مجنون که در نایاب است ×× منتظم بر دوازده باب است؛ انجام: در فصل پنجم در بیان به زاسب از باب دوازدهم در بیان قایمهایی که در آخر بازی واقع میشود: هر جا رود اسب بچارم.
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۰ و ۱۱؛ مجدول؛ جلد: تیماج عنابی، ۶۷گ، ۱۴ سطر (۴×۹)، اندازه: ۸×۱۶/۵سم [نشریه: ۶ - ۶۵۴]
● الشطرنج / فقه / فارسی
aš-šatarnj
ملک المورخین، هدایة الله بن محمد تقی، - ۱۳۲۲ قمری
malek-ol-movarrexīn, hedāyat-ol-lāh ebn-e mohammad taqī (- 1904)
اهداء به: مظفر الدین شاه و میرزا علی اصغر خان امین السلطان
تاریخ تألیف: صفر ۱۳۱۳ق
مؤلف میگوید: دوستی از دوستانم از من خواست تا رسالهای در شطرنج نویسم و او را از قواعد آن باخبر کنم، من هم محض خاطر او چنان کردم و این رساله را با قواعد بازی شطرنج آغاز نمودم و سپس با دلایلی چند در منهی عنه بودن آن پایان دادم. در این رساله مؤلف تمام دلایل شرعی دال بر منهی عنه بودن شطرنج را آورده است.
آغاز: بسمله: الحمدلله الذی بین لنا الحلال و الحرام و الصلوة علی محمد و اله الطاهرین عن الاثام سیما ابن عمه علی الذی رفع الاسلام و وضع الاصنام و بعد چنین گوید شاکر اله و چاکر شاهنشاه لسان الملک ملک المورخین هدایت الله که ... [دنا ۱۱۸۷/۶]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۲۰۴۶
آغاز: برابر؛ انجام: مقصود خویش بر کنار افتادی
خط: نسخ تعلیق، بیکا، تا: صفر ۱۳۱۳ق؛ کاغذ: ترمه شکری، جلد: مخمل سرخ، ۱۶۷ص، ۱۰ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۴/۵سم [ف: ۶ - ۴۵]
۲. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۲۴
آغاز: برابر؛ انجام: و اقوال متشرعین را استناد کرد می از مقصد و مقصود خویش بر کنار افتادمی
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: دهه اول صفر ۱۳۱۳ق، جا: تهران؛ آخر نسخه: «قد تمت الرسالة المسماة بحرمت الشطرنج فی العشر الاول من الصفر المظفر سنه الثلاث و عشر و ثلاثماه بعد الالف من الهجرة النبوية ۱۳۱۳»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مخمل قرمز، مذهب، ۹۳گ، ۹ سطر (۹×۱۵)، اندازه: ۱۶×۲۰/۵سم [ف: ۱ - ۳۱۸]
● الشطرنج (ترجمه) / متفرقه / فارسی
aš-šatarnj (t.)
دبیرالممالک، ق ۱۴ قمری
dabīr-ol-mamālek (- 20c)
ترجمه اسماعیل دبیر الممالک.
مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۰۸۱۵
آغاز: بسمله و به نستعین. بالله الغفار و رسوله المختار و ولیه قاتل الکفار و ائمة الانجبین؛ انجام: مراعات نمایند تا بر خصم چیره گردند.
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ واقف: محمد ایرانی، ۱۳۵۰ [الفبائی: ۳۷۲]
● الشطرنج / متفرقه / عربی
aš-šatarnj
لجلاج، ابوالمظفر بن سعید
lajlāj, ab-ol-mozaffar ebn-e sa‘īd
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۳۴-ف
نسخه اصل: اسعد افندی ش ۱۸۵۸؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ۸۱گ، ۱۷ سطر [فیلمها ف: ۱ - ۳۴۸]
● الشطرنج / متفرقه / عربی
aš-šatarnj
غیر همانند:
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۷۵/۲-ف
نسخه اصل: لالی ش ۵۶۰. با اشکال ولی میانه کتاب است؛ خط: نسخ، کا: ابواسحق ابراهیم بن مبارک بن علی، تا: ذیحجه ۵۳۵ق؛ ۱۵۵گ (۱۱۱پ-۲۶۵ر)، ۱۹ سطر [فیلمها ف: ۱ - ۵۰۵]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۱۳۸/۱۱۷
آغاز: اول من وضع الشطرنج و ذکر الاختلاف فی سبب وضعه قیل ان یکون من ملوک الهند؛ انجام: و بهذا العمل تصعیف دفع الشطرنج من خمس ضربات انتهى الکلام و من فضائل الهند ثلثة سبقوابها من سواهم: کلیله و دمنه و تعبیة الشطرنج و التسعة احرف التی یجمع انواع الحساب
در تاریخ و پیدایش شطرنج، نامبوب؛ خط: شکسته نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ ۱گ [ف: ۱۵ - ۱۸۸]
۳. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۹۴۰
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین و باری الخلائق اجمعین و باعث الرسل الیهم مبشرین و مبذرین؛ انجام: و اما الجاهل المتکلف اللدود فلا یکفیه الا النار ذات الوقود عصمنا الله تعالى من موجبات سخطه و من الالحاد فی دینه.
رسالهای است مختصر در تحریم شطرنج بر حسب فتاوی فقهای امامیه. نویسنده در آن چهارده حدیث به نیت چهارده معصوم ذکر کرده و نظر به این که مؤلف به کتب و نویسندگان تا زمان احمد بن محمد مهدی نراقی (- ۱۲۴۴) صاحب مکاسب الشیعه اشاره نموده احتمالاً کتاب متعلق به قرن سیزدهم میباشد و از آنجا که به نراقی، فاضل نراقی اطلاق کرده باز احتمال آن میرود که