انجام: و علت طبیعی آنها را هم نمیدانستند حمل باین قسم خرافات کرده و معتقد شده بودند.
تهران؛ حقوق؛ شماره نسخه: ۱۶۳ - ج
آغاز و انجام: برابر
خط: نستعلیق؛ بیکا، تا: قرن ۱۴؛ در حواشی نامهای تاریخی و جغرافیایی شرح داده شده است؛ کاغذ: فرنگی، جلد: تیماج سرخ مقوایی، ۳۴گ، ۱۵ سطر (۷/۵×۱۵)، اندازه: ۱۳/۵×۲۱سم [ف: -۳]
● آتشفشانیهای جبال و زلزله / طبیعیات / فارسی
ātašfešānīhā-ye jebāl va zelzele
مترجم: حکیم باشی، میرزا علی اکبر
hakīm-bāšī, mīrzā ‘alī akbar
ترجمه از زبان فرانسه به عربی و فارسی
تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۱۱۵۳/۲
خط: نستعلیق؛ بیکا، تا: ۲۳ ذیحجه ۱۲۹۲؛ ۴۳ص (۵۲-۹۴) [سنا - ف: ۲-۱۴۴]
● آتشک / طب / فارسی
ātašak
عماد الدین شیرازی، محمود بن مسعود، - ۹۸۴ ؟ ق
‘emād-od-dīn-e šīrāzī, mahmūd e-bn-e mas‘ūd (-1576?)
تاریخ تألیف: ۲ ربیع الثانی ۹۹۷، محل تألیف: مشهد خراسان
کتابی است درباره بیماری آبله که در چهار فصل تنظیم شده: ۱. حدود و نامهای آتشک و طرق حدوث آن؛ ۲. علامات؛ ۳. اسباب؛ ۴. معالجات؛ و یک خاتمه (طلایی برای درمان جرب). مؤلف در فصل ۴، از رساله خود در باب بیخ چینی یاد و بخشی از آن را نقل میکند. مؤلف در مقدمهاش از ابتلاء برخی از پزشکان همزمان خود به عادات زیانبخش و عدم توجه به کار تألیف، سخن میگوید و از جمله درباره مولانا شرف الدین حسن طبیب شیرازی میگوید: «اوقات او تمام صرف بنگ و افیون و خمر میشد و در این باره چیزی از او مذکور نشد.»
آغاز: بسمله الحمدلله المحمود فی کل فعاله. ... اما بعد چون مرضی که معروف به آتشک در زمان سابق نبود و کسی مشاهده آن ننموده بود هر چند که امیر بهاء الدوله در طب. ... بخلاصة التجارب تصنیف کرده و جمعی میان اقوال بعضی اطباء یونانی و مجربان هند و سافی نموده در این مرض کلامی آورده که نقل کرده خواهد شد ... این بنده چون اکثر اوقات حیات صرف ملازمت حکام و سلاطین میشد نهایت منظور نظر این بود که در این خصوص رساله تالیف نماید و فرصت نمی شد در اینوقت که بسعادت آستان قدس ... جناب علی بن موسی الرضا (ع) ... مشرف گردید اگر چه مجال نبود
انجام: مجموع اهل خبرت و بصیرت بر آن اتفاق کرده اند. قد تم الرساله على يد ابن اخ مؤلفها ... على رضا بن حسن بن مسعود الطبيب فی سلخ شهر جمادی الاولى سنه اربع و ثمانین و تسعمائه و تاریخ اتمام تأليفه على يد الاستاد ابن مسعود بن محمود محمود الطبيب سلمه الله من عواقب الزمان ... سنه سبع و سبعين و تسعمائه.
چاپ: تهران با مقدمه محمد مهدی اصفهانی، مؤسسه مطالعات تاریخ پزشکی طب اسلامی و مکمل، ۱۳۸۲ش
[مشترک ۴۷۶/۱ «آتشک و آبله»؛ نسخهها ۴۶۰/۱ «آبله؛ آتشک» ناشناخته که همین رساله است همانجا ۴۶۱ «آتشک همین رساله (۵نسخه)؛ فهرستواره ۳۲۵۹/۵ همین گفتار که در آنجا تاریخ نگارش ۷۵۹ق آمده]
۱. تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۶۳۰۷/۱
آغاز و انجام: برابر
کا: علی رضا بن حسن بن مسعود طبیب برادرزاده عماد الدین مؤلف رساله تا ۹۷۷؛ تملک اسماعیل نعمة اللهی مورخ ۱۳۲۹؛ ۴۷ ص (۲-۴۸)، قطع: خشتی ،کوچک، ۱۵ سطر، اندازه: ۱۳/۵×۲۰/۵سم [ف: ۱۹-۲۸۸]
۲ تهران دانشگاه؛ شماره نسخه: ۸۲۴۶/۵
مباحث عنوانهای مطالب در هامش نسخه فصل در حد این مرض و اسامی آن و طریق حدوث آن فصل في العلامات، فصل در اسباب این مرض؛ خط: نستعلیق؛ کا: محمد باقر، تا: ۱۲ شعبان ۹۹۶، جا: لاهیجان؛ ۱۲گ (۶۵پ-۷۶ر)، ۱۹ سطر (۵/۵×۱۱)، اندازه: ۸/۵×۱۴سم [ف: ۱۷-۸۶]
۳. تهران؛ سپهسالار؛ شماره نسخه: ۸۲۴/۲
آغاز: برابر، انجام نگاه دارنده این است تمامی کلام سیدالدوله در فهرست بدون نام مؤلف است؛ خط: نستعلیق درشت خط، بیکا، تا: قرن ۱۰؛ ۲۳گ (۲۹پ-۵۲ر)، ۱۴ سطر، اندازه: ۱۲/۵×۲۰/۵سم [ف: ۳-۲]
۴ تهران؛ لغت نامه دهخدا؛ شماره نسخه: ۱۹۷/۱۸
بیکا، تا سه شنبه ۳ ربیع الثانی ۱۰۰۸، جا: کرمان؛ ۲گ (۱۷۴پ- ۱۷۵ر) [نشریه: ۳-۱۵]
۵ تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: ۶۹۵۴
آغاز: برابر، انجام: ... و جهت اصلاح جگرگاه از نیم مثقال تا دو مثقال ریوند چینی در جلاب اگر پزند نفع کلی دهد و روز ششم تا هفتم على سبيل الاحتیاج جلاب خفیف مشتمل بر بعضی از ادویه ...
خط: نستعلیق متوسط؛ بیکا تا ۱۰۴۰ احتمالاً قمری؛ افتادگی: انجام مصحح دارای حواشی با امضای حکیم کمال الدین حسین، خریداری از مشیری ۱۳۸۲؛ ۳۲گ (۸پ-۳۹)، ۱۷ سطر (۵×۱۳)، اندازه: ۱۰×۱۹سم [رایانه]
۶ تهران؛ مجلس؛ شماره نسخه: ۵۱۳۸/۱۱۸