فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳، ص ۴۷۱

۴۷۱ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳
باشد؛ ۵۹. چون اسطرلاب بود که ربعی از مقنطرات؛ ۶۰. بدانستن عرض کوکب؛ ۶۱. ارتفاع گرفتن آفتاب از چند نوع؛ ۶۲. در آن که ولادتی افتد و آنجا که در بروج شمالی بود؛ ۶۳. اگر لبه عضاده یکی باشد؛ ۶۴. در آن که ولادتی افتد و آنجا که آفتاب رسیده باشد؛ ۶۵. در عمل کردن به اسطرلابی که عنکبوت ندارد؛ ۶۶. قبله به شب بازدید آوردن؛ ۶۷. بازدست کردن طول شهری؛ ۶۸. غرائب مسائل. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... بدانکه این رساله‌ای است در معرفت اسطرلاب مشتمل بر شصت و هشت باب باب اول در ارتفاع گرفتن از آفتاب انجام: و اگر عرض شهر تو افزون تر بود و شمالی باشد ازو کم کند و اگر جنوبی بود برافزاید آنچه شود یا بماند غایت ارتفاع آن کوکب باشد در آن عرض که خواهد. همانند: ۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۴۹۲/۹ آغاز و انجام: برابر خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: سه‌شنبه ۲۴ ذیحجه ۸۴۴ق؛ مصحح، برخی از برگ‌ها افتادگی دارد که جای آنها کاغذ سفید گذاشته‌اند؛ جلد: تیماج قهوه‌ای ضربی ترنج و سرترنج دار، ۱۲گ (۱۵۵ر-۱۶۶پ)، اندازه: ۱۸×۲۳/۵سم [ف: ۲۰ - ۷۲] ۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۱۹۰۴ آغاز: (پس از دو سطر خطبه:) معلوم کند که این خود رسالتی است در معرفت اسطرلاب و در صنعت اسطرلاب این رسالت مجموعست چنان که هر کس این رسالت بر استاد خواند درین علم بغایت کمال بود و این رسالت از املاء استادان جمع کرده باشد و بر چند باب نهاده شده تا خواننده و آمرزنده را سهل باشد (کذا)؛ انجام: برابر ۶۸ باب؛ خط: نستعلیق، کا: مسیح نوری الوازی (کذا)، تا: رجب ۱۲۲۱ق، جا: تهران؛ واقف: محمد وجدانی، اسفند ۱۳۵۹؛ کاغذ: فستقی فرنگی، جلد: تیماج خرمایی، ۶۴گ، ۱۱ سطر، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: ۱۸ - ۱۲] ● اسطرلاب = سی و هشت باب اسطرلاب / اسطرلاب / فارسی ostorlāb = sī va hašt bāb-e ostorlāb مختصری است در معرفت اجزاء اسطرلاب و کیفیت عمل بدان، در سی و هشت «باب»: ۱. دانستن آنچه به ذات اسطرلاب تعلق دارد و غیر آن؛ ۲. تفسیر آنچه به ذات اسطرلاب تعلق دارد؛ ۳. طریق ارتفاع گرفتن بر مقنطرات؛ ۴. بیرون آوردن طالع و غارب و وسط السماء و وتد الارض؛ ۵. بیرون آوردن ساعات روز؛ ۶. شناختن ساعات مستوی؛ ۷. دانستن ساعات شب؛ ۸. شناختن اجزای ساعات شب و روز؛ ۹. شناختن نصف النهار به قیاس؛ ۱۰. دانستن قوس النهار؛ ۱۱. دانستن قوس اللیل؛ ۱۲. شناختن طالع و غارب و وسط السماء و وتد الارض به شب؛ ۱۳. دانستن دایره فلک؛ ۱۴. شناختن مطالع فلک مستقیم؛ ۱۵. دانستن برآمدن برج‌ها در هر اقلیمی؛ ۱۶. دانستن فروشدن برج‌ها در هر اقلیمی؛ ۱۷. شناختن میل بروج از خط استوا؛ ۱۸. دانستن درج مطالع از درج راست؛ ۱۹. معرفت تحویل درج راست از درج مطالع؛ ۲۰. ارتفاع ستارگان ثابته؛ ۲۱. شناختن ارتفاع ستارگان ثابته در شهرها؛ ۲۲. شناختن روز ستارگان؛ ۲۳. دانستن درنگ ستارگان در زیرزمین؛ ۲۴. شناختن جزو برآمدن و فروشدن ستارگان؛ ۲۵. شناختن مطرح شعاع ستارگان؛ ۲۶. دانستن میل آفتاب؛ ۲۷. شناختن عرض شهرها؛ ۲۸. دانستن شهرهای شمالی و جنوبی و شرقی و غربی؛ ۲۹. شناختن برآمدن فجر؛ ۳۰. دانستن وقت نماز پیشین؛ ۳۱. شناختن وقت نماز دیگر؛ ۳۲. دانستن وقت غروب شفق؛ ۳۳. دانستن دوازده خانه؛ ۳۴. شناختن طالع تحویل سال عالم؛ ۳۵. دانستن طالع سال گذشته؛ ۳۶. شناختن طالع تحویل سال که به روز بود یا به شب؛ ۳۷. دانستن ساعات تحویل سال؛ ۳۸. شناختن کژی و راستی اسطرلاب. [فهرستواره منزوی ۴: ۲۸۰۶] ۱. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۲۱۴۵/۳ آغاز: بسمله، بعد از ستایش خداوندی که آفریننده آسمان و زمین است و درود بر پیغمبر ما؛ انجام: و این بود آنچه ما در شناختن اسطرلاب و اعمال آن خواستیم گفتن خط: نستعلیق تحریری و شکسته، کا: اسماعیل بن حاجی محمد کریم شیرازی، تا: ۱۲۱۶ق، جا: سجاس؛ اشکال نجومی به شنگرف، به‌دنبال آن چهار صفحه است در بیان معرفت کسوف منقول از کتاب محمد مظفر بن محمد حکیم که چنین آغاز میشود: «در شناختن کسوف یعنی گرفتن آفتاب و آن از اجتماع ماه و آفتاب»، انجام: «و کان الفراغ من تلک الرساله ضحوة یوم الاثنین السابع و العشرين من شهر ذی القعدة الحرام سنة ستة عشر و ماتى بعد الالف الهجری»؛ جلد: تیماج، اندازه: ۱۴/۵×۲۰سم [ف: ۱۰ - ۲۲۰] ۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۴۸۹/۱۸ خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، بی‌تا؛ دارای جدول‌ها و اشکال هندسی، مصحح، محشی در پزشکی؛ جلد: تیماج مشکی ترمیمی، ۴گ (۱۷۸پ-۱۸۱ر)، اندازه: ۱۷×۲۵سم [ف: ۲۰ - ۶۷] ● الاسطرلاب / اسطرلاب / عربی al-usṭurlāb غیر همانند: ۱. تهران؛ خان ملک ساسانی؛ شماره نسخه: ۳۱/۱ کتاب فی عمل مسطح يقوم مقام الاسطرلاب [فی] جميع العروض
۴۷۱

گزارش اشکال یا پیشنهاد