برای بشر معصوم اعلم از تمامی مکلفین یا برخی در امر دنیا و دین؛ چهارم، امامت است که آن ریاست الهیه است عامه بر وجه نیابت خاصه از برای بشر معصوم منصوص اعلم بعد از رسول اکرم از جانب خدا و خاتم النبیین بر جمیع مکلفین در امر دنیا و دین؛ پنجم، معد است که زمان اجزای عباد است و عود ارواح و حشر اجساد است.
مؤلف دارای پنج گفتار در این باره است بزرگترین آنها «فلک مشحون» و سپس «آب حیات» است و کوچکترین آنها «اصل الاصول» میباشد. دو گفتار دیگر به عربی است که هر دو با ممیزه تفصیل و اختصار برگرفته از «فلک مشحون» است.
بخشهایی از این رساله با کتاب «اصل الأصول» او همخوانی دارد و جز «فلک المشحون» اثر دیگر مؤلف که به آب حیات کبیر مشهور است میباشد. این رساله از سوی داعی دزفولی به نظم نیز کشیده شده است. در فهرستواره منزوی (۸۳/۱۰) آب حیات را فقط منظوم فرض کرده و آن را از استرآبادی دانسته که به نظر میرسد که دو اثر است و منظوم آن از شاگرد اوست.
چاپ: تهران، ۱۲۹۶ق. سنگی؛ اصفهان، ۱۳۴۵ش. سربی، جیبی، کتاب فروشی تحریریان، با مقدمه سید احمد روضاتی، ۵۰ص، با منظومه اصول دین در یک جلد
آغاز: بسمله الحمدلله الواجب الوجود بالذات. اما بعد پس میگوید خادم بساتین مذهب جعفری و شرع محمدی محمدجعفر استرآبادی که این رساله ایست مسماة به آب حیات در بیان معانی اصول دین
انجام: شفاعت میکنند از برای هفتاد هزار همسایگان و خویشان خود نجاناالله من عذاب القبر و البرزخ و النار و حشرنا مع النبيين و الصديقين و الصالحین الهی آمین
شرح و حواشی:
۱- آب حیات (منظوم) داعی دزفولی، عبد الله بن محمد باقر (۱۲۵۶-۱۱۵۸)
[اعلام الشيعه (الكرام البرره) ۲۵۴؛ منزوی ۹۷۷/۲ و ۲۶۷/۲۴؛ الذریعه ۱۰۱/۲۵]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۱۸/۱
خط: نستعلیق؛ بیکا، تا: قرن ۱۳؛ ۲۸ص (۱-۲۸)، ۱۷ سطر (۷×۱۴)، اندازه: ۱۳×۲۱سم [سنا - ف: ۱-۶۱]
۲. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۵۸۶۱/۲-۲۹/۲۰۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق؛ بیکا، تا: قرن ۱۳، جا: کربلا؛ ۱۴-۱۷ سطر، اندازه: ۱۱×۱۵سم [ف: ۱-۳]
۳. قم؛ گلپایگانی؛ شماره نسخه: ۸۷۴۰/۷-۵۸/۱۹۰
آغاز: برابر
خط: نسخ؛ بیکا، تا: غره ربیع الثانی ۱۲۳۶، جا: مدرسه مادرشاه؛ ۱۳گ (۵۵-۶۷)، ۱۲ سطر، اندازه: ۱۰×۱۴سم [ف: ۱-۳]
۴. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۴۱۷/۶
آغاز: برابر، انجام: قد تم هذه الرسالة الموسومة به آب حیات
خط: نستعلیق؛ کا: حیدر علی بن محمد بن امین هزار جریبی، تا: رجب ۱۲۳۹؛ دنباله رساله از ۴۹ر تا ۵۰ر دعائی است به سریانی و مطلبی راجع به عقد ازدواج؛ ۶گ (۴۳ر-۴۸پ)، ۱۳ سطر [ف: ۱۶-۳۲۶]
۵. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۷۳۷۱
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ خفی؛ کا: کاشانی آرانی، ابوطالب، تا: ۱۲۴۱؛ این رساله به نسخه ۲۷۳۵۹ ضمیمه شده است؛ ۱۳ سطر (۹/۳×۱۵/۲) [رایانه]
۶. تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: ۸۸۹/۱
آغاز: برابر، انجام: و شقی شقی در شکم مادر بود و الله العالم و له الحمد الدائم و الصلوة و السلام علی محمد و اله القائم.
خط: شکسته تعلیق؛ کا: علی اکبر پسر عبدالعلی کرمانی، تا: ۱۸ ربیع الثانی، ۱۲۶۸، جا: کرمان؛ ۳۲گ (۱پ-۳۲پ)، ۲۱ سطر (۱۰×۱۶)، اندازه: ۱۵×۲۱/۵سم [ف: ۳-۵۲۲]
۷. مشهد؛ رضوی؛ شماره نسخه: ۲۳۸۶۱
آغاز: بسمله، الحمدلله. .. اما بعد میگوید؛ انجام: میرزا هادی. .. سنه ۱۳۵۸
خط: نستعلیق؛ کا: میرزا هادی، تا: ۱۳۵۸؛ ۱۹ سطر (۷×۱۹)، اندازه: ۱۷×۲۱سم [رایانه]
۸. ساری؛ عمومی؛ شماره نسخه: ۱۳۰/۳
آغاز و انجام: برابر
خط: نسخ و نستعلیق؛ بیکا، بیتا؛ ۱۵ تا ۲۶ سطر راسته و چلیپا (۱۳×۱۸)، اندازه: ۱۷×۲۰سم [عمومی ساری و تنکابن - ف: ۱۰۵]
۹. تهران؛ مروی؛ شماره نسخه: ۹۳۴/۵
بیکا، بیتا؛ ۲گ، قطع: رقعی [ف: -۳۲۸]
۱۰. قم؛ فیضیه؛ شماره نسخه: ۲۰۶۰/۴
آغاز: برابر
خط: نسخ و نستعلیق؛ بیکا، بیتا؛ ۱۳گ، اندازه: ۱۱×۱۵سم [ف: ۳-۱۷۵]
● آب حیات / حدیث / فارسی
āb-e hayāt
کاشان؛ عاطفی، افشین؛ شماره نسخه: ۵۳/۴
خط: نستعلیق؛ کا: علی محمد بن ملا سیف علی کاشانی، بیتا؛ ۵گ (۷۱ر-۷۵پ)، اندازه: ۱۱×۱۷سم [ف: -۵۰]
آب حیات کبیر ← الفلک المشحون فی اصول الدین
آب حیات کبیر ← رد پادری
● آب حیات (منظوم) / کلام و اعتقادات / فارسی