فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۳، ص ۱۳۹

۱۳۹ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۳
با تأویلات ملا عبدالرزاق کاشانی بالاجمال تطبیق شده مطابق درآمد. چون تاریخ این تألیف و مؤلف در دست نیست معلوم نمی‌شود کدام اصل و کدام مأخوذ است. استاد وی در بین درس‌های خود اظهار داشته: «چه نیک است کسی تفسیری را ترتیب دهد و از هر آیه از پنج بحث نماید: ۱. بیان لغت؛ ۲. وجوه اعراب؛ ۳. نکات معانی بیان؛ ۴. ظواهر تفسیر؛ ۵. تأویلات. و چنین تفسیری را تا کنون کسی تألیف ننموده است». مؤلف پس از آن اظهار می‌دارد: «منظور استاد، من بودم، از این رو به‌طور گسترده بر اساس همین روش سوره اعراف را آغاز نمودم، سپس دریافتم با این تفصیل نخواهم توانست تمامی آیات را به انجام برسانم، آنگاه بخش پنجم نظریه استاد را به کار بستم و به تأویل آیات پرداختم، سرانجام از این کار فارغ شدم، برخی از دوستان توصیه نمودند که چهار بخش دیگر را نیز به تأویلات بیفزایم و تفسیری به روش مورد نظر استادم بنگارم، از این رو با استفاده از روش جار الله زمخشری در تفسیر کشاف، تفسیری نگاشتم و آن را حقائق التأویل فی دقائق التنزیل نام نهادم». [کتابخانه پیر محمد شاه احمد آباد هند: شماره ۱۶۷؛ المخطوطات العربیة فی مکتبة متحف مولانا فی قونیا، القسم الخامس: شماره ۶۳؛ هدیة العارفین: ۵۶۷/۱] ۱. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۳۰۸۸ آغاز: الحمد لله الذی ابرز حقائق المعانی فی عجائب صور تراکیب الکلام و اعجز مصاقع العرب عن الاتيان ... و بعد فانی کنت اوان الطلب و زمان التحلى بحلية الادب؛ انجام: فيكون غفوراً تستر افعالکم و صفات نفوسکم الستار الحاجبة لتلک الصفات الالهية و الکلمات الربانية بها رحيماً يرحمكم باظهار ما عليكم و الله أعلم بحقائق الأمور. خط: نسخ، بی‌کا، تا: قرن ۸؛ کهن و نایاب است، تمامی خصوصیات این نسخه با نسخه شماره ۱۲۷۱، کتابخانه آستان قدس رضوی که از موقوفات نادرشاه افشار است همخوانی دارد، بنابر این نسخه آستان قدس، دنباله این نسخه است، کاتب و تاریخ کتابت هر دو یکسان است، مصحح؛ تملک: محمد بن عبدالغنی حسینی با تاریخ ۱۱۵۵ق با مهر «حسن ظنی بالله» (بیضی)، اسماعیل بن حسین الحسینی به تاریخ ۱۲۵۴ق با مهر «عبده محمد اسماعیل بن محمد حسین» (بیضی)؛ مهر: «مرد التجایعنی علی، رجب علی» (بیضی) با تاریخ ۱۱۲۷ق، «لا اله الا الله الملک الحق المبین، موسی» (بیضی) با تاریخ ۱۱۳۴ق، «افوض امری الله نجف قلی» (مربع)؛ کاغذ: شرقی شده، جلد: تیماج مشکی، ۲۴۱گ، ۲۵ سطر (۱۶×۲۳/۵)، اندازه: ۲۴/۵×۳۴/۵سم [ف: ۳۳ - ۱۵۸] ۲. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۱۲۷۱ آغاز: سورة الاعراف مکیه الا ثمان آیات من قوله و اسلمتم الى قوله؛ انجام: فان کمال الاخلاص له نفى الصفات عنه. تم بحمدالله تعالى الربع الثاني و يتلوه الربع الثالث ان شاءالله ... سنه اربع و ثلثین و سبعمائه هجریه نبویه. خط: نسخ، کا: ابی البرکات بن محمد بن الحسن بن محمد الواعظ، تا: ۷۳۴ق؛ واقف: نادرشاه افشار، ۱۱۴۵؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: تیماج مشکی، ۲۲۵گ، ۲۵ سطر، اندازه: ۲۴×۳۳سم [ف: ۱ - ۴۹۳] ● حقائق التأويل في اسرار التنزيل / تفسير / عربی ḥaqā'iq-ut ta'wīl fī asrār-it tanzīl خراسانی، محمد بن محمد حسین، ق ۱۴ قمری xorāsānī, mohammad ebn-e mohammad hoseyn (- 20c) در این تفسیر مفصل، ذیل هر آیه روایات مناسب را نقل کرده و آیه را تفسیر می کند و به موضوعات ادبی و جز آن اهمیت نداده و گفته های اهل سنت را کمتر نقل می کند. اسرار بعضی آیات با بسیار مفصل بحث کرده و گفته های علامه مجلسی را ذیل بعضی از احادیث نیز می آورد، جلد سوم و پنجم ربیع الثانی ۱۳۳۲ق به پایان رسیده است. قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۳۴۹۵ آغاز: سورة آل عمران ... و اعلم انه لابد لنا ان نشیر الى بعض اسرار الايات على حسب الوسع و الجمال؛ نسخه حاضر جلد سوم کتاب است مشتمل بر تفسیر سوره آل عمران می باشد؛ خط: نسخ و نستعلیق، کاتب = مؤلف، بی‌تا؛ مصحح؛ جلد: مقوایی عطف تیماج قهوه ای، ۲۳۵گ، ۲۲ سطر، اندازه: ۱۸×۲۲سم [ف: ۹ - ۲۹۵] ● حقائق التأويل في متشابه التنزيل / محكم و متشابه / عربی ḥaqā'iq-ut ta'wīl fī mutišābih-it tanzīl شریف الرضی، محمد بن حسین، ۳۵۹ - ۴۰۶ قمری šarīf-or-razī, mohammad ebn-e hoseyn (971 - 1016) تفسیر ناتمام قرآن شریف است که از آغاز تا اواسط سوره نساء را شامل و بیش از این مقدار ظاهراً از دست مؤلف بیرون نیامده است. این تفسیر بر خلاف روش معمولی تفاسیر تنها آیاتی که بیشتر مورد بحث و نظر بوده با رعایت ترتیب هر یک را در یک مسئله مورد دقت قرار داده و بسیار جامع و از نظر متخصصین فن دارای اهمیت و ارزش است. مؤلف در این رساله آیات مشکله و متشابه را همانند روش برادرش سید مرتضی در «الغرر» به صورت «مسألة، مسألة» ذکر و در ذیل آن مشکلات و غوامض معنوی آن را برطرف می کند و در نوع خود کتابی بی نظیر است. چاپ: این کتاب در «مطبعة الغری» نجف در سال ۱۳۵۵ق مطابق با ۱۹۳۶ میلادی با شرح علامة الاستاد محمد الرضا آل کاشف الغطاء و مقدمه ممتع و جامع عبدالحسین الحلی، به چاپ رسیده است؛ در اواخر قرن ۱۳- هـ برای اولین بار به اهتمام حاجی میرزا حسین نوری صاحب مستدرک الوسائل [مقدمه عبدالحسین حلی بر کتاب (چاپ نجف سال ۱۳۵۵ ق.) [وی شرح
۱۳۹

گزارش اشکال یا پیشنهاد