عهد کیخاتو در ایران نیز یک دو سال معمول شده است؛ انجام: کتابچه دیگر کرده بعرض خواهیم رسانید حرر فی ۵ ربیع الثانی ۱۲۹۱
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۵ ربیع الثانی ۱۲۹۱ق؛ کاغذ: کبود فرنگی، جلد: تیماج سبز ضربی مقوایی، ۲گ (۱۹پ- ۲۰پ)، ۱۲ سطر (۸/۵×۱۵/۵)، اندازه: ۸/۵×۱۵/۵سم [ف: ۸۰]
● اسکندر / داستان / فارسی
eskandar
تهران؛ مطالعات فرهنگی؛ شماره نسخه: ۳۷۳B
به نثر و نظم، جز اسکندرنامه ۳۷۷B (قرطای ۲۲۵۸ تا ۲۲۶۰ و ۲۷۴۴ تا ۲۷۸۵ - ریو ۱۶۲ تا ۱۶۴)؛ خط: نسخ معرب، بیکا، تا: قرن ۱۰، ص ۱ نونویس [نشریه: ۱۱ - ۳۹۱]
● اسکندر بدخمه شاهان = اسکندر و دخمه شاهان / داستان / فارسی
eskandar be-daxme-ye šāhān = eskandar va daxme-ye šāhān
داستان اسکندر و رفتن او به دخمه شاهان و گفتگو با آنان با استفاده از اشعار فارسی، پندآموز و اخلاقی است که به صورت یک داستان عبرتآموز، نگارش یافته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۴۲۴۴/۱۰
آغاز: در آمدن حضرت اسکندر بدخمه شاهان: سه شب پی در پی در خاب (کذا) دیدند که جمعی میگویند ای حضرت اینجا رسیده قدم رنجه فرموده؛ انجام: مگر از کوه چیزی نموده باشد غیر از کوه چیزی از عمارت ظاهر نمی شود و الله أعلم
خط: نستعلیق ترکستانی خفی، کا: فقیر بخارایی، تا: ۱۲۹۷ق؛ کاغذ: شرقی، ۱۷گ (۶۴۷-۶۶۳)، ۱۵ سطر، اندازه: ۹/۵×۱۸/۵سم [ف: ۳۶ - ۵۷]
اسکندر نامه ← حکایت پادشاه آزادبخت
اسکندر نامه ← خردنامه اسکندری
اسکندرنامه ← آیینه اسکندری
● اسکندرنامه / داستان / فارسی
eskandar-nāme
طرسوسی، ابوطاهر بن حسن، ق۶ قمری
tartūsī, abū-tāher ebn-e hasan (- 12c)
داستان سرگذشت و جهانگشاییهای اسکندر پسر داراب پسر اردشیر و برادر پوراندخت دختر دارا است از ابوطاهر طرسوسی در برخی نسخهها یاد شده است. در نسبت آن به طرسوسی تردید شده است. در این دفتر اسکندر پادشاه دانسته شده نه پیامبر. از داستان «تولد اسکندر از مادری ناهید نام و پدری به نام داراب ارده شیر و اینکه فیروز شاه میخواست او را به آب بیاندازد ولی او ازین آسیب رهید و سرانجام فیروز شاه را به کیفر رساند» آغاز میشود و میرسد به داستان رفتن اسکندر به بیت القدس. در بسیاری از جاها دارد «اما مؤلف اخبار و (گذارنده اسرار) ابوطاهر طرسوسی چنین روایت میکند» و در آن جز این عنوان دیگری نیست بر خلاف نسخه نفیسی که عنوانهای مطالب را در جای خود دارد.
آغاز: بسمله حمدله ... شکر بیحد وثنای بی عدد پادشاهی را سزد که وجود هر موجود نتیجه وجود اوست و حمد و ثنای
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۰۹۳۳
آغاز: بدید ایستاده باز شیر از پستان وی روان شد رشنواد اشارت کرد که آن کودک کیست؛ انجام: دویست از آن رومیان را بگرفتند و بنزدیک اسکندر بیاوردند
با عناوین «مولف اخبار و گزارنده اسرار ابوطاهر طرسوسی»؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۰؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مجدول؛ جلد: تیماج مشکی، ۴۰۳گ، ۲۵سطر، اندازه: ۱۵/۵×۲۶سم [ف: ۲۷ - ۳۴۵]
۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۹۴۷
آغاز: و هر کجا که میرسیدند منادی میکردند که هر که ظلم میکرده باشد در زیر پای پیل اندازند؛ انجام: و در کار من نگرید که تمام تمام از من بوده و خزاین و عساکر را قیاس نبود.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوهای ضربی مقوایی، ۲۹۴گ، ۱۹ سطر (۹×۱۹)، اندازه: ۱۴/۵×۲۸سم [ف: ۱۰ - ۱۸۳۰]
۳. قم؛ طبسی؛ شماره نسخه: ۱۹/۳
آغاز: برابر؛ انجام: من تنها وسرگردان و حیران ماندم نه پای رفتن ونه جای ماندن مبادا کار کس زین
جلد اول و دوم؛ خط: تحریری، بیکا، تا: محرم ۱۲۵۵ق (پایان جلد اول)؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوهای ضربی دارای ترنج با سر، مجدول، ۲۰۲گ، اندازه: ۲۱×۳۳سم [طبسی مخ: ۱ - ۴۲]
۴. یزد؛ کاظمینی؛ شماره نسخه: ۴۸۴
آغاز: اما راویان اخبار و ناقلان آثار و طوطیان شکرشکن شیرین گفتار بدین گونه روایت کردهاند؛ انجام: و یک چهار پرده در دهان او گذاشت و یک مشت بزیر چانهاش زد که چهار پرده در دهانش فرو رفت که لال شد.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ افتادگی: انجام؛ جلد: مقوایی ابر و باد عطف تیماج مشکی، ۴۳گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۸×۲۲/۵سم [ف: ۲ - ۱۷۷]
۵. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۳۶
آغاز: برابر؛ انجام: عروسی کردن اسکندر سکینه بانو را از جهت سلطان محمد و دختر سبکتکین ... القصه هر دو را مخلع ساختند و ... عشرت نمودند آقا جهان پناه هم