ بیگی (سنه مصنف) و ۹۵ از زیج راجه جیسینگ (سنه محمد شاهی) به حساب آورده که به نظر میرسد سال تألیف نیز باشد. مؤلف رساله «تقویم سال ۱۱۹۷ق» را که نوعی تقویم سال شمسی است از جمعه ۱۷ ربیع الثانی۱۱۹۷ق برابر با ۱۰ آذر ماه رومی برابر افق لاهور آغاز میشود برای «تیمور شاه درانی» (۱۱۸۷-۱۲۰۷ق) نگاشته است.
آغاز: بعد از سپاس بیقیاس گوناگون قادر بیچون که از احاطه بشری بیرون برای خاطر عاطر دریا قاطر
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۴۶۹۰
آغاز: برابر؛ انجام: تمام حساب تقویم مشتری مفصلا و مشروحا در این دستور بثبت کردیم ... بازای حصه العرض زاويه العرض تمام آن تا ص جیب آن مرفوع و غیر مرفوع
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ مجدول؛ اهدایی: رهبری، اسفند ۱۳۷۶؛ ۲۳گ، ۱۱سطر، اندازه: ۱۶×۲۳سم [اهدائی رهبر: ۹-۱۰۳]
● مفتاح الاسرار / كيميا / فارسی
meftāh-ol asrār
تنگلو شاه بابلی، ق ۱ میلادی
tangalū-šāh-e bābelī(- 1c)
آقای تقی زاده در گاهشماری مینویسد: درهنگام ترجمه کتاب توكروس (Teucros) از پهلوی به عربی که به کتاب «الوجوه والحدود» معروف شده، نام نگارنده که مردی است یونانی به تنکلوش، تینکلوش طنیفروش برگشته است، و این تنکلوشاه بابلی یقیناً همان توکروس یونانی است و این رساله نیز به او منسوب است. در اسرار سبعه وزن ارواح و اجساد و انفاس که اصطلاحاتی مربوط به کیمیا و علم صنعت میباشد در هفت مفتاح سر.
آغاز: بسمله این است کتاب مبارک مفتاح الاسرار چون اسرار سیم همان دو وزن کردن ارواح و اجساد و انفاس مفتاح
انجام: مفتاح سر هفتم که آن کتاب مفتاح الاسرار است که جسدین را با روح ونفس ... درمیان حکمای مشرق ومغرب پنهان بود مناشکار کردم و بالله التوفيق.
[الذريعة ۳۱۶/۲۱؛ نسخههای منزوی ۶۴۲/۱؛ فهرستواره منزوی ۳۹۸۵/۵]
۱. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: ۲/۳۴۳/۴
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱ [نشریه: ۲-۱۱۴]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۳۷۵/۴
آغاز: این کتاب مفتاح الاسرار چون در اسرار سبعه بیان کردن؛
انجام: و اگر کسی علم دو وزن اجساد و ارواح و انفاس نداند نتواند که یک عمل از اعمال اکاسیر بجا آرد
خط: نستعلیق، کا: محمد طاهر، تا: قرن ۱۱؛ جلد: مقوایی، ۶گ (۳۱ر-۳۶پ)، ۱۵سطر، اندازه: ۱۲×۲۱سم [ف: ۹-۱۵۰]
۳. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۶۸۲۴/۱۲-۳۵/۴
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن عباس جهرمی کاشانی، تا: ۱۱۱۳ق؛ جلد: تیماج مذهب، ۲گ، ۳۰سطر، اندازه: ۲۴×۳۷سم [ف: ۸-۴۴۷۰]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۰۲۱۳/۴
خط: نستعلیق، بیکا، تا: صفر۱۲۰۳ق؛ جلد: تیماج، ۷گ (۲۸پ-۳۴پ)، اندازه: ۱۴/۵×۲۰/۵سم [ف: ۲۶-۱۸۰]
۵. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۰۹۹/۴
خط: نسخ، بیکا، تا: رجب۱۲۶۰ق؛ جلد: مقوایی، ۶گ (۳۰ر-۳۵پ)، ۱۷سطر، اندازه: ۱۶×۲۱/۵سم [ف: ۲۱-۱۰۱]
۶. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۲۸۶۵/۲
آغاز: برابر؛ انجام: و بر اشرار فاش کند (حرر تنکلوشاهی کبیر البابلی رحمة الله علیه صاحب طالب نقاش).
در هفت مفتاح. نام مؤلف به قرینه آغاز نسخه بدست آمد؛ بیکا، بیتا؛ ۸گ (۴پ-۱۱پ) [ف: ۵-۴۵۵]
● مفتاح الأسرار / کیمیا / عربی
miftāḥ-ul asrār
جابر بن حیان، ۱۲۰ - ۱۹۸ ؟ قمری
jāber ebn-e hayyān (739 - 814)
رساله مختصری است در کیمیا منسوب به جابر بن حیان.
آغاز: بسمله. الحمدلله منور قلوب اولیائه بنور معرفته، و مبصر اسرار اصفیائه بجمیل ملاطفته ... من قرء کتابنا هذا، المعروف بالمفتاح و هو اول کتبنا ...
انجام: علم تدبیر ذلک و هو الذی لم یکن أحد من الفلاسفة یصفه فی کتاب و انما یتذکرونه بینهم و یلقونه أبنائهم و تلاميذتهم لاغير و الحمد لله رب العالمين تمت الرسالة الشريفة ... قد تم كتاب المفتاح.
[ریحانة الادب ۱۰۸/۵]
۱. تهران؛ مهدوی؛ شماره نسخه: ۲۷۶/۱۰
بیکا، تا: قرن ۹ [نشریه: ۲-۱۰۲]
۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ض ۱۰۷۳۹
آغاز: برابر؛ انجام: فاذا سلک فی تدبیر الطريق الحق و سلم حاجة من الخطاء تم
در فهرست با عنوان «ایضاح» آمده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۲۲۶ق [الفبائی: -۷۷]
۳. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۷/۲
آغاز و انجام: برابر