میگذرانیدم و نظر بفحوای خلق الانسان من طین کرده جرأت بر نقل آنها از صفحه دل بر صحیفه نمینمود لیکن چون نظر بمضمون ان الله اصطفی آدم و علم الانسان ما لم یعلم نمود قدرت نمود که نقاب حجاب از روی آفتاب جهانتاب او بردارد ... با وجود انکه هیچیک از شروح متقدمین را ندیده و نداشته در بذل جهد و ابلاغ الوسع و الطاقه کوتاهی ننمود ... و لآلی درر و جواهر او را برونق آیات و اخبار برشته تحریر و ترقیم کشید؛ انجام: گفتم بجبرئیل که اینها کیانند گفت و اعظانند که در دنیا میخواندند مردمانرا بنیکوئی و خود ترک آن مینمودند اینست آنچه این بی بضاعت اراده داشت که در سلک تحریر و رشته ترقیم کشید از بضاعت مزجاة و قلیل و اگر بعون الله و حسن توفیقه صبح امید از ظلمت فنا طالع بوده باشد در شرح دعاء صبا [کذ] و مساء و مابقی خواهد کوشید ... و الله یهدی من یشاء الی طریق الرشاد» ... لاشيئاً الا ما اتا الله بقلب سليم رجب ۱۱۱۵.
خط: نسخ، کاتب = مؤلف (احتمالاً)، تا: رجب ۱۱۱۵؛ واقف: خان بابا مشار، اردیبهشت ۱۳۴۶؛ کاغذ: شکری، جلد: تیماج خرمایی، ۴۲۶گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۱۵ - ۳۲۵]
● شفاء الصدور فی شرح زیارة العاشور / شرح دعا / فارسی
šefā'-os-sodūr fī š.-e zīyārat-el-‘āšūr
طهرانی، ابوالفضل بن ابوالقاسم، ۱۲۷۳ - ۱۳۱۶ قمری
tehrānī, ab-ol-fazl ebn-e ab-ol-qāsem (1857 - 1899)
وابسته به: زیارت عاشورا؛ محمد بن علی (ع)، امام پنجم (۵۷- ۱۱۴)
شرحی است بر زیارت عاشورا.
آغاز: بسمله شفای صدور سکنه صوامع ملکوت شرح محامد یکتا خدایی است عزت اسمائه که مشاطه لطف مخصوصش
چاپ: بارها به چاپ رسیده است؛ مشار فارسی، ج ۳، ص۳۲۸۳، بمبئی، سنگی، ۱۳۱۰ق، وزیری، ۳+۳۸۴ص+۱۱ص
[دنا ۱۲۰۵/۶؛ فهرستواره منزوی ۶۱۴/۷]
قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۶۶۷۰/۱-۳۴/۴۰
آغاز: بسمله شفای صدور سکنه صوامع ملکوت شرح محامد یکتا خدایی است عزت اسمائه که مشاطه لطف مخصوصش؛ انجام: و آنقدر که نوشتم درمیان الفاظ کافی است اکثر اهل علم را والحمدلله اولاً وآخراً وباطناً وظاهراً ... بحمدالله الکریم ولطفه العمیم.
خط: نستعلیق، کا: محمدحسین جرفادقانی، تا: پنجشنبه ربیع الاول ۱۳۳۷ق؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۶۱گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۵ - ۲۷۰۸]
● الشفاء العاجل / طب / عربی
aš-šifā'-ul-‘ājil
گیلانی، صدرالدین علی بن محمد، - ۱۰۱۸ قمری
gīlānī, sadr-od-dīn ‘alī ebn-e mohammad (- 1610)
مؤلف میگوید که درباره درمان فوری بیماریها از پیشینیان جز دانشمند محمد زکریای رازی کسی ننوشت. او هم در برء الساعه آنچه خود آزمود آورد و من نوشته او را دستور خویش ساختم و آنچه او نگفته است از گفتار گذشتگان و آزمودهها خود و شنیدههای از دانشمندان روزگارم بر آن افزودم و این دفتر بساختم و آن را در یک دیباچه و پنج باب گذاردم. بدین ترتیب: مقدمه دارای ده فصل (در کلیاتی درباره داروهای که در معالجات سریع به کار میرود)؛ باب ۱. درمان بیماریهای گردن به بالا (و مانند برءالساعه از صداع آغاز شده)؛ باب ۲. درمانهای جهاز تنفس و هضم غذا؛ ابواب دیگر آن در نسخهها دیده نشد و به نظر میرسد ترتیبی که در مقدمه آورده، عمل نکرده است.
آغاز: بسمله، نحمدک یا شافی صدورنا برشحات بحار رحمته و نشکرک یا هادی قلوبنا بلمعات انوار حکمته ... ثم يقول الفقير الى فضل ربه ... على المدعو بصدرالدین بن محمد الطبيب لقد طال ما وقع في قلبي ان ائلف كتابا فى المعالجات التي يسرع انجاحها للامراض ... لما رايت من عدم نهوض احد من القدماء لذلك الا الفاضل محمد زكريا الرازى فانه قد وضع كتاباً ... لكنه لم يذكر فيه الاماجربه هو وحده و هو قليل و لم يذكر ايضا اقسام الامراض ... فاردت ان اجعل كتاب كالدستور و اذكر ما لم يكن فيه مما يجب ذكره و كان قد اعان على ذلك امر من وجب على اطاعته ... و اذ قد حضر عندى من الكتب ... ما لايكاد تجمع عند احد شرعت في تأليف كتابى هذا الذى سميته بالشفاء العاجل و رتبته على مقدمة و خمسة ابواب
انجام: فانه يقتل الديدان فی البطن و الله اعلم تم الحمدلله رب العالمين و صلى الله على محمد و آله الطاهرين.
[دنا ۱۲۰۵/۶ (۴ نسخه)]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۰۴۶/۳۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: رجبعلی بن جواد علی، تا: ۱۰۷۱ق؛ ۱۱گ (۱۵۹پ-۱۶۹پ) [ف: ۴ - ۷۸۶]
۲. تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: ۷۵/۱
از باب نخستین که در پنج فصل است آغاز شده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱ و ۱۲؛ نسخه آشفتهای است؛ جلد: تیماج عنابی، قطع: ربعی [نشریه: ۳ - ۴۰]
۳. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: ۲۰۵۵/۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: اواخر قرن ۱۳؛ واقف: غیاثی، بهمن ۱۳۳۷؛ جلد: میشن قهوهای، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۰/۵×۱۷سم [ف: ۵ - ۴۴۰]
۴. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۶۴۷/۴
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۷گ