● حسن معنی = وصف کشمیر / شعر / فارسی
hosn-e ma‘nī = vasf-e kešmīr
جویا تبریزی، داراب بیگ، - ۱۱۱۸ قمری
jūyā tabrīzī, dārāb beyg (- 1707)
آغاز: بیا ساقی بهار آمد، به صد رنگ ×× سوی کشمیر باید کرد آهنگ / بده میتا دمی از خود برایم ×× نخستین کوهسارش را ستایم ...
انجام: فزاید نور چشم از خاک پاکش ×× نباشد توتیا همچشم خاکش
۱. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۳۱۵/۸-عکسی
آغاز و انجام: برابر
اصل نسخه: گنج بخش، ش ۸۹۲ (مشترک ۹۹۸/۸)؛ خط: نستعلیق پخته، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ ۷گ (۵۰-۵۶ کناره کلیات سلیم تهرانی) [عکسی ف: ۲ - ۱۰۱]
۲. تهران؛ دائرة المعارف؛ شماره نسخه: ۳۱۵/۸ عکسی
آغاز: برابر
خط: نستعلیق خوش، بیکا، تا: قرن ۱۲؛ ۷گ (۵۰- ۵۶) [عکسی ف: ۲ - ۲۲۴]
● حسن المقصد فی عمل المولد / فقه / عربی
ḥusn-ul maqṣad fī ‘amal-il mulad
سیوطی، عبدالرحمن بن ابی بکر، ۸۴۹ - ۹۱۱ قمری
soyūṭī, ‘abd-or-raḥmān ebn-e abī-bakr (1446 - 1506)
سیوطی در این رساله اثبات میکند که جشن گرفتن به مناسبت ولادت پیغمبر اکرم و سرود خواندن در آن جشن کاری است شرعاً مستحب اگر در مجلس کارهای خلاف شرع انجام داده نشود، و ضمناً گفتههای فاکهانی مالکی را پاسخ میگوید.
آغاز: الحمدلله و سلام علی عباده الذین اصطفی، و بعد فقد وقع السؤال عن عمل المولد النبوی فی شهر ربیع الاول ...
انجام: فلو ولد فی الاوقات المتقدم ذکرها کان قد یتوهم انه یتشرف بها.
چاپ: قاهره، مطبعة المنيرية، ۱۳۵۳ق، ۹ص، در جزء اول کتاب الحاوی للفتاوی چاپ شده.
[دنا ۶۵۰/۴؛ الاوقاف العامة بغداد ۳۶۴/۱]
۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۴۱۶/۱۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ جلد: تیماج قرمز، ۱۵گ (۷۷ر-۹۱ر)، اندازه: ۱۳/۵×۲۲سم [ف: ۲ - ۲۱]
۲. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۴۷۰/۲عکسی
آغاز: برابر
نسخه اصل: کتابخانه اسکوریال در مادرید اسپانیا، شماره ۱۵۴۵؛ خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ رکابهدار؛ ۶ص (۲۹-۳۴)، ۲۳ سطر [عکسی ف: ۴ - ۳۳۱]
● حسن و آنیت / داستان / فارسی
hasan va ānīt
عارف منشی، محمد، ق ۱۴ قمری
‘āref-e monšī, mohammad (- 20c)
۱. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۵۱/۱۰
خط: نستعلیق، کا: محمد قلی نوری، تا: ۱۸ محرم ۱۳۰۲ق؛ جلد: مقوایی، ۱۳ سطر [ف: ۸۱]
۲. اصفهان؛ صارم الدوله (کتابخانه فرهنگ اصفهان)؛ شماره نسخه: ۹۵۰/۱۰
آغاز: آن ودیعه قدرت که (حسن و آنیت!) مینمامیم یک ملکه جهان گری است؛ انجام: چشم اگر این است و ابر و این ناز و شیوه [عشوه] این ×× الوداع ای زهد و تقوی الفراق ای عقل و هوش
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ۱۳۰۹ق؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوایی، ۱۴گ (۱۷-۳۰)، ۱۳ سطر (۱۰×۱۵)، اندازه: ۱۸×۲۲سم [ف: ۷۹]
حسن و دل ← روح و بدن
● حسن و دل = نوباوه بوستان بیان و تذکره دوستان زمان = دستور عشاق = عقل و سلطنت = افسانه عقل / داستان / فارسی
hosn va del = nobāve-ye būstān-e bayān va tazkere-ye dūstān-e zamān = dastūr-e ‘oššāq = ‘aql va saltanat
یحیی سیبک نیشابوری، - ۸۵۲ قمری
yahyā sībak-e neyšābūrī (- 1449)
وابسته به: دستور عشاق؛ یحیی سیبک نیشابوری (- ۸۵۲ق)
خلاصهای منثور از مثنوی «دستور عشاق» خود اوست که توسط شاعر به تحریر آمده. دستور عشاق در پنج هزار بیت در بحر هزج مسدس در سال ۸۴۰ق سروده شده است و حسن و دل که به نثر مسجع تحریر شده نمونهای خوب از منشآت عهد تیموری است. حسن و دل داستانی شیرین و جذاب در قالبی رمزی است که نظایر متعددی در ادبیات عرفانی ما دارد. حکایت «دل» فرزند «عقل» پادشاه یونان است که در طلب آب حیات «نظر» را روانه میکند و «نظر» در سفر دور و دراز و پرماجرای خود به دیار مشرق، وصف «دل» را برای «حسن» دختر «عشق»، پادشاه آن دیار بیان میدارد و باقی داستان روایت آشفتگی «حسن» به «دل» است. و از این داستان دو روایت آمده است که برخی نسخههای هر دو روایت را شامل است. از ترجمه ناتمام ترکی آن توسط ابن سیدی خواجه معروف به آهی (- ۹۲۳ق) و ترجمه مولانا