شاهنشاه زاده اعظم ظل افخم اعلیحضرت؛ انجام: در ظاهر بحسب ارتکاب اسباب باین و تیره طریق سلوک را مقرر فرمایند خداوند عمر طولانی از برای آن ... و ظل مرحمت و عنایت و رأفت آن ظل اعظم الله الاتم بر قاطبه امم مستدام ...
نویسنده کتاب را بنام ظل السلطان نوشته و القاب زیادی برای وی مرقوم و از خود اسمی جز «اضعف بندگان» نبرده؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۴؛ کاغذ: فرنگی آبی، جلد: مقوا، ۲۹ص، ۱۶ سطر (۹×۱۵)، اندازه: ۱۶×۲۲سم [ف: - ۱۷۸]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۵۶۳/۲
آغاز: الحمدلله رب العالمین ... چنین گویند که چون خلیفه بسلطنت نشست و خواست تا کتب اوائل را ترجمه کند؛ انجام: اگر شاخ گوسفند زیر بالین هر زنی که نهی هر چه کرده باشد در خواب بگوید و اگر بادیان بر بازوبندی خواب نیاید.
در مقدمه کتاب میگوید که چون خلیفه به حنین بن اسحاق دستور ترجمه کتابهای یونان را داد و حنین این کار را به انجام رسانید، دستور دومی صادر شد که مختصری در خوردنیها و آشامیدنیها و داروها که برای بدن موافق آید، بنگارد تا بدان عمل شود، حنین بنابر این دستور این کتاب را پرداخت. البته اصل این کتاب به عربی بوده و به فارسی ترجمه شده است و لیکن مترجم را نشناختیم. عناوین «باب - باب» میباشد و گاهی از محمد بن زکریا نیز نقلهایی دارد؛ خط: نستعلیق، کا: میرزا حبیب الله علوی، تا: چهارشنبه ۲۲ صفر ۱۳۴۰ق، جا: حیدرآباد؛ جلد: مقوایی، ۷گ (۱۴پ-۲۰ر)، اندازه: ۱۹×۲۳سم [ف: ۴ - ۳۷۲]
۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۲۵۰۵/۸
آغاز: اگر پاک طبعی و فرخنده رای ×× توقع به درگاه دونان مبر؛
انجام: یا رب بخت خفته من بیدار کن و روی چپ بر زمین ...
فوائد طبی است به نظم و نثر؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ افتادگی: انجام؛ جلد: تیماج قهوهای، ۱۳ص (۵۹-۷۱)، ۱۹ سطر [ف: ۳۶ - ۱۰]
۶. اصفهان؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۵۹۲/۲
آغاز: اما بعد بباید دانست که سبب حفظ صحت به تعدیل مزاج است و اصلاح هوا و اختیار مأکول و مشروب و اعتدال حرکات بدنیه
این عناوین در آن دیده میشود: تدبیر هوا، تدبیر مأکول، تدبیر مشروب، تدبیر حرکت و سکون بدنی، حرکت و سکون نفسانی، نوم و یقظه، تدبیر استفراغ و احتباس، تدبیر جماع، تدبیر حمام، تدبیر فصول، تدبیر ابدان به حساب اسنان، تدبیر مسافران، حفظ اعضاء رئیسه، علاج به دوا، قواعد استفراغ، اموری که در استفراغ قصد آن واجب است، در احکام استفراغ ماده، قوانین اسهال، قی، فصد، اسباب مانعه فصد، در حجامت، در احکام عق، در حقنه، در بیان امزجه؛ خط: نستعلیق، بیکا، تا: با تاریخ ۱۰۸۳؛ جلد: تیماج مشکی، ۲۹گ (۲۳۱پ-۲۵۹ر)، اندازه: ۱۲×۱۹سم [ف: ۲ - ۴۵۹]
● حفظ الصحة ۱ / طب / فارسی
hefz-os sehha
رساله مختصری است در حفظ صحت مشتمل بر دو «مقاله»: با این عناوین: مقاله ۱. تدبیر مسافران در یک «مقدمه» و پنج «تدبیر»: مقدمه: در بیان شناختن هوا، تدبیر ۱) وجوب مراعات در سفر، ۲) بیان کیفیت سلوک در سفر حر (گرما)، ۳) بیان کیفیت سلوک در سفر برد (سرما)، ۴) طریق حفظ مزاج از آبهای مختلف، ۵) ذکر بادهای مختلف؛ مقاله ۲. ذکر اغذیه و اشربه مفرده و مرکبه و فواکه و حلاوات و حموضات و بقولات، در پانزده «تقویم»: ۱) ذکر اقسام نانها، در بیست خانه، ۲) ذکر اقسام آبها و ما یتعلق بها، در هجده خانه، ۳) ذکر شرابهای مسکر و غیر مسکر، در بیست و یک خانه، ۴) ذکر گوشتها، در بیست و چهار خانه، ۵) ذکر اعضای حیوانات، در یازده خانه، ۶) انواع ماهی و آنچه از آن ترتیب کنند در چهار خانه، ۷) بیان مطبوخات، در نوزده خانه، ۸) ذکر کامیخها و آچارها، در چهارده خانه، ۹) لبنیات، در پنج خانه، ۱۰) ذکر تخم مرغ و آنچه از آن سازند، در چهار خانه، ۱۱) ذکر سبزیجات، در سی و هشت خانه، ۱۲) ذکر توابل، در دوازده خانه، ۱۳) ذکر میوهها، در بیست و دو خانه، ۱۴) ذکر میوههای خشک، در بیست و دو خانه، ۱۵) ذکر حلواها و شیرینیها، در پانزده خانه.
آغاز: حمد بی حد حکیمی را که هر صباح از حقه سپهر قرص یاقوتی مهر برآرد و به نمونه ای از آن مداوا علت سودا از طبع زمان بردارد و صلات صلوات بر آن طبیب کاینات که موجزی از معالجاتش بیماران جهالت را به قانون شفا به منهاج دوا راه نمود ...
انجام: خشخاشینه خواب آورد و باه افزاید و سرفه و زکام و نزله را نیکست، قولنج آورد و صاحب مزاج سرد را زیان دهد، به گوارشهای مسهل اصلاح آن باید کرد.
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۶۳۵۷/۶
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق، کا: محمود بن محمد صابر واعظ فهنانجی، تا: ۶ ذیقعده ۱۰۲۲ق؛ جلد: تیماج قهوهای، ۴گ (۱۳۰ر-۱۳۳پ)، اندازه: ۱۳×۱۹سم [ف: ۱۶ - ۳۲۰]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۴۸۹/۶
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق، کا: محمد مظفر بن محمد حکیم، تا: دوشنبه ۱۲ ذیحجه ۱۰۸۷ق، هنگامی که در رکاب نواب میرزا شاه ابوالمهدی در راه دارالسلطنه اصفهان در قریه محمود آباد یزد نگاشته است؛ با جدولها و اشکال هندسی، مصحح، محشی؛ جلد: تیماج مشکی، ۷گ (۷۸پ-۸۴ر)، اندازه: ۱۷×۲۵سم [ف: ۲۰ - ۶۳]
● حفظ الصحة (عشر کلمات فی) / طب / عربی
ḥifẓ-uṣ ṣiḥḥa (‘ašara kalamāt fī)