البيارجمندی ثم الخراسانی النیشابوری ثم الهندی و سنخ ذلك فی مشهد سناباذ الطوسی ...
خط: نسخ، کا: محمد تقی بن محمد مهدی خراسانی سرچاهی، تا: یکشنبه ۲۶ شعبان ۱۲۵۰ق؛ مجدول؛ واقف: مریم بنت ملا عبدالرزاق، ۱۲۵۰؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، ۱۹ سطر، اندازه: ۹×۱۵/۵سم [ف: ۵ - ۴۶۸]
● شهاب ثاقب و قارعة القوارع فی ابطال ادلة الرکن الرابع / کلام و اعتقادات / فارسی
šahāb-e sāqeb va qāre‘at-ol qavāre‘ fī ebtāl-e adellat-er rokn-er rābe‘
تویسرکانی، حسینعلی بن نوروز علی، - ۱۲۸۶ قمری
toyserkānī, hoseyn-‘alī ebn-e nowrūz ‘alī (- 1870)
وابسته به: رکن رابع = معرفة الرکن الرابع؛ کرمانی، محمد کریم بن ابراهیم (۱۲۲۵-۱۲۸۸)
تاریخ تألیف: صفر ۱۲۷۷ق
حاج محمد کریم خان قاجار کرمانی ابن ابراهیم خان پیشوای شیخیه کریمخانیه معتقد به «رکن رابع» بود و بدین مناسبت به پیروان او «رکنیه» نیز میگویند، او میگفت: اسلام چهار رکن دارد. ۱. شناختن خدا، ۲. شناختن رسول، ۳. شناختن ائمه، ۴. شناختن شیعه کامل که مبلغ و ناطق اول است و اوست که احکام را بلاواسطه از امام میگیرد و به دیگران میرساند و او ناطق حقیقی است و دیگران صامتند. حاج محمد کریم خان در بیشتر آثارش که بالغ بر ۲۶۷ اثر میباشد، به این موضوع اشاره میکند و در جواب میرزا محمد خان سپهسالار که در خصوص معنی و مراد از رکن رابع از او سؤال کرده بود رساله مستقلی به نام «رکن رابع» نگاشته است.
متشرعه بر این نظریه ایرادات بسیاری گرفتهاند و کتابها و رسائلی در رد این عقیده نگاشتهاند که از آن جمله است کتاب «شهاب ثاقب» تویسرکانی اصفهانی. این کتاب در یک «مقدمه» و پنج «فصل» و «خاتمه» است: مقدمه در تحریر محل نزاع و بیان ادله حاج محمد کریم خان بر اثبات رکن رابع و ابطال آن (در این مقدمه دو دلیل ذکر میشود و پاسخ داده میشود)؛ فصل ۱. دلیل سوم و پاسخ آن؛ ۲. دلیل چهارم در اثبات رکن رابع و رد آن؛ ۳. دلیل پنجم و رد آن؛ ۴. بیان اخباری که حاج محمد کریم خان جهت اثبات رکن رابع به آنها استدلال میکند و جواب آن؛ ۵. ادلهای که بر بطلان این مذهب دلالت میکند؛ خاتمه در احوال شیخیه و این که چگونه باید با آنها رفتار کرد؟ (فاضل)
مؤلف از مراجع و علمای بزرگ زمان خود در اصفهان بوده است. صاحب کتابهای «کشف الاسرار فی شرح شرایع» و «المقاصد العلیه» و «فصل الخطاب» و «الرد علی بعض الاخباریه» و «تعلیقه علی الجامع العباسی» «نجاة المومنین» «رساله عملیه» «شهاب ثاقب» و «رد رکن رابع».
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... بر احدی از صاحبان علم و دانش و اربابان فهم و بصیرت و بینش پوشیده و مخفی نبوده ... و بعد چنین گوید اقل الناس علما و عملا ... که چون حکایت رکن رابع و لزوم وجود و وجوب معرفت آن در این اوقات ... و مسمی نمودم این رساله را به شهاب ثاقب و قارعة القوارع فی ابطال ادلة الرکن الرابع ...
انجام: و بطلان این مذهب در نظر علماء و ارباب بصیرت نهایت وضوح را دارد كالشمس فی رابعة النهار و الصلوة و السلام ... ما دامت اللیل و النهار و الحمدلله اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا
[دنا ۱۲۷۰/۶ (۹ نسخه)؛ فهرستواره منزوی ۳۹۴/۹]
۱. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶۲۸۷
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: صفر ۱۲۷۷ق؛ مصحح؛ یادداشتی از عبدالحسین محمد باقر طباطبایی مورخ ۱۲۹۱ق؛ تاریخ وقف: چهارشنبه محرم ۱۲۷۹؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، ۹۶گ، ۱۵-۲۱ سطر (۱۰×۱۴/۵ و ۹×۱۶/۵)، اندازه: ۱۷/۴×۲۲سم [رایانه]
۲. تبریز؛ ملی؛ شماره نسخه: ۳۱۶۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کاتب = مؤلف، تا: ۱۲۸۰ق؛ با تقریظی با عبارت: «حق له أن يكتب بالتبر على الحدائق ×× لا ان ينسخ بالحبر على الاوراق ...»، و نیز تقریظ دیگر با عبارات: «الحمدلله الذی یحق الحق بکلماته ...» و با امضای «محمد کریم بن حاج محمد ابراهیم»؛ جلد: چرمی، ۹۰گ، ۱۹سطر، اندازه: ۲۲×۱۴/۵سم [ف: ۲ - ۹۲۶]
۳. اصفهان؛ علامه فانی (ضیاء الدین)؛ شماره نسخه: ۷۵
آغاز: برابر؛ انجام: و زاید بر این حوصله ندارم بلکه علاوه بر این تضییع عمر و مداد و قرطاس میدانم بلکه این قدر هم از جهت محض امتثال امر الهی بوده ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ ۳۰گ، ۱۵ سطر [سه کتابخانه اصفهان: ف: - ۱۵۴]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۴۱۶۶
آغاز: برابر؛ انجام: فاغفرلی و ارحم علی و اجعله ذخيرة ليوم فاقتي يا أرحم الراحمين و يا غياث المستغيثين.
خط: نسخ، کا: نعمت الله بن سید علی نجفی، تا: قرن ۱۳، در عصر مؤلف؛ ۱۸۵گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۵×۲۱سم [ف: ۱۱ - ۱۷۸]
۵. مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: ۱۳۸۶/۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، کا: حسن نائینی، تا: ۱۲۷۷ق؛ با یادداشتی به خط مؤلف: « بسمله حمدله ... باری این نسخه شریفه صحیح است امید که خداوند متعال از فضل و کرم خود مؤلف و مصنف و کاتب و ناظرین در این کتاب را از اخوان دینیه بر جاده شریعت مقدسه باقی و مستقیم دارد و از شر شیاطین منحرفین از طریقه حقه و