فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۳، ص ۴۶۵

۴۶۵ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۳
چهارباغ رساله دیگری است از قاینی در اسطرلاب در یک «مقدمه» و بیست «جذر» و یک «خاتمه». تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۴۲۵/۳ آغاز: بسمله و به نستعین، حمد خالق الليل و النهار و ثناء سيد الابرار و آله الاطهار ... اما بعد المحتاج الى قاسم الارزاق قاسم على قاینی بعد از اتمام صنعت مقیاس صاحبقرانی که آن آلتی بود از آلات ارصاد؛ انجام: هر یک در سطوح موازیه هرگاه اراده کنند بطریق که در جذور سابقه مذکور شد یا بآلات متعدده توان کردن بر نحو صواب جهة اول ساعات و اعصار و زوال، و الله الموفق بالصواب و اليه المرجع و المآب که به اتمام رسید این رساله وجیزه در مدرسه چهار باغ بقدر مقدم بر رسیدن نیر اعظم به دایره نصف النهار بلده ثامن اثنی عشر در روز پنج‌شنبه یازدهم شهر شعبان المعظم سنه ۱۰۸۳، امید آنکه این رساله را مخفی ندارند تا آنکه به نظر ارباب نظر رسد تا اگر در آن خطا و خلل یابند به نظر مرحمت اصلاح فرمایند، فان الله لا يضيع اجر المحسنين خط: شکسته نستعلیق، کا: سیف الله ابن محمود مشهدی، تا: ۱۵ رجب ۱۰۸۴ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: میشن قرمز، ۵۵گ (۱۳۲پ- ۱۸۶ر)، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۲×۱۹سم [ف: ۶ - ۴۱۱] ● الاسطرلاب / اسطرلاب / عربی al-usṭurlāb حسنی جزری، عبدالرحمن بن سعید ḥasanī jazarī, ‘abd-or-raḥmān ebn-e sa‘īd اهداء به: وزیر مصطفی پاشا رساله مختصر در قواعد اسطرلاب که از رساله‌ای فارسی به عربی ترجمه نموده و مطالبی بر آن افزوده است، در یک «مقدمه» و ده «باب»: المقدمة: فی القاب آلات الاسطرلاب؛ باب ۱. معرفة اخذ الارتفاع من الشمس و الکواکب؛ ۲. معرفة قوس النهار و اللیل؛ ۳. معرفة طالع التحویل للعالم؛ ۴. معرفة میل الشمس و بعد الکواکب؛ ۵. معرفة تقدیم الشمس و الکواکب؛ ۶. معرفة الطالع فی بلد لم یکن له صحیفة؛ ۷. معرفة مطالع البروج فی خط الاستواء؛ ۸ معرفة قوس سمت من الارتفاع؛ ۹. العمل بالآفاقیة؛ ۱۰. بعض الاعمال السياحية. نام مؤلف در فهارس حیدر بن عبدالرحمن حسنی (یا حسینی) جزری و عبدالرحمن بن سعید حسنی جزری آمده است که روزگارش معلوم نشد. چندین نسخه از آن در کتابخانه متحف العراقی معرفی شده که قدیمترین آن تاریخ ۱۱۶۷ را دارد و مؤلف قبل از این تاریخ می‌زیسته است. آغاز: الحمدلله الذی زین سماء الدنيا بزينة الكواكب و جعلها علامات يهتدى للمآرب و المكاسب و الصلاة و السلام على محمد طالع مطالع سماء الولاية و غارب انجام: فخارج القسمة هو الظل للارتفاع المطلوب فيستعلم منه بما مر في الباب الأول، و الحمدلله أولاً و آخراً [دنا ۷۹۷/۱ (۲ نسخه)؛ بروکلمان ذیل: ۱۰۲۰/۲؛ مختارات من المخطوطات العربية النادرة فى مكتبات تركيا ۳۹۷؛ مخطوطات الفلک و التنجیم فی مكتبة المتحف العراقی ۱۱۳] ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۴۶۱۱/۲ آغاز و انجام: برابر در برخی فهرست‌ها از حیدر بن عبدالرحمن دانسته شده، لیکن در نسخه موجود، نام مؤلف صریحا عبدالرحمن بن سعید آمده است؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: اواخر قرن ۱۲؛ محشی؛ جدولی در خصوص تفال در انجام رساله آمده؛ کاغذ: فرنگی، ۲۰گ (۷ر-۲۶پ)، ۲۱ سطر، اندازه: ۷×۱۴/۵سم [ف: ۳۷ - ۲۶] ۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۳۶۶/۴ آغاز و انجام: برابر خط: نسخ و نستعلیق، کا: سید اسماعیل بنابی، تا: ۱۲۶۰ق؛ جلد: تیماج مشکی، ۱۸گ (۱۳۵پ-۱۵۲ر)، اندازه: ۱۵/۵×۲۱/۵سم [ف: ۲۱ - ۳۳۰] ۳. خوانسار؛ فاضل؛ شماره نسخه: ۳۱۹/۱ آغاز: برابر خط: نسخ، کا: محمد سعید بن ملا احمد سرنجداغی، تا: یک‌شنبه ۲۳ ربیع الثانی ۱۳۲۹ق؛ محشی از کتب مربوطه به فارسی و عربی جلد: مقوایی پارچه ای، عطف پارچه‌ای گلدار، ۷۳ص (۱-۷۳)، اندازه: ۱۹×۲۲سم [ف: ۲ - ۳۱] قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۸۷/۱ نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۱ - ۱۰۸] ● الاسطرلاب = شصت باب / اسطرلاب / عربی al-usṭurlāb = šaṣt bāb داغستانی، علی بن صادق، ۱۱۲۵ - ۱۱۹۹ قمری dāqestānī, ‘alī ebn-e sādeq (1713 - 1785) وابسته به: تحفه حاتمیه = تحفه حاتمی = هفتاد باب در اسطرلاب؛ شیخ بهائی، محمد بن حسین (۹۵۳-۱۰۳۰) ترجمه عربی رساله «تحفه حاتمیه» شیخ بهائی است و باب ۶۰ در این ترجمه همان باب ۶۸ تحفه حاتمی است و خاتمه در وصف مواضع ثوابت بر اسطرلاب. ابوالصفا صلاح الدین خلیل بن عبدالسلام دمشقی شافعی کاملی (م-۱۲۰۷) شاگرد داغستانی بر رساله داغستانی حاشیه نوشته است. آغاز: الحمدلله رب العالمین ... اما بعد فهذه رساله فی الاسطراب مشتملة على ستين بابا و خاتمه الباب الاول فی حده و القاب اجزائه. انجام: فمن عرفها بحيث لا يقع فی الاشتباه تحصل له الكفايه فى
۴۶۵

گزارش اشکال یا پیشنهاد