۱۳۷۲؛ کاغذ: حنایی، جلد: مقوا عطف و گوشه میشن قهوهای، ۲گ، ۲۳ سطر، اندازه: ۲۵/۵×۱۷سم [اهدائی رهبر: ۲ اخبار ۱- ۳۵]
الاحاديث الموضوعة ← الاسرار المرفوعة فى الاخبار الموضوعة
● الاحاديث الموضوعة / حدیث / عربی
al-aḥādīt-ul mawḍūʻa
؟ صاغانی، حسن بن محمد، ۵۷۷ - ۶۵۰ قمری
sāqānī, ḥasan-e-bn-e moḥammad (1182 - 1253)
در این رساله احادیثی را که نسبت به پیامبر (ص) داده شده و جزء موضوعات است را جمعآوری نموده و در آن اکثر احادیث مشهور را دروغ میداند. در فهرست دارالکتب و خدیوی دو رساله درباره احادیث موضوعه یاد شده است. اهلورث نیز از رسالهای به نام «رساله فی موضوعات الاحادیث» از صغانی یاد کرده که صدر آن با رساله حاضر متفاوت است. بروکلمان با استناد به مدارک و فهرستهای مذکور از «رساله فی الاحادث الموضوعة» یا «رسالة فی موضوعات الاحادیث» صغانی یاد کرده است. قمی در «الکنی و الالقاب» در ترجمه صغانی گوید او در بیان احادیث موضوعه تألیفی دارد، آنگاه «الدرر الملتقطة» برخی از احادیثی را که صغانی موضوع دانسته و در شمار مجعولات یاد کرده مانند چند حدیث در فضایل عمر و ابوبکر و حدیث معروف «زرنی غبا تزدد حبا» و احادیث در خواص سور به نقل از کتاب «الدرر الملتقطه» او یاد کرده است. صغانی در این رساله حدیثهای وصایای پیغمبر (ص) به علی (ع) را محصول و موضوع حماد بن عمر وضبی دانسته و همچنین احادیث بسیار معروفی چون «لولاک لما خلقت الافلاک» (خطاب به پیغمبر (ص))، «الفقر سواد الوجه فی الدارین»، «الفقر فخری» و بسیار از احادیث مشهور را دروغ میداند. میرحسین بن عالم هروی صاحب «نزهة الارواح» در پایان کتاب «صراط مستقیم» خود نیز فصلی در احادیث موضوعه دارد و همین احادیث را که صاغانی از موضوعات شمرده او نیز آورده و بنظر میرسد که از او گرفته است خاصه آنکه برخی از تعبیرات این دو کتاب کاملاً مشابه است.
آغاز: بسمله. قال الشيخ حسن بن محمد الصغانی رحمه الله ذكر احاديث موضوعة وضعت على رسول الله صلى الله عليه. .. منها الوصايا المنسوبة الى امير المؤمنين على بن ابيطالب رضى الله عنه [هدية العارفين ۲۸۱/۱؛ معجم المؤلفين ۲۷۹/۳ و ۳۸۱/۳؛ الاوقاف العامة بغداد ۲۳۵/۱ و ۲۳۶ و ۳۱۱/۱]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۲۸۸۲/۱۰
آغاز: برابر؛ انجام: البلدان المسماة كل بلدة بافة و حديث رواه ابوغفار عن انس رضى الله عنه فى الطواف فى المطر باطل لا اصل له و الله اعلم (۲).
خط: نسخ، بیکا، تا: با تاریخ ۸۵۷ق؛ کاغذ: ترکی ضخیم، جلد: تیماجی قهوهای ضخیم تر، ۴ص (۶۳۱-۶۳۴)، ۱۵، ۱۹، ۱۳ سطر، قطع: خشتی، اندازه: ۱۴×۴۱/۵سم [ف: ۱۰ - ۲۶۰]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۹۲۵/۱۰
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۵ - ۳۸۴]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۸۵۲/۳
کا: محمد حلمی، تا: دوشنبه ۵ ذیحجه ۱۱۸۳ق؛ با جدول زر؛ کاغذ: سفید، جلد: تیماج سبز ضربی یک لایی، ۱۶ص (۹۹-۱۱۴)، ابعاد متن: ۵×۱۰، اندازه: ۱۱×۱۸سم [سنا - ف: ۲ - ۷۵]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۱۲۶/۴
آغاز: الحمد لله. .. و الصلاة و السلام الاتمان الاکملان. .. اما بعد فقد قال رسول الله. ..
بیکا، بیتا؛ قطع: خشتی [اهدائی - ف: ۳۴۴]
● احادیث موضوعه و معروف در زبان مردم / حدیث / فارسی
ahādīs-e mowzū‘e va ma‘rūf dar zabān-e mardom
تعدادی از احادیث معروف در محاورات مردم در متن و حاشیه آمده است.
تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۴۳۱/۱۰
آغاز: قولهم من عرف نفسه فقد عرف ربه و قولهم ولدت فی زمن ملک العادل؛ انجام: قولهم من تکلم عند الاذان خیف علیه من زوال الایمان
خط: شکسته نستعلیق، کا: محمد تبریزی، تا: ۱۲۸۰ق، جا: مدرسه صدر؛ کاغذ: فرنگی الوان، جلد: تیماج قرمز مقوایی رویه ساغری، ۱ص (۱۲۷)، ۱۵سطر (۹/۵×۱۷)، اندازه: ۱۶/۵×۲۱سم [ف: ۱ - ۴۱۶]
● الاحادیث النبویة / حدیث / عربی
al-ahādīs-un nabavīyya
شبستری، محمود بن عبدالکریم، ۶۸۷ - ۷۲۰؟ قمری
šabestarī, mahmūd ebn-e ‘abd-ol-karīm (1289 - 1321)
خبرهای پراکنده است که مؤلف روایت نموده است.
تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۹۰/۲۳ - د
آغاز: بسمله، یقول الفقیر. .. محمود بن کرم بن الحاج یحیی بن شیخ ابی بکر الشبستری. .. حدثنا الشیخ الزهد العامل تقی الدین معین الاسلام محیی الدین قال حدثنا شیخنا و ابونا سلمان بن ابراهیم بن ابی بکر؛ انجام: فهو من مخزن الخیر
بیکا، بیتا؛ ۲گ (۵۳پ - ۵۴ر) [ف: ۱ - ۱۳]
● الاحادیث النبویة / حدیث / عربی