اختیار کرده چون ... و هر دو حرف را با هم ضم کرده مقدر بر آنکه قایم مقام یکدیگر باشند و مجموع ترکیبی ساخته است چنانکه «کم صلا او خط در سع له» و هر حرف که منقوط است بر اصل خود باشد و بدین خط و اصطلاح همه چیز توان نوشت و بدین خط ضابطه سخن گفت ... باید گفت بدین ترتیب ابیات بنویسد: «وی کانع ردایشون و کداز مجوباری» ترجمه: ای مونس درویشان، امروز کجا بودی ... اما تا کسی ازین اصطلاح نیک واقف نباشد بر هیچ لغت او مطلع نتواند شد خط مشجر این خط را یکی [پایان نسخه]
خط: نستعلیق، کا: محمد صالح بن محمدرضا، تا: رمضان ۱۱۰۰ق؛ افتادگی: آغاز و انجام؛ رسالهای ناقص و تنها چند سطری از آغاز دارد که در بالا نقل شده؛ کاغذ: اصفهانی ترمه، جلد: میشن سرخ، ۹۷گ، ۲۵ سطر (۶/۵×۱۴)، اندازه: ۱۲/۵×۱۹/۵سم [ف: ۱۳- ۱۶۲]
● خطای نامه / اخلاق / فارسی
xatāy-nāme
خطایی، علی اکبر، ق ۱۰ قمری
xatāyī, ‘alī akbar (- 16c)
اهداء به: سلطان سلیم خان
تاریخ تألیف: نزدیک به پایان ربیع الاول ۹۲۲ق
چاپ: ایرج افشار در تهران، ۱۳۵۷
۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۸۰۴-ف
نسخه اصل: عاشر فندی در سلیمانیه ۶۱۰؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ وقف مصطفی رئیس الکتاب در ۱۱۵۴؛ ۱۲۹گ [فیلمها ف: ۳ - ۱۰۸]
۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۴۷۶۷/۳-ف
نسخه اصل: طرازی ش ۵۲۸ ش ۵؛ بیکا، تا: ۱۲۷۳ق؛ در ۱۲۹ شعرهای فارسی است؛ ۶۲گ (۶۷-۱۲۸) [فیلمها ف: ۳ - ۱۰۴]
● خطای نامه / فارسی
xatāy-nāme
تهران؛ مینوی؛ شماره نسخه: ۱۵۵بخش۳
آغاز: بسمله. جمله اشیاء و ذرات زمین و آسمان مسجع حقند ... خداوندا منزه پاک و بی عیب
در نوزده باب: ۱. راههای انتهای از دیار اسلام، ۱۶. بیان قلماق به نوبت هر سال، ۱۷. بیان زراعت و قحطی و قیمتی و آتش شهر سوختن، ۱۸. بیان زر و نقره و پل و کاغذ برای پل، ۱۹. بیان قانون و قواعد نگاه داشتن؛ بیکا، بیتا؛ در آن از سلطان سلیمان ستایش شده و فصلی در تقسیم دنیا دارد و یاد شده که الغ بیک سلطان علی قوشچی شهیر را به خطای فرستاد؛ ۱۵گ [ف: - ۱۱۹]
● الخطب / حدیث / عربی
al-xuṭab
منسوب به علی بن ابی طالب (ع)، امام اول، - ۴۰ قمری
(mansūb be) ‘alī ebn-e abī ṭāleb, emām-e avval (- 661)
چند خطبه از حضرت علی (ع) و بعضاً با ترجمه فارسی.
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۹۵۳/۱۲
آغاز: مما نقل من کتاب الخطب الکبیر لامیر المؤمنین (ع) خطب علی منبر الکوفة فقال: ان امرنا صعب مستصعب لا یحمله الاملک مقرب او؛ انجام: و انا الهادی بالولایة. هذا ما وجد منها. و الحمدلله رب العالمین، و الصلاة و السلام علی اشرف المرسلین، محمد و آله الطاهرین
خط: نسخ کهن، بیکا، تا: قرن ۸؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج، اندازه: ۱۳/۶×۱۹سم [ف: ۱۴ - ۲۳۰]
۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۱۳۸/۳۸
آغاز: لا تقولون احد کم انی اعوذبک من الفتن لانه لیس احد الا هو مشتمل علی فتنه و لکن من استعاذ؛ انجام: نفسی عن جزاء الغیبة و کل اغتیاب جهد من لاله جهد (نهج البلاغة)
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ ۱گ (۱۷۴) [ف: ۱۵ - ۱۴۸]
۳. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۹۴۲/۱۳
آغاز: من خطب سید الاوصیاء امیرالمؤمنین ... فی التوحید ... ما وحدة من کیفیة و لا حقیقة اصاب من مثله؛ انجام: و ان افرط به اشبع نطقه البطنة فکل تقصیر به مضر و کل افراط له مفسد
خط: نستعلیق، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ محشی با نشانه «۱۲/۵»؛ کاغذ: سپاهانی، جلد: تیماج کبود، ۹گ (۲۶پ-۳۴ر)، ابعاد متن: ۹/۵×۱۹، اندازه: ۱۴×۲۴سم [ف: ۱۴ - ۱۷۷]
۴. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۳۸۰/۵عکسی
آغاز: هذه خطب الامام علی الثلاث کرم الله تعالی وجهه و هذه الثلاث الذین علیهم مدار الجفر ... بسمله. عن جابر بن عبدالله الانصاری رضی الله عنه ان امیر المؤمنین علی بن ابی طالب رضی الله عنه و کرم وجهه و شرفه و عظمه و ... صعد ذات یوم علی المنبر فقال معاشر المسلمین رحمکم الله؛ انجام: علی الارض ظلاً غامراً تمت الخطبة الثالثة من خطب البیان لأمیر المؤمنین ...
نسخه اصل: کتابخانه چستربیتی، شماره ۴۲۱۲؛ خط: نسخ، بیکا، تا: ذیقعده ۱۰۰۳ق؛ مجدول؛ ۲۶ص (۱۱۵-۱۴۰)، ۱۹ سطر [عکسی ف: ۴ - ۱۶۰]
۵. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۷۷۰/۴۳-طباطبائی
آغاز: و من خطبه له علیه السلام یعلم عجیح الوحوش فی الفلوات و معاصی العباد فی الخلوات؛ انجام: و تقشعت بطول استغفارهم ذنوبهم.
بیکا، تا: قرن ۱۲؛ کاغذ: فرنگی سفید، جلد: تیماج مشکی، ۳۳ص (۱۷۸-۲۱۰-حاشیه)، ۱۹ و ۲۰ و ۲۷ سطر، اندازه: ۱۰×۲۱سم [ف: ۲۳ - ۷۱]
۶. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۲۱۴۱-عکسی