آغاز: ۱: حمد و سپاس خدای را جل جلاله و تعالی صفاته و تقدست اسماوه که آسمان را بیافرید و بیاراست به چراغهایی که بدان راه برند اندر ظلمات ... اما بدانک صناعات را درجات است و علوم را مراتب و طبقات است ...
۲: بسمله حمد و سپاس خدای را جل جلاله و تعالی صفاته و تقدست اسمائه که آسمان را آفرید و ... رای مولانا اسفهسالار اجل کبیر سید معتمد الحضرت ابی الفتح رحمه الله بنگاه کردن در علم نجوم مسمی باحکام بود ... دیدیم که مدخل مختصر بدست آوردیم ... پس ابتدا به تصنیف استاد ابوالقاسم بلخی ... که این مدخل به زبان تازی کرده بود
۳: بسمله، سپاس خدای بزرگ را که آسمان را بیاراست به ستارهها که بدان راه برند اندر ظلمات بر و بحر چنانک در قرآن قدیم یاد کرده است
انجام:
[دنا ۶/ ۱۱۸۵؛ الذریعه ۲۰/ ۲۴۶؛ نسخههای منزوی ۳۲۳؛ فهرستواره منزوی ۴: ۲۹۸۱-۲۹۸۲]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۰۵۳/۲ عکسی
آغاز: برابر۳؛ انجام: و هم جمع شود اینست تمامی آنچ خواستیم درین باب یاد کنیم برین شان، و الله اعلم بالصواب
نسخه اصل: ایاصوفیا، ترکیه، ش ۲۷۰۲؛ خط: نسخ کهن، بیکا، تا: گویا قرن ۷؛ واقف: سلطان غازی محمود خان؛ ۵۴گ (۴۴-۹۸)، ۱۸ سطر [عکسی ف: ۳ - ۱۱۲]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۸۴/۲-ف
نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا؛ دانش پژوه در توضیح این نسخه آورده است که «ترجمه فارسی آن هم از همین بلخی است که به خواهش ابوالفتح محمد بن ناصر بن احمد ساخته است» [فیلمها ف: ۱ - ۳۸۰]
۲. مشهد؛ الهیات؛ شماره نسخه: ۴۶۷/۴
آغاز: برابر۲؛ انجام: که نام آن شهرها یاد کرده نیامد الا آنچه معروف تر است والله اعلم
در فهرست بدون مؤلف؛ خط: نستعلیق، کا: نظام بن مولانا جمال بن مولانا فخرالدین بن مولانا شمس الدین بن مولانا حاجی رضا منجم آملی، تا: یکشنبه ۸ فروردین مطابق با ۱۷ صفر ۸۳۰ق؛ کاغذ نخودی، جلد: تیماج عنابی، ۲۹گ، ۱۵ سطر (۹×۱۲)، اندازه: ۱۲/۵×۱۸/۵سم [ف: ۱ - ۴۰۲]
۳. تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۳۳۵/۲
آغاز: برابر۱؛ انجام: بر بایدش تا ششصد و سی و دوازده دینار زر فقیهی سکه را برزد بنام شهریار
خط: نستعلیق، بیکا، تا: آغاز قرن ۱۰؛ کاغذ: خطایی، جلد: میشن سبز، ۳۴گ (۷۲پ-۱۰۵ر)، اندازه: ۱۶/۶×۲۳/۷سم [ف: ۶ - ۳۷۷]
۴. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۹۹۲/۲-۳۰/۶۲
آغاز: ... بر ایشان ثنا گفت و دعاها بر ایشان ... اما بعد بدانکه صناعت را درجاتیست ... را مناقب و طبقات وآن علم فاضلتر و شریفتر که معلوم او بزرگوارتر؛ انجام: وتوانستن تمامت مدخل ارزانی دارد بمنه وکرمه ... تم، باب اندر ذکر اقلیمهای هفتگانه واسم شهرها اما اقلیم اول ابتداء او از خط استواست درعرض آنها ... واصل جیحون از مشرق است از جنوب زمینی ثبت میخیزد ویک شاخ دیگر از تمامی ... والله اعلم
در فهرست بدون مؤلف، ترجمهای است از «مدخل» ابوالقاسم بلخی درشصت باب که به نام معتمد الحضرة ابوالفتح اسفهسالار نگاشته شده است، از اول تا آخر. کلماتی از ابتدای نسخه از بین رفته است، در نسخه حاضر پس از پایان ترجمه بابی با این عنوان به چشم میخورد «باب اندر ذکر اقلیمهای هفتگانه و اسم شهرها» که ظاهراً تفصیل باب شصتم کتاب که در شناختن اقلیمهای هفتگانه است، میباشد؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۴ ربیع الاول ۱۰۵۸ق؛ مجدول؛ ۳۱گ، ۲۲ سطر، اندازه: ۱۴×۲۶سم [ف: ۵-۲۷۰۴]
۵. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۳۵۱۱/۶
آغاز: برابر۳؛ انجام: ایزد ... دانستن و توانستن ارزان دارد بمنه و کرمه و فضله العمیم (تم فی صفر ۱۰۹۱)
بیکا، تا: صفر ۱۰۹۱ق، جا: آستارا؛ کاغذ: سپاهانی، ۵۱گ (۱۹۰-۲۴۱)، ۲۱ سطر (۵×۱۱)، اندازه: ۱۰×۱۶سم [ف: ۱۲ - ۲۵۱۸]
۶. مشهد؛ مدرسه آیة الله خوئی؛ شماره نسخه: ۹۵/۵
آغاز: برابر۳
با جدولهایی برای مسائل آن؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ ۱۰گ (۱۴۶پ-۱۷۵ر)، اندازه: ۱۲×۲۰سم [ف: ۶۳]
● شصت باب / هیئت / فارسی
šast bāb
وابسته به: المدخل فی علم النجوم؛ بلخی، علی بن احمد (-۴)
ناشناخته:
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۵۶۲۸/۳
آغاز: ... الحورا، السرطان ... و علامت هر یکی ازین برجها اندر تقویم و غیر آن اینست که بسرخی بشسته است و هر برجی سی درجه است و آن را درج راست خوانند و هر درجه شست دقیقه است ...
کتابی است در اخترشناسی که در شصت باب نگاشته شده، عناوین برخی از ابواب چنین است: باب ۳. اندر معرفت فلک ستارگان و دوری و نزدیکی آن از زمین، ۱۰. اندر شناختن به گردیدن نظر، ۲۰. اندر معرفت خداوندان روز و شب، ۳۰. امور شناختن جوزهر هر ستارکان، ۴۰. اندر ساختن منازل قمر بیست و هشت گانه و صورت آن، ۵۰. در معرفت آنچه خداوند عاشر دلیلی کند چو اندر یکی ازین خانها باشد، ۶۰. اندر شناختن اقلیمهای هفت گانه و شهرهایی که در هر یک است و احوال آن، نام رساله و مؤلف آن را در منابع موجود نیافتیم؛ خط: نسخ قدیم