(آغاز مقاله دوم): بسمله مقالة فى ان النفس ليست بمزاج البدن و لا كائنة عن مزاج البدن يشتمل على احد عشر فصلا فصل اعلم انه لابد لمن اراد ان يبين ان النفس ليست بمزاج.. ان يبتدى ببيان امرين: ان المراد بقولنا ان النفس ما هو و الثاني ان حقيقة المزاج. .. ما هو
(آغاز مقاله سوم): الحمدلله الذى عدد مننه التي يعجز عن عدها و حصرها. .. و الصلوة على ملائكته المقربين.. خصوصاً محمد و آله الطاهرين و بعد فان نتايج الافكار و نفائس الانظار مما يجب اذاعتها لاجل الانتفاع بها و لاينبغى اخفائها عن الراغبين و ان قل الراغب فى طلبها سيما اذا كانت من اهم المطالب العلميه و انفع المباحث اليقينيه و قد اتيت فى هذه الاوراق ما قدحه زناد خاطری و حصلته بفكری و نظری برهانا شریفا
انجام: (پایان مقاله اول): الا بزيادة تقرير كما ذكرت و هذا خاتمة الكلام فى هذه المقاله و الحمدلله رب العالمين و صلوته على اهل قدسه من الانبياء و المرسلين خصوصاً على افضل مخترعاته محمد النبى و آله الطاهرين.
(پایان مقاله دوم): و على التقدير الثاني يلزم ان لايتبين مما قيل في هذه المقاله.
(پایان مقاله سوم): و من اراد ان يتحقق صحته و افضائه الى المطلوب فعليه بالالة التي تسمى بالمنطق يعتبره بها و الاستقضاء فيما عليه من السؤالات و الاجوبة فنذكر في غير هذه المقالة فليطلب من اماكنه.. و آله اجمعين
[هدية العارفين ۳۸۵/۱؛ ذریعه ۲۸۶/۲-۲۸۷، ۴۵۹/۴، ۳۸۱/۶، ۸۹/۸، ۲۵/۱۳، ۳۵۱/۱۸؛ آثار و احوال خواجه نصیر از مدرس رضوی ص ۱۴۷-۱۵۰ و ۲۸۷، العلم عند العرب تأليف الدومیلی ترجمه عربی ص ۵۶۷، فهرست خزائن عراق از کورگیس عواد: ۳۵و۱۳۸؛ بروکلمان ذیل یکم: ۷۶۸ یادداشت های قزوینی؛ ریحانة الادب: ۱۳۱/۱۱؛ دائرة المعارف بزرگ اسلامی ۵۲۴/۴]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۸۳۲/۶
آغاز: برابر با مقاله سوم؛ انجام: برابر با مقاله سوم
مقاله سوم. با مطابقت نسخه حاضر توسط فهرستنگار (استاد حائری) با دو مقاله نخست نتیجه این شد: قسمت اول این رساله حاضر (پس از خطبه) که بدین گونه شروع میشود: «هذا تقرير صيغة البرهان: احد الامرين لازم» مطابق است با «صيغة ثاني في تقرير بقاء النفس..» که فقره ای است از فصل ۹ از مقاله اول. این مطابقت تا یک صفحه از نسخه ما ادامه دارد. پس از ۳ سطر (که این ۳ سطر نیز عین عبارت فصلی از همین مقاله است) باز نسخه مطابق است با فصل ۴ (فى ان واجب الوجود لا يعدم ابدا) و فصل ۵ (فى ان نفس الانسان قديمه) و به همین گونه است بقیه رساله. ابن کمونه این رساله را برای اثبات بقاء نفس با بعضی از براهین اختراعی خویش پرداخته و در اثناء آن به مناسبت، برهان خود را بر قدیم بودن نفس نیز حکایت کرده و در آغاز نقل آن گوید «و قد اخترعت لذالک برهانا هذه حکایته» و سپس عیناً همان برهان که در فصل ۵ از مقاله اول و در فصل دهم و یازدهم از مقاله دوم آورده و در اینجا نقل کرده است. بنابراین پیداست خود ابن کمونه در این رساله به دو مقاله مزبور ناظر بوده است. در دیباجه رساله حاضر نیز پس از این که از برهان اختراعی خود با اشاره یاد میکند میگوید: «در این مقاله تنها به تقریر برهان ساخته خود پرداختم و در مقالات دیگر خود اعتراضات جمعی از فضلاء را بر مقدمات برهان خود با جوابها و توجیهات آن یاد کردهام». ابن کمونه در مقالات دیگر از سخنان اوحد الزمان در معتبر (مقصود هبة الله بن ملکهای یهودی (م-۱۱۵۵م) است)، ابن مسکویه امام فخر رازی و غزالی یاد کرده اما در این مقاله نام کسی یا کتابی را نیاورده است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ کاغذ: شکری رنگ، جلد: تیماج قرمز، ۱۵ص (۱۲۷-۱۴۲)، قطع: خشتی، اندازه: ۱۹/۵×۲۴/۵سم [ف: ۹ - ۵۰۱]
۲. همدان؛ مدرسه غرب؛ شماره نسخه: ۱۱۸۷/۶۶
انجام: فهذا برهان قاطع علی ابدية النفس قد انطوی علی ابحاث شريفة. .. فقد ذكرته في غير هذا المقالة فليطلب من اماکنه و الحمد لله.
در فهرست با نام «ابدية النفس» یا «اثبات بقاء النفس» و ناشناس آمده، نام مؤلف به قرینه مطابقت انجام نسخه با انجام مقاله سوم بهدست آمد؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۰ یا ۱۱؛ با سر لوحهای زرین؛ کاغذ: اصفهانی نازک، ۴گ (۲۸۶-۲۹۰)، ۲۴ سطر (۱۰×۲۰)، اندازه: ۱۷×۲۷سم [ف: ۱۴۷۹]
۳. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۴۰۹۹/۸
آغاز: برابر با آغاز مقاله اول؛ انجام: و من نظر الى الحق تعين الرضا و ام یسلک طریق الهوی. .. هو من قبیل الاقيسة التي لا يفيد اليقين و هذه خاتمة الكلام في هذه المقالة. .. خصوصاً علی سید الاولین و الاخرین محمد و آله الطاهرين.
مقاله اول؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ مصحح؛ در برگ انجام مطلبی در ۱۷ سطر با این آغاز «و قال ايضا فی هذه الرسالة النفس الناطقة لايقبل الفساد و لایضمحل فيه و لايفنی و لايموت بل يفارق البدن» آمده؛ کاغذ: شرقی، ۳۶گ (۳۳پ-۶۸ر)، اندازه: ۶×۱۴سم [ف: ۳۵ - ۶۱۵]
۴. شیراز؛ محلاتی، صدرالدین؛ شماره نسخه: ۱۷/۱۴
در فهرست با عنوان «ابدية النفس و قدمها و بساطتها»؛ بیکا، تا: ۱۰۵۶ق، جا: اصفهان [نشریه: ۵ - ۲۷۳]
۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۸۱۴
آغاز و انجام: برابر (با مقاله اول و مقاله دوم)
مقاله اول و دوم؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ربیع الاول ۱۰۶۲ق یا ۱۰۶۷ق؛ در پشت برگ اول این نسخه نیز چند جا نام ابن کمونه آمده است؛ کاغذ: اصفهانی شکری آهار شده، جلد: تیماج قرمز روشن با آستر کاغذی، ۱۷۰ص، ۱۷ سطر ، قطع: رقعی، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [ف: ۱۰ - ۱۸۳۲]