‘omarī, mohammad ebn-e ‘alī
مؤلف چنانکه در مقدمه بیان کرده تمام لغات مشترک را در این کتاب گرد آورده و در این راه از قاموس اللغه و صحاح و غیره سود جسته و آن را در بیست و هشت «باب» تنظیم نموده و در آن از شواهد نظمی و نثری بهره برده است و در تنظیم آن از حروف آخر کلمه شروع نموده است.
قزوین؛ امام صادق؛ شماره نسخه: ۴۴۹
آغاز: بسمله و به نستعین قال العبد الفقیر الی الله تعالی محمد بن علی العمری الحمدلله العظیم الذی تنزه عن الشریک و النظیر الجلیل؛ انجام: و السابری ایضا نوع من التمر و النبی بفتح النون هو واحد الانبیاء ایضا هو مانبا من ... ای صادق فندر و منه قول الشاعر: لا صبح ... مکان النبی من الکاتب لعل ان النبی و الکاتب ...
کامل است و از انتها بطور ناقص کتابت شده؛ خط: نسخ عربی، بیکا، تا: قرن ۱۰؛ مصحح، محشی؛ تملک: عثمان بن السید مصطفی، عبد الغنی بن محمد شیخ زاده، حاجی عبد الوهاب بن محمد علی قزوینی با تاریخ ۱۲۳۱ق که کتاب را در طرابلس خریده است؛ واقف: حاج محمد هاشم تاجر، ذیقعده ۱۲۳۱ق؛ جلد: گالینگور آبی، ۲۶۰گ، ۱۳ سطر [ف: ۱ - ۱۸۱]
عجایب الغرایب ← مرآت
● عجائب القرآن = تفسیر قرآن کریم / تفسیر / عربی
‘ajā’ib-ul qur’ān = tafsīr-u qurān-i karīm
کرمانی، محمود بن حمزه، - ۵۰۰ قمری
kermānī, mahmūd ebn-e hamze (- 1107)
تفسیر بسیار مختصری است با عناوین «قوله، قوله» که بیشتر به مباحث نحوی و اعراب قرآن میپردازد و در بسیاری از آیهها تحت عنوان «الغریب» لغات مشکل و تحت عنوان «العجیب» اشتقاقهای غیرمأنوس را تشریح میکند. این تفسیر ظاهراً همان «عجائب القرآن» یا «الغرائب و العجائب» تاج القراء محمود بن حمزه کرمانی است که در کشف الظنون (ص ۱۱۲۶ و ۱۱۹۷) ذکرش رفته است.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۷۰۵
آغاز: خوطب بهذا و کیف یقول لربه سبحانه ثم يرد الى ربه و كيف يقول فسوف نعذبه فيخاطب بالنون؛ انجام: فيكون بمعنى المستقبل و الشرط لايكون في الماضي البتة وقرىء في الشواذ.
از آیه «اما ان تعذب و اما ان تتخذ فيهم حسنا» [سورة الكهف: ۸۶] تا آیه «وامراة مومنة ان وهبت نفسها للنبى» [سورة الاحزاب: ۵۰]؛ خط: نسخ معرب، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ نسخه قدیم و نفیس؛ ۱۱۱گ، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۸×۲۷سم [ف: ۵ - ۹۸]
● عجائب القرآن / علوم قرآن / عربی
‘ajā’ib-ul qur’ān
ابن جوزی، عبدالرحمن بن علی، ۵۰۸؟ - ۵۹۷ قمری
ebn-e jawzī, ‘abd-or-rahmān ebn-e ‘alī (1115 - 1201)
رسالهای حاوی برخی مباحث علوم قرآنی است که عبارتند از: ۱. سورههایی که بنا بر عد کوفی آیات قرآن، دارای تعداد آیات یکسان هستند؛ ۲. اشاره به تعداد سورههای مکی و مدنی؛ ۳. تعداد سور، آیات، کلمات، حروف و نقطههای قرآن؛ ۴. تقسیمات قرآن (به نصف، ثلث و ربع)؛ ۵. عد آیات بنا بر شمارش کوفی، مدنی اول، مدنی دوم، بصری، شامی و ذکر موارد خاص هر یک و برخی از مشترکات آنها. هر کدام از این پنج موضوع در یک «باب» مورد اشاره قرار گرفتهاند. تعدادی از آنها دارای فصول متعددی نیز میباشند. چنین کتابی در آثار ابن جوزی ذکری به میان نیامده است.
آغاز: و من كتاب عجائب القرآن تاليف الشيخ الامام شيخ الامة وحيد دهره و فريد عصره جمال الدين ابي الفرج عبدالرحمن بن على بن محمد الجوزى تغمده الله برحمته امين. ذكر القرائن من السورة فى العدد على مذهب اهل الكوفة الفاتحة: سبع آيات و مثلها الماعون. الانفال: خمس و سبعون و مثلها الزمر ...
انجام: و في إقرأ كلا لئن لم ينته و فی قريش اطعمهم من جوع. تمت
چاپ: گنجینه بهارستان، علوم قرآنی و روائی -۳، مسلسل ۱۵، به کوشش سید حسین مرعشی، تهران، کتابخانه مجلس شورای اسلامی، پائیز ۱۳۸۵ش، با تصحیح کریم دولتی.
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۲۲۳۰/۱۰
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ۲گ (۱۱۹پ-۱۲۰ر)، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۵×۲۱/۵سم [ف: ۳۵ - ۲۲۲]
● عجائب القصص / داستان / فارسی
‘ajāyeb-ol qesas
مفتی، عبدالواحد بن محمد، ق ۱۱ قمری
moftī, ‘abd-ol-vāhed ebn-e mohammad (- 17c)
داستان پیامبران را به خواهش برخی از دوستان و با استفاده از سی و یک عنوان کتاب که نام آنها در دیباچه مؤلف آمده در کتاب حاضر گرد آورده است و آن را در بیست «باب» مرتب نموده است: ۱. خلقت نور سرور عالم محمد مصطفی (ص) در دو فصل؛ ۲. خلقت جنیان، دو فصل؛ ۳. ذکر ابوالبشر آدم، نه فصل؛ ۴. بیان حضرت ادریس، سه فصل؛ ۵. قصه نوح و فرزندانش، در شش فصل؛ ۶. بیان احوال حضرت هود، در سه فصل؛ ۷. واقعه حضرت صالح، در دو فصل؛ ۸ احوال حضرت ابراهیم، در سه فصل؛ ۹. قصه حضرت لوط، در دو فصل؛ ۱۰.