● خلاصة الوقوف / تجوید / عربی
xulāṣat-ul wuqūf
سجاوندی، محمد بن طیفور، - ۵۶۰ قمری
sajāvandī, mohammad ebn-e tayfor (- 1166)
۱. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۲۸۳/۱
خط: نسخ، کا: حافظ کمال الدین یزدی، تا: ۸۹۲ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: سمرقندی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، ۹۴گ (۱-۹۴)، ۱۵ سطر (۷×۱۲/۵)، اندازه: ۱۱/۵×۱۷/۵سم [ف: ۴-۱۲۳۱]
۲. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۳۰۴/۱
خط: نسخ، کا: ابو طالب بن عبد النبی جیت ساز، تا: ۱۲۵۷ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: مقوایی با تیماج مشکی، ۱۴۱گ (۱-۱۴۱)، ۱۲ سطر، اندازه: ۱۱×۱۸سم [ف: ۴ - ۱۲۴۲]
۳. یزد؛ وزیری؛ شماره نسخه: ۲۰۸۰/۱
خط: نستعلیق، بیکا، تا: ربیع الاول ۱۲۷۷ق؛ اهدایی: وزیری؛ کاغذ: اصفهانی، جلد: تیماج عنابی، ۵۱گ (۱-۵۱)، ۱۲ سطر (۹×۱۴)، اندازه: ۱۴×۲۰سم [ف: ۴ - ۱۱۵۱]
● خلاصة الوقوف / تجوید / عربی
xulāṣat-ul wuqūf
غزنوی، عثمان بن محمد شاه، ق ۹ قمری
qaznavī, ‘osmān ebn-e mohammad šāh (- 15c)
مؤلف ــ که نام او در نسخه یاد نشده ــ میگوید نخست کتابی جامع در این باب نگاشته و آن را «جامع الوقوف و الآی» نام نهاد و در آن درباره علم وقوف قرآن به تفصیل پرداخت و چون همتها را از تحصیل علوم قرآن کوتاه دید، کتاب حاضر را پس از حذف ادله و علل و حذف تمام بخش اول جامع الوقوف فراهم آورد و آن را «خلاصة الوقوف» نام نهاد. [خلاصة الوقوف دیگری میشناسیم از محمدشاه بن حسن شاه طبسی شاگرد عثمان بن محمد شاه بن محمد مسلمان غزنوی مشتمل بر ده قاعده و با کتاب حاضر جداییهای بسیار دارد. مؤلف خلاصة الوقوف مزبور در دیباجه از جامع الوقوف تألیف استاد خود عثمان بن محمد شاه یاد میکند و میگوید «از استاد اجازه اختصار آن کتاب را تحصیل کرد و چون اختصار فراهم آمد و مورد قبول استاد قرار گرفت، استاد آن را خلاصة الوقوف نام نهادند». از آنجا که خلاصة الوقوف (نسخه حاضر) عربی است و جامع الوقوف نیز ظاهراً عربی است میتوان تصور کرد محمد شاه طبسی با اجازه استاد نسخه ترجمه فارسی از آن کتاب تهیه کرده و استاد آن را نیز خلاصة الوقوف نام داده است.] نام این کتاب در مآخذ مورد مراجعه دیده نشد. (عبدالحسین حائری)
[مشترک پاکستان ۱۱۵: ۱-۱۱۶]
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۰۵۸/۲-طباطبائی
آغاز: بسمله الحمدلله رب العالمین ... و بعد فلما جمعت کتابی المسمى بجامع الوقوف و الآی و صار محجما لما اوردت فیه من اقسام العلوم و الادله و العلل و وجدت هم الطالبین قاصرة عن انتساخه لضعفهم فی تحصیل القرآن اردت اختصاره بحذف الادله و العلل ... و حذف ما اوردت فی القسم الاول ... فلما اتممته، رسمته بخلاصه الوقوف ... سورة فاتحة الکتاب سبع آیات و هی مدینه؛ انجام: صدور الناس لاه هو.
خط: نسخ، بیکا، تا: ۹۹۶ق؛ کاغذ: ضخیم شکری، جلد: چرمی قهوهای، ۵۷ص (۲۱-۷۷)، ۱۷سطر، اندازه: ۱۴/۵×۲۱سم [ف: ۲۳- ۳۶۶]
● خلاصة الوقوف / تجوید / فارسی
xulāṣat-ul wuqūf
طبسی، محمد شاه بن حسن شاه
tabasī, mohammad šāh ebn-e hasan šāh
آغاز: خلاصة الوقوف، بسمله، حمدله چنین گوید بنده پر گناه محتاج برحمت اله محمد شاه.. که حضرت مولانا الاعظم استاد العرب و العجم ملک العلما فی العالم سید القراء کسائی الزمان ... پیر طریقت مرشد سالکان ...
انجام: الخناس لاص و الناس لا اعوذ برب الناس الحمدلله اولا و اخرا و ظاهرا و باطنا و صلی الله علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین الطیبین الطاهرین و سلم تسلیما
۱. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۷۱۰۱
آغاز و انجام: برابر
بیکا، تا: قرن ۱۱، در پایین پای مبارک حضرت رضا علیه السلام؛ مصحح؛ تملک: محمد رضا بن ذبیح الله حسینی؛ واقف: حورا نصیری امینی، آبان ۱۳۸۰؛ کاغذ: نخودی کشمیری، جلد: تیماج خرمایی، ۹۸گ، ۱۳ سطر، اندازه: ۱۲×۲۰سم [ف: ۲۳ - ۸۹]
۲. اصفهان؛ مدرسه صدر خواجو؛ شماره نسخه: ۹۹/۱
آغاز: برابر
خط: نسخ، بیکا، بیتا؛ ۸گ (۲پ-۹ر)، اندازه: ۱۱×۱۵سم [ف: ۷۵]
● خلاصة الوقوف = كتابة المصحف (رسالة فی) / تجوید / عربی
xulāṣat-ul wuqūf = kitābat-ul muṣḥaf (r.-un fī)
مجموعه نسبتاً کاملی از علوم مرتبط با کتابت قرآن کریم است که مهمترین موضوعات آن عبارت است از: تعیین مواضع و علائم وقف، عد آیات، قرائت عاصم، رسم الخط، تجزئه قرآن، سجدات، سورههای مکی و مدنی و ... . او در بیان مواضع وقف، علاوه بر نظرات علمای متقدم به نظرات افرادی چون سجاوندی (-۵۶۰ق) و قوام الدین فقیه (-۷۷۲ق) و ابن جزری (-۸۳۳ق) نیز اشاره کرده است و از مصحف ابن جزری به عنوان یکی از منابع خود در وقف و تجزئه یاد میکند. او از ابن جزری به