فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۶۶۸

۶۶۸ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
صفحه عنوان رساله نوشته شده: «هو المعین. تئاتر منظوم موسوم به داستان خسرو و برجیس یا جوانی و جانفشانی، تراژدی در پنج پرده. سنه ۱۳۳۶». در دیباچه می‌نویسد: «مقصودی که بیان آن از همه کمتر در نظر بود معرفی این داستان یا تئاتر منظوم است که آن را داستان خسرو و برجیس یا جوانی و جانفشانی نام نهاده‌ام و همچنین است توضیح قصد و منظور اخلاقی گوینده چه این هر دو به خوبی از اصل حکایت به دست می‌آید. اما علت نظم این تئاتر یا تراژدی بعد از داستان شیدوش و ناهید آن که به سبک معمول اروپائیان تراژدی باید تا آخر کم یا بیش شامل امور دردناک باشد و تئاتر شیدوش و ناهید چون کاملاً به خوشی و شعف ختم شده درست به تعریف تراژدی درنمی‌آید. پس خواستم در نظم این داستان نمونه بالنسبه کاملی از تراژدی به دست داده باشم هر چند شخصاً به اقتضای طبع شرق زمینی به قول یکی از دوستان حسن خاتمه را بیش از حزن خاتمه می‌پسندم». و پس از آن توضیحی درباره سرودن آن به بحر تقارب در برج جدی سال ۱۳۳۶. نمایش‌نامه در یک «مقدمه» و ۵ «پرده» است. ۱. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۰۸۶۹/۲ آغاز: دیباچه بسمله. بعد التحية و الثناء. هر چند با آیات بینات فصاحت و مشعلهای پر نو حکمت و درایت که استادان مسلم سلف مانند حضرت شیخ اجل سعدی؛ انجام: در حالی که برگشته مشت خود را از روی غضب به سر غزال می‌کوبد و او را از پا در می‌آورد. تو خندی برین منظر دردناک ×× به اقبال ایران در آیی به خاک خط: نستعلیق، کاتب = مؤلف، تا: ۱۳۳۶ق؛ ۴۷گ (۴۹پ-۹۵پ)، اندازه: ۱۴×۲۲سم [ف: ۲۰ - ۴۴۶] ۲. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۱۰۸۷۶/۱ خط: نستعلیق و تحریری، بی‌کا، بی‌تا؛ ۹۱ص [ف: ۲۰ - ۴۵۴] خسرو و شیرین ← محمود و ایاز خسرو و شیرین ← شور و شکر خسرو و شیرین ← شیرین و خسرو خسرو و شیرین ← شیرین و فرهاد کوثری ● خسرو و شیرین / شعر / فارسی xosrow va šīrīn نظامی، الیاس بن یوسف، ۵۳۰؟ - ۶۱۴؟ قمری nezāmī, elyās ebn-e yūsof (1136 - 1218) دومین مثنوی از «پنج گنج» اوست. مثنوی است بزمی، در ۶۵۰۰ بیت. به نام اتابک شمس الدین محمد جهان پهلوان ایلدگز (۵۶۸-۵۸۱ق) که سراینده پس از آن در آن دست برده نام طغرل پسر ارسلان سلجوقی (۵۷۳-۵۷۶ق) و قزل ارسلان ایلدگز (۵۸۱-۵۸۷ق) را نیز در آن آورده است. در داستان خسرو با شیرین شهزاده ارمنی است، که بعدها از زنان نامی حرمسرای خسرو گردید. داستان عشق خسرو و شیرین، از داستان‌های پایان روزگار ساسانی، که در المحاسن و الاضداد جاحظ و غرر أخبار ملوک الفرس ثعالبی و شاهنامه فردوسی آمده است. (احمد منزوی) آغاز: خداوندا در توفیق بگشای ×× نظامی را ره تحقیق بنمای / دلی ده کو یقینت را بشاید ×× زبانی کافرینش را سزاید انجام: خدایا هر چه رفت از سهو کاری ×× بیامرز از کرم کامرزگاری / سخن را بر سعادت ختم کردم ×× ورق کاینجا رساندم در نوردم چاپ: ایران، سنگی، ۱۲۴۹، رقعی، ۲۷۵+۲صص [الذریعة ۲۶۴/۷ و ۱۵۹/۷ و ۱۲۰۷/۹؛ مشار فارسی ۱۹۱۹/۲؛ نسخه‌های منزوی ۲۶۸۵/۴ و ۲۷۹۰/۴؛ مشترک پاکستان ۸۸: ۷ نشانی ۷۴ نسخه؛ مکتبة امیرالمؤمنین ۲۳۵/۱ و ۲۳۶/۱؛ دنا ۸۶۷/۴-۸۶۸ (۷۴ نسخه)] شرح و حواشی: ۱- امثال فارسی در خسرو و شیرین؛ تنکابنی، فریدون (۱۳۱۶-) ۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۴۲۰/۲ خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: ۷۱۲ق؛ ۱۴۳ص (۵۴-۱۹۶)، ۲۳ سطر (۹×۱۵)، اندازه: ۱۴×۲۱سم [سنا: ف: ۱ - ۲۵۱] ۲. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۴۵۹۰/۱۲۷ آغاز و انجام: برابر منتخب آن؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: دوشنبه ۱۹ ربیع الثانی ۷۲۱ق؛ جلد: تیماج کرم قهوه‌ای، ۵ص (۵۶۰-۵۶۴)، ۴۱ سطر، اندازه: ۱۹×۳۲سم [ف: ۴۱ - ۹۶] ۳. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۱۱۱۱/۳ آغاز و انجام: برابر در ۷۰۲۰ بیت می‌باشد؛ خط: نسخ زیبا، بی‌کا، تا: قرن ۸؛ در هامش «شاهنامه» خاندان سعدلو؛ اهدایی: خاندان سعدلو بیگلر؛ ۱۴۲گ (۴۷ر-۱۸۸پ) [ف: ۲ - ۹۴] ۴. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۲۴۳۰ آغاز: برابر؛ انجام: افتاده هزار بارم این کار ×× از چاره گذشت کارم این بار از صفحه یک تا ۱۳۱ خسرو و شیرین نظامی و از ۱۳۳ تا ۲۱۳ لیلی و مجنون آمده؛ خط: نسخ خوش، کا: طیفور بن حاجی کمال، تا: قرن ۸ (شاید ۷۴۲ق)؛ افتادگی: انجام؛ مجدول؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج قرمز، ۱۰۷گ، ۲۱ سطر (۱۱×۱۶)، اندازه: ۱۷×۲۳/۵سم [ف: ۵ - ۵۷۱] ۵. تهران؛ ادبیات؛ شماره نسخه: ۲۳۰/۲ - ج خط: نستعلیق کهن، بی‌کا، تا: ۸۱۶ق؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج سرخ، ۶۵گ (۲۶پ-۹۱ر)، ۲۵ سطر (۱۰×۱۶)، اندازه: ۱۴/۵×۲۲سم [ف: ۱ - ۵۳]
۶۶۸

گزارش اشکال یا پیشنهاد