اسطرلاب ← ربع صائب
اسطرلاب ← آلات اسطرلاب
اسطرلاب ← ارشاد در علم اسطرلاب
اسطرلاب ← لباب در دانستن اسطرلاب
اسطرلاب ← صنعت اسطرلاب
اسطرلاب ← میزان الصنائع
اسطرلاب ← حلقه کریمیه
اسطرلاب ← العمل بالاسطرلاب
اسطرلاب ← قبله نما
اسطرلاب ← بیست باب در اسطرلاب
● الاسطرلاب / اسطرلاب / عربی
al-usṭurlāb
ابومعشر فلکی، جعفر بن محمد، ۱۷۲ – ۲۷۲ قمری
abū-ma‘šar-e falakī, ja‘far ebn-e mohammad (789 - 886)
مسائل ابومعشر البلخی در اسطرلاب، در چهارده «فصل» کوتاه.
آغاز: هذا جزء فيه معرفة العمل بالاسطرلاب لابی معشر ... اقول ما يحتاج اليه فی علم الاسطرلاب معرفة العضادة ثم معرفة الاجزاء الارتفاع ثم معرفة الحجرة
انجام: ثم انظر علی كم وقعت درجة الشمس من الساعات فما بقی تلك الساعه تطلع الفجر.
[دنا ۷۹۶/۱؛ استوری ۳۹: ۲]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۴۹۲/۸
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: شنبه ۲۱ ذیحجه ۸۴۴ق؛ مصحح؛ برخی از برگها افتادگی دارد که جای آنها کاغذ سفید گذاشتهاند؛ جلد: تیماج قهوهای ضربی ترنج و سرترنج دار ضربی عطف ترمیمی، ۴گ (۱۵۱ر-۱۵۴پ)، اندازه: ۱۸×۲۳/۵سم [ف: ۲۰ - ۷۲]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۸۷۴۷/۵
آغاز: برابر؛ انجام: فان كان فی البئر ماء فهو طول عمق البئر الى وجه.
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۰۵۰ق، جلد: تیماج قرمز، ۱۰گ (۱۴۸پ-۱۵۷پ) [ف: ۲۲ - ۲۸۳]
۳. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۳۸۲/۲
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ کاغذ: ترمه، جلد: رویه میشن قهوهای تازه، ۸گ (۸پ-۱۵پ)، ۱۶ سطر، اندازه: ۲۰×۲۶سم [ف: ۶-۳۸۸]
● الاسطرلاب = العمل بالاسطرلاب / اسطرلاب / عربی
al-usṭurlāb = al-‘amal bi-l-usṭurlāb
صوفی، عبدالرحمن بن عمر، ۲۹۱ – ۳۷۶ قمری sūfī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘omar (۹۰۵ - ۹۸۷)
آن را بهدرخواست یکی از فضلا در ۳۸۶ و در برخی نسخهها ۳۹۸ «باب» نگاشته است. اسطرلابی به فارسی نیز به صوفی منسوب گشته که ظاهراً ترجمه و انتخابی است از کتاب او.
آغاز: رسالة عبدالرحمن بن ... فی العمل بالاسطرلاب. ادام الله لک العز و السعادة و النيل و السيادة ... سألتنی ایها السيد النجيب ... اظهار ما فی هذه الآلة الشريفة المعروفة بذات الصفائح
انجام: فلیکمل الکتاب فی هذا الموضع و بالله التوفیق. و هو حسبنا و نعم الوکیل. و الحمدلله اولاً و آخراً
چاپ: در حیدر آباد هند
[دنا ۷۹۶/۱ (۶ نسخه)؛ زرکلی ۳۱۹/۳؛ کاراتای ۷۵۰/III؛ بروکلمان ۲۱۸/۴؛ الذریعه ۲۰۳: ۱۱ و ۹۷: ۱۵؛ گور کیس عواد (الاسطرلاب و ما الف فیه فی العصور الاسلامیه): ۱۶۲؛ مکتبة امیر المومنین ۱۱۱/۱]
۱. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۳۱۹/۱-عکسی
اصل نسخه: گنج بخش، ش ۲۰۸۴؛ خط: ثلث، بیکا، تا: قرن ۹؛ ۱۲۱گ (گ ۲-۱۲۲) [ف: ۲ - ۱۹۷]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۸۷۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: محمود بن محمد نصیر خادم، تا: ۱۰۰۴ق، جا: مکه، کوه ابوقبیس؛ تملک: احمد بن علی نقی با مهر «یاتی من بعدی اسمه احمد» (بیضی)، فرزندش محمد حسین که بالارث مالک صادر شده مورخ ۱۲۵۷ با مهر «محمد حسین بن احمد»؛ کاغذ: هندی شکری رنگ، جلد: تیماج قهوهای، ۳۰۶ص، قطع: خشتی [ف: ۱۰ - ۱۹۰۴]
۳. قم؛ مؤسسه حضرت آیة الله بروجردی؛ شماره نسخه: ۳۶۲
خط: نسخ، بیکا، تا: سلخ رمضان ۱۰۹۹ق؛ مصحح، مقابله شده، روی برگ اول امضای محمد بن رضی؛ تملک: محمد زین الدین، فخر الدین بن جمال الدین طباطبائی؛ جلد: تیماج قهوهای بدون مقوا، ۱۲۲گ، ۱۸ سطر، اندازه: ۱۵/۵×۲۴سم [ف: ۱ - ۲۱۸]
۴. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۷۰۴
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ مقوایی ضربی، ۲۱۰گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۲سم [ف: ۳-۱۲۹]
۵. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۲۴/۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ پخته، بیکا، تا: ۱۲۲۸ق، جا: اردبیل؛ ۸۸گ (۱۵۱پ- ۲۳۸پ)، ۲۵ سطر (۱۰×۱۶/۵) [ف: ۱ - ۱۷۸]
۶. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۷۰۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲۷۵ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سبز مقوایی، ۱۹۵گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۴×۲۲سم [ف: ۳ - ۱۲۹]
۷. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۲۲۶۲
آغاز و انجام: برابر