عجائب الدنيا ← صور الاقاليم
● عجائب الطبقات / جغرافیا، تاریخ پادشاهان / فارسی
‘ajāyeb-ot tabaqāt
بلخی، محمد طاهر بن ابی القاسم، ق ۱۱ قمری
balxī, mohammad tāher ebn-e ab-el-qāsem (- 17c)
به دستور: نذر محمد بهادرخان تاریخ تألیف: میان ۱۰۵۰ تا ۱۰۶۱ق در هفت طبقه: ۱. در آفرینش و عجائب طبقات آسمان و زمین و عرش و ملائکه و معراج؛ ۲. تاریخ پیامبران و خلفای چهارگانه؛ ۳. کیفیت ارض و سما و اقالیم وعجایب آن؛ ۴. بعضی از امور عجیبه از تقاویم و رعد و برق ...؛ ۵. علوم غریبه و شعبده ...؛ ۷. علامات قیامت و خروج مهدی. (احمد منزوی)
آغاز: بسمله. غایت سعادت ابدی و نهایت کرامت سرمدی حمد کریمی است که منظر هفت آشام اجرام را بکمال صمدیت مطبق بر افراشت و این ایوان صوامع انس شادروان مجامع قدس را در فضای قدرت معلق داشت از وجود بغایت موجودات علوی و سفلی را خلعت بوده لباس وجود پوشانید.
انجام: دلاور چنگ از حضور عنایت شد خبر رسید که باسکومکی ... سرکار بیگم شمر و معه بیگم مذکور مردمان بلین قید کرده و ظفریاب خان پسر شمر و معه بیگم مذکور نشانیدند بگذارنید شاه نظام الدین عرض نمود که نادهورا نر این پیشو بتاریخ سیزدهم ربیع الثانی سنه ۳۷ از بالای بام افتاده سرش بشکست و فوت شد.
[فهرستواره منزوی ۲۳۲/۱؛ نسخههای منزوی ۳۹۷۳/۶ (۵ نسخه)؛ مشترک پاکستان ۲۲/۱۰ (۴ نسخه دیگر)]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۰۱۸/۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: هندی، جلد: تیماج مشکی، ۴۳۶ص (۴۴-۴۹۷)، ۱۵ سطر (۷/۵×۱۴/۵)، اندازه: ۱۴×۲۴سم [ف: ۸ - ۶۳۶]
۲. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۲۸۹/۲-عکسی
آغاز: برابر؛ انجام: علامات قیامت از عظایم عجایب و غرایب روزگار بود و امارات اختتام.
نسخه اصل: گنج بخش، ش ۶۳۲ (گنج ۱۹۳۷/۴)؛ خط: نستعلیق پخته، کا: میر عبد سید بن ملایر عزیزان مرغینانی، تا: ۱۲۴۴ق؛ ۲۵۸گ (۲۳-۲۸۱) [عکسی ف: ۲ - ۱۹۲]
عجايب العالم ← عجايب هفت اقليم
● عجائب العالم / طبیعیات / عربی
‘ajā’ib-ul ‘ālam
در این دفتر از شگفتیهای جزیرهها و دریاها و رودها و چشمهها و چاهها و کوهها و سنگها و کانها و گیاهان و سبزیها و تخمها و جانوران گفتگو میشود. این نام در نسخه ما بدان داده شده است. در پایان آن شعرهایی است با قافیه راء با این عنوان «قصيدة جامعة لغالب احوال يوم القيامة و اسمها قلادة الدر المنثور في ذكر ابعث و انشور».
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۳ - د
آغاز: المحلاة بقرن الكركندا اربعة آلاف مثقال من الذهب ... جزيرة الرخ و هذا الرخ الذى تعرف به هذه الجزيرة طيرعظيم غريب مهول الهيبة؛ انجام: الله اعظم مما جال فى الفكر ×× وحكمة فى البرايا حكم مقتدر / فناره جنة طوبى لداخلها ×× وزور جنته باب من السقر (گویا یک برگی افتاده)
بیکا، بیتا؛ جلد: مقوا، ۱۲۱گ، ۱۵ سطر (۱۰×۱۴/۵)، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۱ - ۳۵۴]
● عجائب عالم / طبیعیات، جغرافیا / فارسی
‘ajāyeb-e ‘ālam
رسالهای است در ذکر عجایب و غرایب عالم و حوادث بدیع شامل بحار عظیمه و بحار صغار، بحیرات یا بطایح، انهار، عیون و آبار، جزایر، جبال، براری و قفاری، مساحت ارض و معمورات آن، ارباع ارض و قدر معمور آن، اقالیم سبعه در اقلیم ثانی مکه و مدینه را ذکر میکند و در شهرهای مختلف اقلیمها اسامی بزرگان آنها را میبرد، در اقلیم سادس شرح حال ابوعلی سینا را مفصلاً ذکر میکند، مواضع خارج از اقالیم سبعه، ذکر عجایب و غرایب شهر بی جانکر، جشن مهناوی که اهتمام بتپرستان در آن است، غرایب دیار مغرب، خاتمه در خصایص و مناقب امیرعلی شیر. خاتمه «حبیب السیر» و خاتمه «روضة الصفا» مباحثی از این دست دارد.
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۰۱/۱ - ۳/۱۲۱
آغاز: مقتدای ارباب یقین است بدیده امعان نظر کند داند که بعد از تعلق اراده قادر مختار بوجود امر ممکن با آنکه در نهایت غرابت باشد؛ انجام: كما تموتون تحشرون او را با صدیقین و ارباب یقین محشور گردان ... بارها گفته ام و بار دگر میگویم ×× که من گم شده این ره نه بخود میپویم / در آن ساعت که ما مانیم و هوئی ×× ز بخشایش فرو مگذار موئی
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ افتادگی: آغاز؛ ۱۱۳گ، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۳/۵×۲۰سم [ف: ۵ - ۲۸۷۴]
● العجائب العظمى فى اشتراك الاسمى / لغت / عربی
al-‘ajā’ib-ul ‘uẓmā fī ištirāk-il asmā
عمری، محمد بن علی