فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، ج ۱۰، ص ۲۰۹

۲۰۹ فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا) ج ۱۰
انجام: و یک ساعت عقوبت ایشان موقوف نمی‌شود (فصل ۱۴ باب ۵) خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن ۱۳؛ تملک: «سید زین العابدین عرف میر عابد علی ابن میر پیر علی الرضوی» با مهر «میر پیر علی ۱۲۲۶»؛ کاغذ: فرنگی، جلد: مقوا، ۱۸۸گ، ۱۱ سطر (۷/۵×۱۳)، اندازه: ۱۲×۱۹سم [ف: ۱۱ - ۲۳۷۷] ● جلاء الابصار فی متون الاخبار / حدیث / عربی jalā’-ul abṣār fī mutūn-il axbār ابن کرامه، محسن بن محمد، ۴۱۳ - ۴۹۴ قمری ebn-e karāme, mohsen ebn-e mohammad (1023 - 1102) «امالی» حدیثی است که حاکم جشمی در ۶۰ مجلس آنها را املاء کرده و ضمن آن به شرح ادبی برخی از احادیث پرداخته است. این مجالس از روز جمعه ۱۳ رمضان ۴۷۸ شروع شده و آخرین آن در سال ۴۸۱ ق برگزار شده است. در این کتاب، احادیث به صورت مسند نقل شده و از منابع مختلفی همچون صحاح اهل سنت اخذ شده و احادیث انتخابی در موضوعات گوناگون است، از جمله مائة کلمه جاحظ در این کتاب درج شده است و به مناسبت، ابیات عربی نقل شده است. محل برگزاری یکی از مجلس‌ها، در جامع قصبه جشم ثبت شده است. گویند ابن اسفندیار در تاریخ طبرستان از جلاء الابصار نقل کرده است. نام این کتاب در مؤلفات الزيدية «جلاء الأبصار في متون الأخبار» ضبط شده است. از چاپ جلاء الأبصار اطلاعی به دست نیامد، ولی نسخه‌های خطی آن در کتابخانه‌های یمن یافت می‌شود. آغاز: بسمله، و صلى الله على محمد و آله، المجلس الأول من املاء الحاكم الجشمى أبى سعد المحسن بن محمد نور الله ضريحه و رضى عنه، يوم الجمعة الثالث عشر من شهر رمضان سنة ثماني و سبعين و اربعمائة، أخبرنا الشيخ أبو حامد أحمد بن محمد بن اسحق النجار رضى الله عنه قال أخبرنا أبو سهل ... قال رسول الله صلى الله عليه: من زرع زرعاً أو غرس غرساً فأكل منه طير أو بهيمة انما كانت له صدقة. انجام: روى ان جبريل عليه السلام كناه بأبى ابراهيم صلوات الله عليه و آله، قال و انشدت للصاحب ... و صلى الله على محمد خير الورى و على آله مصابيح الدجاء و أصحابه نجوم الهدى و سلم تسليماً [مؤلفات الزيدية ۳۶۱/۱] قم؛ مرکز احیاء؛ شماره نسخه: ۲۱ آغاز: برابر نسخه اصل: کتابخانه‌ای در یمن؛ خط: نسخ، بی‌کا، تا: سه‌شنبه ۱۵ صفر ۱۲۶۹ق؛ با علامت سماع از ابی الحسن مجد الدین بن محمد ...، و سماع دیگری به تاریخ رمضان ۱۳۱۵؛ ۴۰۴ص، [عکسی ف: ۱ - ۳۳] قم؛ مرعشی؛ شماره نسخه: ۱۵۹۰عکسی آغاز و انجام: برابر نسخه اصل: همان نسخه اصل بالا [عکسی ف: ۴ - ۵۴۲] ● جلاء الاذهان و جلاء الاحزان = کشف الاحزان = تفسیر گازر / تفسیر / فارسی jalā'-ol azhān va jalā'-ol ahzān = kašf-ol ahzān = tafsīr-e gāzor جرجانی، حسین بن حسن، ق۸ قمری jorjānī, hoseyn ebn-e hasan (- 14c) وابسته به: روض الجنان و روح الجنان = تفسیر ابوالفتوح رازی؛ ابوالفتوح رازی، حسین بن علی (۵۵۲-) تفسیری فارسی است با عبارات سلیس و روان، دارای فصاحت و بلاغت و عاری از اطناب ممل و ایجاز مخل، اقوال مفسرین از صحابه و برخی مطالب تاریخی را در ضمن آورده و بعضی قرائت‌ها را تذکر داده است و گاه به اشعار عربی و فارسی تمثل جسته. روش تفسیری آن چنین است که چند آیه از قرآن کریم را نقل و سپس شروع به ترجمه و تفسیر کرده است. اساس این تفسیر، تفسیر ابوالفتوح رازی «روض الجنان و روح الجنان» بوده است، به این معنی که مؤلف تفسیر ابوالفتوح را اساس و اصل و مأخذ و مورد استفاده خود قرار داده و همه مطالب لغوی و ادبی و رجالی و تاریخی مأخوذ از آن تفسیر است، گاهی مطالب و موضوعات را به عین عبارت بدون هیچ تغییری و گاهی با تغییر بسیار مختصر و گاهی به تلخیص برگرفته و در تفسیر خود آورده است. پیش از شروع به تفسیر مقدماتی در هفت «فصل» با کمال اختصار نیز نوشته: ۱. تقسیم معانی مطالب قرآنی به چهار قسم؛ ۲. در این که مطالب قرآن از شش طرز بیرون نیست؛ ۳. بیان نام‌های قرآن؛ ۴. معنی سوره و آیه و مثانی و مفصل و غیره؛ ۵. بیان این که فهم قرآن منوط به دانستن تمام آیات است؛ ۶. معنی لفظ تفسیر؛ ۷. بیان و معنی استعاذه. این تفسیر در چهار جلد است: ۱. از آغاز تا آخر سوره مائده؛ ۲. از اول سوره انعام تا آخر سوره کهف؛ ۳. از اول سوره مریم تا آخر سوره فاطر؛ ۴. از سوره یس است تا آخر کتاب. این تفسیر در دو قسمت است در پشت بیشتر نسخه‌های نیمه اول نام «جلاء الاذهان» نوشته شده، لیکن در پشت نیمه دوم در بیشتر نسخه‌ها نوشته شده «تفسیر گازر» و در برخی نسخه‌ها هر دو قسمت به نام «جلاء الاذهان» و برخی دیگر هر دو را «تفسیر گازر» نامیده‌اند. این معنی موجب گفتگو میان کتاب‌شناسان گردیده است و برخی همچون آقای ابن یوسف در فهرست مدرسه سپهسالار برآنند که «جلاء الاذهان» قسمت اول این تفسیر است که نصف اول قران است و «تفسیر گازر» متمم آن است تا انجام قرآن. نگارنده جلاء الاذهان چنان‌که در سر آغاز یادشده ابوالمحاسن
۲۰۹

گزارش اشکال یا پیشنهاد