ترجمه و شرحی است مختصر بر ارجوزه «الخلاصة - الفیه ابن مالک» که بین سطرها نوشته شده و در بعضی ابیات فقط به ترجمه بسنده شده؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ گویا به خط مؤلف؛ ۵۵گ، اندازه: ۱۷×۲۲سم [ف: ۱ - ۶۴]
کرمانشاه؛ میبدی (خاندان)؛ شماره نسخه: ۴۶مشهد
همان نسخه بالا [ف: - ۱۷۶]
۱۱. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: ۱۵۴۳
آغاز: ابو عبدالله محمد بن عبدالله بن مالک الطائی را که در غایت صعوبت و دشواری است
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: آغاز؛ ۱۰۲گ، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۲ - ۷۴]
۱۲. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۸۳۳
آغاز: بسمله و به نستعین، قال محمد هو ابن مالک احمد ربی الله مالک احمد ربی اجتمع فی قوله الاعراب اللفظی و التقدیری و المحلی ... هر گاه کسی بحث کند که چرا مالکین نگفت؛ انجام: من ذاک ام عریط للعقرب.
خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی روکش کاغذ، ۳۸گ، مختلف السطر (۹×۱۲)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: ۴ - ۱۴۴۴]
۱۳. تهران؛ الهیات؛ شماره نسخه: ۲۶۷
آغاز: بیان بارز متصل شود و بدانکه ... کالیاء و الکاف من ابنی اکرمک و الیاء و الهاء من سليه ما ملک. الترکیب کالیاء خبر محذوفی است یعنی و ذلک کالیاء و الکاف عطف
متن در آن تجزیه و ترکیب و تفسیر شده است؛ خط: نسخ و نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲ و ۱۳؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ کاغذ: فرنگی آبی، ۱۷۲گ، ۱۵ سطر (۱۳×۱۵)، اندازه: ۱۷×۲۰سم [ف: - ۸۲]
۱۴. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۳۱۸۰
آغاز: بسمله قال محمد هو بن مالک احمد رب الله خیر مالک گفته پسر مالک است حمد میگویم پروردگار خود را که این صفت دارد که بهترین مالکان است الخ؛ انجام: و بر صحابه او که این صفت دارند که برگزیده شده اند یا این صفت دارند که اختیار کرده شده اند و این صفت دارند که مختاراند تم.
این کتاب شرحی فارسی و یا ترجمه ابیات الفیه ابن مالک میباشد، شارح یا مترجم نامی از خود در آغاز و انجام کتاب نبرده و پس از بسمله نخستین شعر الفیه را نقل و به ترجمه آن پرداخته و در آخر هم چون از ترجمه آخرین بیت الفیه فراغت یافته قلم را از دست انداخته است. از مندرجات نسخه نتوانستم قرینهای بر مؤلف و زمان و عامی و خاصی بودن او به دست آورم، این شرح مسلماً شرح قزوینی و شرح کاشانی و شرح تویسرکانی نیست، شاید شرح محمد بن سلیم و یا شرح دیگری باشد. این شرح با متن در حدود ۳۸۰۰ بیت کتابت دارد و گذشته از ترجمه ابیات متن توضیح ها و مثالهایی برای بیان مقصود آورده است؛ خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ در متن هم اصلاحاتی شده احتمال میرود که خط شارح باشد، از مبحث منع صرف و نواصب هریک در حدود دو ورق افتاده؛ واقف: سپهسالار؛ کاغذ: کاهی، جلد: تیماج، ۱۱۸ص، ۱۶ سطر، اندازه: ۸×۱۴/۵سم [ف: ۲ - ۳۴۳]
● شرح الفیه عینکی / شعر / فارسی
š.-e alfīyya-ye ‘aynakī
وابسته به: فسوة الفصیل = الالفیة = منظومة فسوة الفصیل = الفیه عینکی؛ نیر ممقانی، محمد تقی بن محمد (۱۲۴۷-۱۳۱۲)
تاریخ تألیف: ۱۳۰۶ق
شارح که خود فاضلی از آذربایجان بوده و به جریانات و بزرگان آنجا آشنا بوده شرح و توضیح حاضر را برای منظومه هزلی و هجوی «الفیه عینکی» یا «فسوة الفصیل» محمد تقی نیر تبریزی ـ که درباره مسائل مختلف و علمی و اجتماعی به شوخی و هزل به ترکی و فارسی و عربی سروده شده ـ به نگارش درآورده است.
[الذریعة ۲۲۴/۱۶؛ نسخههای منزوی ۲۶۴۹/۴ (الفیه عینکی)]
قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۲۶۱۳
آغاز: بسمله، الحمدلله ... دراین چند روزه نسخه فسوة الفصیل که مستند مینماید شیخ بزرگواری پرهیزگار نام، بدست افتاد وبعد از ملاحظه ومطالعه دیدم که بعضی از حکایات و لعبات ... محتاج بشرح و تحقیق است؛ انجام: ولیک هذا آخرالکلام ×× لانه من احسن الختام تمت کتاب الفیه شلفیه در شب جمعه هفدهم رجب المرجب ۱۳۰۸ از هجرت نبوی.
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۱۷ رجب ۱۳۰۸ق؛ ۴۳گ، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف مخ - ۳ - ۱۱۵۴]
شرح الالفية فى النحو ← شرح الفية ابن مالک
● شرح الالفية فى فقه الصلاة اليومية / فقه / عربی
š.-ul alfīyya fī fiqh-iṣ ṣalāt-il yawmīyya
استرآبادی، محمد بن نظام الدین، ق۹ قمری
estarābādī, mohammad ebn-e nezām-od-dīn (- 15c)
وابسته به: الالفية فى فقه الصلاة اليومية = الفیه؛ شهید اول، محمد بن مکی (۷۳۴-۷۸۶)
شرح مختصر توضیحی و بعضاً استدلالی است بر الفیه شهید اول. مشتمل بر «مقدمه» و سه «فصل» و «خاتمه»: المقدمة: فی ماهية الصلاة؛ فصل ۱. مقدمات الصلاة؛ ۲. المقارنات؛ ۳. المنافیات؛ خاتمة: الف - فی بیان احکام الخلل الواقع فی الصلاة، ب - فی خصوصیات باقی الصلوات.
آغاز: بسمله لمن وفقنا لمعرفة واجبات الصلوة ... حمدا یملأ