انجام: همچنانکه حلاوت معصیت چشیده حلاوت طاعت نیز بخشد.
چاپ: به کوشش زنده یاد سعید نفیسی در فرهنگ ایران زمین دفتر ۱ و ۲ چاپ دوم ۱۳۵۴خ ص ۷۰+۱۰۱
[دنا ۴/۷؛ دانشنامه ادب فارسی آسیای مرکزی ۵۹۳/۱؛ فرهنگ ایران زمین ۷۰/۱ (برگ ۷۸ تا ۱۰۱ رساله صاحبیه)؛ هدیة العارفین ۵۰۹/۱؛ فهرستواره منزوی ۶۲۱/۷]
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۶۴۷۸
خط: نستعلیق، بیکا، تا: سهشنبه ۴ صفر ۱۰۶۷ق؛ کاغذ: سپاهانی، ۱۴گ، ۱۹ سطر (۱۲×۵/۵)، اندازه: ۹×۱۹سم [ف: ۱۶ - ۲۷۴]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۲۵۳۷/۱
آغاز: و بایشان بجهت علم شریعت بحث کردندی و بزرگان سمرقند از صحبت ایشان دور نبودندی؛ انجام: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۳؛ افتادگی: آغاز؛ مصحح؛ با چند تاریخ درگذشت و ازدواج و غیر آن در سالهای ۱۳۱۵، ۱۳۳۱، ۱۳۳۳ق؛ کاغذ: شرقی، ۱۰گ (۵-۱۴)، ۱۵ سطر، اندازه: ۲۱/۵×۱۰سم [ف: ۳۱ - ۵۸۸]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۰۲۳۱/۱۹
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مصحح، مجدول زرین؛ مهر: کتابخانه باقر ترقی؛ جلد: تیماج قهوهای، ۲۱ سطر، اندازه: ۲۴/۵×۱۳/۵سم [ف: ۳۲ - ۲۶۹]
● الصاحبیة / نامهنگاری / فارسی
as-sāhebīyya
در ترسل و سیاق به فارسی در پنج «قسم»: ۱. معرفت دقایق درجات و مراتب خطاب و دعوتنامه در چهار «فصل»؛ ۲. درجات عرضه داشتن به پادشاهان وقت در پنج فصل؛ ۳. صدرنامه ائمه و قضات و سادات با جوابات در هفت وصل؛ ۴. اخوانیات و تقریر شکر و شکایات در پنج فصل؛ ۵. محضر و عهدنامه و بروات و یافتجات و حساب رقوم و علم شروط در شش فصل. نسخه در اینجا میرسد به فصل چهارم در علم شروط تا «بری نامه» مورخ ۸ ربیع الاول ۷۳۱، پیش از این «شرکت نامه» است، مورخ ۱۰۵۳. مؤید ثابتی (ص شانزده و ۲۴۲) آن را اندکی شناسانده و پنداشته که به نام صاحب دیوان شمس الدین محمد جوینی وزیر اباقاخان ساخته شده و صاحبیه خوانده شده است. چند نمونهای از آن هم آورده است.
تهران؛ ملک؛ شماره نسخه: ۳۶۹۷/۶
آغاز: گوهر طلبی و راه دریانروی–و رخشک طلب کنی به دریا باشد و نیز هر که خواهد که تا اول با ملوک و اعیان و اکابر عهد و زمان الفتی باشد ... بی دست او بر خط دلاویز و بی پایمردی هنرجان پرور به خلعت تقرب و نواخت و تشریف ادرار یافت مشرف نشود ... و آن را «رسالة الصاحبية» موسوم کرد و حسن توفیقه، قسم اول
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۸؛ افتادگی: آغاز؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: میشن قهوهای، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۵×۲۱/۵سم [ف: ۷ - ۲۸]
● صادحة الازل / عرفان و تصوف / عربی
ṣādiḥat-ul azal
بکری صدیقی، محمد بن محمد، ۸۹۸؟ - ۹۵۲ قمری
bakrī seddīqī, mohammad ben mohammad (1493 - 1546)
مکاشفهای است عرفانی صوفی با قلمی ادبی شیوا، که بکری ادعا میکند که پردهای از عالم غیب و ملکوت برداشته شد و من اسرار را دریافتم.
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۸۳۵/۹
آغاز: حمداً لک یا من من علی قلوب العارفین بتنزلات سبوحیه و اختطف عقول نواسیتهم بلوامع بروق روحیه؛ انجام: فکان یمشی و لا ظل له محمد و آله و أصحاب و وارثیه و أحبابه
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: مقوایی، ۸گ (۳۵پ-۴۲ر)، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۳×۱۹سم [ف: ۱۰ - ۲۱۸]
● الصادح و الباغم و الحازم و العازم / شعر / عربی
aṣ-ṣādiḥ wa-l bāġim wa-l ḥāzim wa-l ‘āzim
ابن هباریه، محمد بن محمد، ۴۱۴ - ۵۰۹ قمری
ebn-e habbārīyye, mohammad ebn-e mohammad (1024 - 1116)
اهداء به: امیر سیف الدولة ابن الحسن صدقة بن دبیس فرمانروای حله (– ۵۰۴)
منظومهای است زیبا حدود ۲۰۰۰ بیت به سبک کلیله و دمنه و نظم آن ۱۰ سال به طول انجامیده و از سوی فرزند ناظم، به امیر سیف الدولة ابن الحسن صدقة بن دبیس پیشکش شده و به صله و انعام بسیار مفتخر گردیده است. مؤلف نخست باب ناسک و فاتک و مناظرات آنها را آورده، سپس باب بیان و مفاخره حیوانات، آنگاه باب ادب. در پایان آن چنین میگوید: «هذا کتاب حسن ×× تحار فيه الفطن / انفقت فيه مدة ×× عشر سنين عدة / منذ سمعت باسمكا ×× وضعته برسمکا / بيوتها الفان ×× جميعها معانی / لو ظل كل شاعر ×× و ناظم و ناثر / كعمر نوح التالد ×× فی نظم بیت واحد / من مثله لما قدر ×× ما كل من قال شعر / انفذته مع ولدى ×× بل مهجتی و کبدی / وانت عند ظنی ×× اهل لكل من / و قد طوی الیکا ×× توكلاً علیک / ان مشقة شديدة ×× و شقة بعيدة / و لو ترکت جئت ×× سعياً ولا و نيت /