۸گ، ۲۱ سطر ، اندازه: ۱۷×۲۳سم [ف: ۵ - ۲۴۵۲]
● شرح الالغاز النحوية / ادبیات / عربی
š.-ul-alġāz-in naḥwīyya
متطبب ابزری، علی بن محمد، - ۸۱۵ قمری
motatabbeb-e abzarī, ‘alī ebn-e mohammad (- 1413)
شرح ابیات مشکله است از جهت اعراب و لغت و معنی که برای امتحان طلاب استفاده میشود. آن را برای تمرین در ادبیات عرب نوشته است.
آغاز: الحمد لله خالق الانسان من ماء مهين و مجل بعضهم و صير متين رهين مهين ... لما رايت المتعلمين المشتغلين بحفظ ابيات شتى معضلة من جهت اعراب و اللغة و المعنى، ممتحنين بها خواطر الباء منهم، يقال لها الغاز، اردت ان اشرح لها شرحا بين وجوه اعراب ...
انجام: ابدل من التانيث هاء في الوقف كما في رحمة و هي حال من الضمير في لم تقرب و الله اعلم
۱. مشهد؛ مرتضوی؛ شماره نسخه: بدون شماره
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: دوشنبه ۱۰ ربیع الثانی ۱۰۷۸ق؛ ۶۶ص (۲-۶۷) [ف: ۳۰]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۲۶۱۰/۱
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۷ - ۱۹۹]
۲. شیراز؛ علامه طباطبائی؛ شماره نسخه: ۱۶۴۲
آغاز: برابر
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ واقف: سید عبدالله؛ ۲۸گ، اندازه: ۱۱×۱۷/۵سم [نسخهپژوهی: ۲ - ۱۷۶]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۵۴۶۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق تحریری، بیکا، تا: ۲۲ رجب ۱۳۰۸ق؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۸گ، ۱۱ و ۲۰ سطر، اندازه: ۱۳/۶×۲۱/۳سم [ف: ۴۳-۱۰۷]
شرح الالفاظ ← رشف الالحاظ فی کشف الالفاظ
شرح الالفاظ الخاص فی شرح الالفاظ ← رشف الالحاظ فی کشف الالفاظ
● شرح الفاظ خطبة الوافية فی شرح الکافية = شرح مقدمة الوافية / نحو / عربی
š.-u alfāẓ-i xuṭbat-il wāfīya fī š.-il kāfīya = š.-u muqaddamat-il wāfīya
جرجانی، علی بن محمد، ۷۴۰ - ۸۱۶ قمری
jorjānī, ‘alī ebn-e mohammad (1340 - 1414)
وابسته به: الوافية فى شرح الكافية؛ استرآبادی، حسن بن محمد (۶۴۵-۷۱۷ق)
کتاب الكافية في النحو تألیف ابن حاجب نحوی (-۶۴۶ق) میباشد. بر کافیه شروح بسیاری نگاشته شده، از جمله شرح رکن الدین حسن بن محمد استر آبادی است که «الوافیة» نام دارد. بر کتاب الوافية نیز شروحی نگاشته شده از جمله شرح حاضر که شرحی است مزجی و کوتاه و فقط بر خطبه آن. مؤلف این شرح در اکثر فهرستها تشخیص داده نشده است اما در بسیاری از نسخهها همراه با شرح میر سید شریف جرجانی بر کل «الوافیه» (با عنوان «حاشیة الوافية فی شرح الکافیة») آمده است و همین گواهی شده است برای اسناد آن به میر سید شریف. البته آقای غلامعلی عرفانیان (فهرستنگار کتابخانه آستان قدس) معتقدند که از آنجا که میرسید شریف خطبه الوافیة را شرح نکرده بود، بعدها فرزندش محمد آن خطبه را شرح کرده است و لذا این شرح از آن محمد بن علی جرجانی (-۸۳۸ق) است و نه خود میرسید شریف (ن.ك.: آستان قدس ج۱۲: ص ۷۷ و ۴۷۸).
آغاز: ۱: احمد و ابسمل اولا تیمنا ثم حمداً ثانیاً شكراً و المضارع ليدل على الاستمرار رعاية للموافقة بين الحمد و المحمود عليه من نعمه المتتابعة فان حمدنا ليس الاشكر امتتابعا فان الوجه فی دلالته عليه الى المعانى الله علم خاص بذاته
۲: احمد الله ابتداء بالتحميد بعد التيمن بالتسمية ليكون اداء الشيء من مواجب شكره على ما لايتناهى من مواهبه و بره التي هذا التأليف
انجام: الا بالله الباء للاستعانة و الاستثناء مفرغ و ما توفیقی حاصل باعانة احد الا بالله عليه لاعلی غیره توکلت اعتمدت و اليه انیب ارجع فانه المرجع و المآب
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۲۶۵۱/۲
آغاز: برابر ۲؛ انجام: برابر
خط: نسخ، کا: مبارکشاه بن موافق الدین بغدادی، تا: قرن ۹؛ این شرح در آغاز این نسخه با خطی غیر اصلی به میرسید شریف جرجانی نسبت داده شده، مصحح، محشی با نشان «۱۲»؛ تملک: محمد داود حسینی به سال ۱۱۴۲؛ کاغذ: شرقی، ۴گ (۶۶-۶۹)، ۱۶ سطر، اندازه: ۷×۱۲سم [ف: ۳۲ - ۱۳۸]
۲. قم؛ مسجد اعظم؛ شماره نسخه: ۲۸۴۹/۴
آغاز: برابر ۱؛ انجام: برابر
کا: حسین بن یوسف بن حاج محمد شکاجانی، تا: قرن ۹؛ محشی؛ ۶گ، ۱۰ سطر، اندازه: ۱۳×۱۷سم [ف مخ - ۳ - ۱۱۹۹]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۴۲۶۹/۳
آغاز: برابر ۲؛ انجام: برابر
فهرستنگار محترم اذعان کرده است که گرچه این نسخه با نسخههای دیگر این شرح (دارای آغاز برابر ۱) در الفاظ و ترکیبات و عبارات و جملات و فقرات بسیار شبیه است، به احتمال قوی مؤلف آن کسی غیر از مؤلف نسخههای دیگر و