● خطبه شرح هدایه / عربی
xotbe-te š.-e hedāye
مشهد؛ گوهرشاد؛ شماره نسخه: ۹۹۶/۶
خط: نستعلیق، بیکا، بیتا؛ مهر: حاج سید سعید؛ جلد: تیماج مشکی، ۱گ، اندازه: ۱۰×۱۸سم [ف: ۳ - ۱۳۶۲]
● خطبة الشقشقية / حدیث / عربی
xuṭbat-uš šiqšiqīyya
منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، - ۴۰ قمری
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī ṭāleb, emām-e avval (- 661)
از نهج البلاغه. خطبه مشهوری است در بیان استحقاق خلافت حضرت، صبر، نتایج سوء مدیریت، نفرت مردم از عثمان و بیان وظیفه علما در مقابل ظلم. بر این خطبه شروح فروانی نگاشته شده است.
آغاز: بسمله. اما و الله لقد تقمصها فلان و انه ليعلم ان محلی منها محل القطب من الرحی ينحدر علی السبیل ...
[دنا ۸۹۵/۴؛ مكتبة امیرالمومنین ۲۲۲/۴]
شرح و حواشی:
۱- شرح خطبة الشقشقیة؛ کاشانی، فتح الله بن شکرالله (-۹۸۸)
۲- شرح خطبة الشقشقیة؛ حسینی، شریف بن نورالله (-۱۱)
۳- شرح خطبة الشقشقیة؛ حسینی جرجانی، ابراهیم بن محمد (-۱۱)
۴- شرح خطبة الشقشقیة؛ نائینی، محمد رضا بن رشید (-۱۲)
۵- خطبه شقشقیه (ترجمه)؛ تقیا، محمد (-۱۳)
۶- شرح خطبة الشقشقیة؛ رضوی، محمد صادق (-۱۳)
۷- خطبه شقشقیه (ترجمه)؛ حسینی، محمد خلیل (-۱۳)
۸- الاربعون حدیثاً (با ترجمه منظوم)
۹- شرح خطبة الشقشقیة (۴ عنوان)
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۹۰۰/۱۲۷
خط: نسخ، بیکا، تا: ۱۰۸۲ق؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج قهوهای، ۲گ (۳۲۶پ-۳۲۷ر)، ۲۵ سطر (۱۵×۲۹)، اندازه: ۲۳×۳۵سم [ف: ۱۴ - ۱۱۳]
۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۲۰۴۳
آغاز: برابر؛ انجام: علی كلام قط كاسفی علی ذلك الكلام الا يكون امیرالمؤمنین بلغ حيث ... من الاولین و الآخرین
خط: نسخ، کا: عبدالله بن عبدالله خراسانی، تا: قرن ۱۳؛ اهدایی: رهبری، فروردین ۱۳۷۴؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، ۱گ، ۲۱ سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [اهدائی رهبر: ۲ اخبار ۱ - ۲۹۸]
۳. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۱۷۷۸/۳
خط: نسخ، کا: ابراهیم موسوی، تا: ۱۲۳۶ق؛ کاغذ: ترمه، جلد: مقوایی با تیماج تریاکی، ۶۷گ (۱۲۸-۱۹۴)، ۱۵ سطر (۹×۱۵)، اندازه: ۱۵×۲۱/۵سم [ف: ۳ - ۱۰۵۲]
● خطبه شقشقیه (ترجمه) / شرح حدیث / فارسی
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
؟ قمی، محمد طاهر بن محمد حسین، - ۱۰۹۸ قمری
qomī, mohammad tāher ebn-e mohammad hoseyn (- 1687)
وابسته به: خطبة الشقشقیة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (- ۴۰)
[فهرستواره منزوی ۳۷۶/۹]
تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۲۴۷۹/۳
آغاز: بسمه. و به نستعین و من خطبة له (ع) و هی معروفة بالشقشقیة و المقمصة اما و الله لقد تقمصها ... ترجمه از جمله: خطبههای حضرت امیر ... خطبه ایست که معروف و مشهور است بخطبه شقشقیه و مقمصه؛ انجام: و بر آن قاطع دیت بر آنکس
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ، ۱۴ص (۶۹۷-۷۱۰)، ۱۷ سطر (۱۰/۵×۲۰)، اندازه: ۱۹×۳۰سم [ف: ۹ - ۱۲۴۸]
● خطبه شقشقیه (ترجمه) / شعر، شرح حدیث / فارسی
xotbe-ye šeqšeqīyye (t.)
حسینی قزوینی، محمد تقی بن امیر مؤمن، - ۱۲۷۰قمری
hoseynī qazvīnī, mohammad taqī ebn-e amīr mo'men (- 1854)
وابسته به: خطبة الشقشقیة؛ منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول (- ۴۰)
ترجمهای به نظم و نثر است از خطبه شقشقیه. مؤلف ابتدا قطعهای از خطبه را میآورد پس از آن ترجمه نثر و بعد از آن ترجمه نظم آن را بیان میکند.
آغاز: الحمدلله کما هو اهله ... اما بعد چون تحصیل نور ایمان و تطهیر قلب از ظلمت نفاق در ایام مهلت و مدت محنت از اهم مهمات بود. بسمله ترجمه آن این است: شکفته باز گل شمسه خور خاور ×× پی سلام امیر غدیر قدر و قدر ... به شکوههاش که در شقشقیه است انین×× به آن خطیب امین خدا امام بشر اما والله لقد تقمصها ابن ابی قحافة آگاه باش بخدا سوگند هر آینه ... قسم بذات خدا خلعت خلافت را ×× کشید پور قحافه چو پیرهن در بر.
انجام: همیشه جان جهان از جمال او پر نور×× همیشه روی زمین ز اهل بیت او انور / جهان بحجت قائم منور از او دایم ×× شکفته عالم و آدم بداده داور
[الذریعه ۲۰۳/۷؛ چند ترجمه ۲۲۲/۱۳؛ دنا ۸۹۵/۴؛ فهرستواره منزوی ۳۷۶/۹]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۴۳۶۹/۱
آغاز و انجام: برابر