جدید، ۱۷۲ص، ۱۳۸۸ق؛ قاهره، مطبعة الخیریة، ۴۰ص، ۱۳۰۸ق. [وفیات الاعیان ۷۷/۱؛ الوافی بالوفیات ۴۱۶/۶؛ بروکلمان ۱، ۱۷۱/۱۶۳؛ اهل البیت (ع) فی المکتبة العربیة ص ۱۴۴-۱۵۶؛ معجم المطبوعات ص ۱۸۵۱؛ دنا ۸۷۴/۴]
۱. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۱۲۴۴
آغاز: بسمله، الحمدلله رب العالمین و الصلوة و السلام علی سیدنا محمد و اله صحبه اجمعین؛ انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، تا: محتملاً قرن ۱۰؛ محشی؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی، ۵۶گ، ۱۵سطر (۸×۱۲)، اندازه: ۱۳×۱۸سم [ف: ۹ - ۲۲۹]
قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۲۰عکسی
نسخه اصل: همان نسخه بالا [عکسی ف: ۱ - ۲۸۳]
۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۴۶۵۰
آغاز: برابر؛ انجام: و قال لزید انت اخونا و مولانا و قال لجعفر اشبهت خلقی و خلقی هذا آخر الکتاب ...
خط: نسخ، بیکا، تا: قرن ۱۱؛ بعضاً دارای حواشی تصحیحی با رمز (ص)؛ اهدایی: رهبری، اسفند۱۳۷۶؛ کاغذ: نخودی، جلد: مقوا، ۲۲گ، ۲۱سطر، اندازه: ۱۴×۲۳/۵سم [اهدائی رهبر: ۲ اخبار ۱ - ۲۹۷]
۳. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۳۵۵۱۲
خط: نسخ، کا: سید رضا رضوی حائری، تا: ۱۹۱۲۹۶ق؛ اهدایی: رهبری، اردیبهشت ۱۳۸۶؛ کاغذ: نخودی فرنگی، جلد: مقوا، ۶۰گ، ۱۳سطر، اندازه: ۱۶×۲۵/۵سم [اهدائی رهبر: ۲ اخبار ۱ - ۲۹۶]
۴. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۹۰۵۳
آغاز: برابر؛ انجام: قال و قال لی انت منی و انا منک و قال لرزید انت اخونا
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: یکشنبه ۲۵ رجب ۱۲۹۷ق؛ اهدایی: رهبری، آبان ۱۳۷۲؛ کاغذ: نباتی، جلد: مقوا، ۴۱گ، ۱۴سطر، اندازه: ۱۷/۵×۲۷سم [اهدائی رهبر: ۲ اخبار ۱ - ۲۹۶]
۵. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۹۵۱
خط: نسخ، کا: سردار کابلی، تا: سهشنبه ۲۶ ذیقعده ۱۳۳۶ق؛ از روی نسخهای مغلوط؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، ۳۸گ، ۱۹سطر (۸×۱۶)، اندازه: ۱۴×۲۳سم [ف: ۸ - ۵۶۶]
۶. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۶۳۵۳-۳۲/۵۳
آغاز: برابر؛ انجام: وقال لزید انت اخونا ومولانا وقال لجعفر شبهت خُلقی وخلقی
این نسخه عکسی است از روی نسخه چاپ بیروت با تحقیق ابواسحاق حوینی حجازی دارای مقدمه و فهرست و پاورقی؛ خط: نسخ، کا: چاپی، تا: قرن ۱۵؛ جلد: گالینگور قهوهای، ۷۳گ، ۲۶سطر، اندازه: ۲۱×۳۰سم [ف: ۳ - ۱۷۱۵]
● خصائص الائمة الاثنی عشر = خصائص امیرالمؤمنین علی (ع) / تاریخ معصومین / عربی
xaṣā’iṣ-ul a’immat-il iṯnā ‘ašar = xaṣā’iṣ-u amīr-il- mu’minīn ‘alī
شریف الرضی، محمد بن حسین، ۳۵۹ - ۴۰۶ قمری
šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016)
تاریخ تألیف: ۳۸۳ق
سید شریف به درخواست فرزند خویش، با این دفتر شالوده سرگذشتنامهای را ریخته بود و میخواست سرگذشت و زندگی دوازده پیشوای شیعی را در آن بنویسد ولی پس از نوشتن سرگذشت امیر مؤمنان علی به نگارش نهج البلاغه پرداخت و این نامه را به پایان نبرد. او در دیباچه میگوید از من خواستی در سرگذشت و اندیشه دوازده امام بنویسم گرفتاری روزگار نگذاشته بود. تا اینکه بزرگی میخواست از من نکوهش کند و در شام عرفه سال ۳۸۳ بود که من به مشهد موسی بن جعفر و محمد بن علی بن موسی میرفتم او به من برخورد و پرسید کجا میروی گفتم به آن دو مشهد میروم، او گفت تا کی این کار! او میخواست بگوید که همه موسویها به وقف میگویند و از قطع برائت دارند. با اینکه میدانست من امامی هستم چنین گفت و میخواست به من بد گوید به او پاسخی دادم و عزم کردم این کتاب را بنویسم. او پس از نوشتن سرگذشت علی (ع) به گردآوری نهج البلاغه پرداخت و دیگر گرد این کتاب نگشت (آغاز نهج). او تنها چند باب و فصلی از خصائص علی (ع) و سخنان او را آورد و همه آن نزدیک ۱۵۰۰ بیت است و یک سوم آن سخنان کوتاه علی (ع) است (الذریعه ۱۶۴: ۷؛ کنتوری ص ۲۰۵). او در آغاز نهج که در رجب ۴۰۰ به انجام رسید میگوید که من در جوانی به نوشتن کتابی در «خصائص الائمه» میپرداختم که اخبار دلپسند و سخنان نغز و گوهرین آنها در آن بود و روی چه غرضی بود در آغاز آن گفتهام. من از یاد کردن خصائص علی بیاسودم و گرفتاریهای روزگار هم نگذاشته بود که آن را پایان برم. در پایان آن سخنان کوتاه خردمندانه علی (ع) را آوردم و دستهای از یاران و برادران من آنرا که بدیدند پسندیدند و از من درخواستند که گزیده سخنان علی را در همه فنون از خطب و کتب و پندها و آداب در کتابی جداگانه که در آثار پیشینیان آن را مانندی نباشد گرد آورم - در چند جای آن «قال السيد الرضى ابوالحسن» یا «قال الشریف ابوالحسن» و مانند اینها دیده میشود که نویسندگان بر اینها «ره» یا «رض» افزودهاند. سید رضی چنانکه از این نامه برمیآید دلباخته سخنان علی(ع) بوده است چنانکه از گفته او در پایان آن پیدا است. نوری در مستدرک (۳۶۹: ۳) از این خصائص یاد نمود و در طرف ابن طاوس و بحار مجلسی و کشف الظنون چلبی (آنجاییکه از نهج گفتگو میدارد) یاد گردیده. اردبیلی در حدیقة الشیعه و نگارنده دمعه ساکبه آن را از سید مرتضی پنداشتند و درست نیست. حر عاملی در اجازه خود به شیخ محمد فاضل بن محمد مهدی مشهدی در طوس به سال ۱۰۸۵ رشته سند روایت خصائص را چنین یاد کرد: از