المخطوطات: ۱ - ۱۰۸]
قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۱۲۶
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۱ - ۱۴۶]
● الذخر الرایع فی شرح مفاتیح الشرایع / فقه / عربی
ḏuxar-ur rāyi‘ fī š.-i mafātīḥ-iš šarāyi‘
جزایری، عبدالله بن نورالدین، ۱۱۱۲ - ۱۱۷۳ قمری
jazāyerī, ‘abd-ol-lāh ebn-e nūr-od-dīn (1701 - 1760)
وابسته به: مفاتیح الشرایع؛ فیض کاشانی، محمد بن شاه مرتضی (۱۰۹۱-۱۰۰۶)
شرح مزجی استدلالی متوسطی است با نقل اقوال برخی از فقها بر «مفاتیح الشرایع» ملامحسن فیض کاشانی. مؤلف در ابتدا با یک مقدمه ای مبسوط مباحثی در اصول فقه و درایه آورده است که پدرش نورالدین و دیگر علما از جمله سید نصرالله مدرس حائری، میرزا محمد ابراهیم بن محمد باقر رضوی بر آن تقریظ نوشتهاند و نیز ادیب شاعر عبدالرسول نجفی، خادم حرم علوی و سید قوام الدین سیفی قزوینی با اشعار خویش آن را ستودهاند، این شرح در مقدمه نسخه شماره ۳۵۵۰ کتابخانه مرعشی «مصابیح اللوامع فی شرح مفاتیح الشرائع» نامیده شده ولی مؤلف این نام را تغییر داده و در پارهای از آثار خودش شرح را «الذخر الرائع» نامیده است.
آغاز: بسم الله يبتدأ كل امر يستتم و بحمده يفتتح كل مرام و به يختتم فصل اللهم على رسولك الأمين و عترته الهداة الاكرمين [دنا ۴۶۶/۵]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۹۸۰
انجام: و غمز ما بينهما ثم استنجى فان سال حتى ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مصحح، روی برگ اول تقریظ کتاب است از پدر مؤلف و به خط وی به تاریخ صفر ۱۱۴۳ و سه بیت در تقریظ آن از سید قوام الدین محمد حسنی (ظاهراً سیفی) به خطش به تاریخ سلخ ذیقعده ۱۱۴۸ و تقریظ محمد ابراهیم؛ جلد: مقوایی، ۱۶۴گ، ۱۹ سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۴/۵سم [ف: ۱۰ - ۳۶۰]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۵۵۰
آغاز: و رسوله و نوابه عليهم الصلاة و السلام بحسب ما ادت اليهم الملائكة الكرام الى مالك يوم القيام؛ انجام: و لذا ترى كثيراً ما ... ذلك عليهم و من تتبع الاخبار لم يبق له شبهة فی ...
خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، بیتا؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ مصحح؛ جلد: مقوایی، ۱۳۵گ، ۱۷ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۶سم [ف: ۹ - ۳۴۲]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۱۹۴۷
آغاز: برابر؛ انجام: و يستوى فى ذلك الصحارى والبنيان و فاقا للاكثر ... و ان كان غير صريح فى ذلك و احتج هذا القول فى. از ابتدای مقدمه تا اواسط آداب تخلی؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ محشی به لفظ «منه عفی عنه»؛ واقف: محسنین، آذر ۱۳۶۰؛ کاغذ: نخودی، جلد: تیماج مشکی، ۲۴-۲۸ سطر، اندازه: ۲۰×۳۰سم [ف: ۲۰ - ۱۸۹]
۴. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۷۸۲۱
آغاز: برابر؛ انجام: و ان كان غير صريح فی ذلک
از ابتدای مقدمه تا اواسط احکام خلوت است؛ خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ اهدایی: سازمان حج و اوقاف، آبان ۱۳۶۹؛ کاغذ: نخودی، ۱۳۱گ، ۲۷ سطر، اندازه: ۲۰/۷×۳۰سم [ف: ۲۱/۱ - ۶۲۱]
۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۳۴۴ معزی
آغاز: برابر؛ انجام: و منها الجلوس علی القبر للصحیح ... قال من تخلی علی قبر أو بال قائما أو بال فی ماء ... فاصابه شیء من الشیطان لم یدعه الا ان یشاء الله و اسرع ما یکون الشیطان الی الانسان و هو علی بعض.
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۲ ذیقعده ۱۳۳۲ق؛ رکابهدار، محشی مؤلف با «منه عفی عنه» به خط مؤلف، در تعریف و تمجید از مؤلف؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۶۹گ، ۲۱ سطر (۱۱×۲۲/۵)، اندازه: ۲۱/۵×۳۲سم [ف: ۳۹ - ۲۱۶]
۶. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۷۰۱۷
آغاز: برابر؛ انجام: فی الباب المذکور عن الباقر علیه السلام
تا اواسط مبحث «آداب تخلی»؛ بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ مقابله شده، محشی از شارح؛ واقف: ملک زاده کوثر، آبان ۱۳۲۶؛ کاغذ: فرنگی شکری، جلد: تیماج مشکی، ۱۹۰گ، ۲۵ سطر، اندازه: ۱۵×۲۰سم [ف: ۵ - ۴۸۴]
● ذخر السفاهة علی طب البلاهة / ادبیات / عربی / فارسی
duxr-us sifāha ‘alā ṭibb-il bilāha
شیرازی انصاری، محمد هاشم بن مفید، ق۱۳قمری
šīrāzī ansārī, mohammad hāšem ebn-e mofīd (- 19c)
گزارشی است از محمد هاشم (ابوهاشم) بن مفید شیرازی انصاری، زنده در دهم جمادی الثانی ۱۲۷۶ که بر ارجوزه خود به عربی، به نام «طب البلة» یا «طب البلاهه» نوشته و بیشتر به طنز و شوخی بوده و در آن، نویسندگان، پزشکان و همچنین علم موسیقی و فقه را به باد انتقاد گرفته است. نویسنده در این نسخه از عناصر زمان و مکان و وقایع تاریخی مذهبی مدد جسته و عقاید و نظرات خود را بازگو میکند. برای آشنایی نمونهای از آن را نقل میکنیم: «حکایت، گویند در سال سه هزار و نهصد قبل از هبوط آدم مطابق سنه دو هزار و چهار صد هجری که بناپارت ناپلیونرا با حجاج بن یوسف صفار که از جانب عثمان افندی حاکم مشهد مرغاب به سلطنت ایطالیا مأمور بود. جنگی عظیم واقع شد. سبب این جدال این بود که ناپلیون در آتشکده بلخ به نماز تراویح مشغول بود ...».
چاپ: این رساله در مجله ارمغان (س ۱۴ش ۶ص ۴۳۳- ۴۴۰ و