علم النفس
از نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد (۵۹۷–۶۷۲ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #216073
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۴ برگ
- شمار سطر
- ۳۰ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۹×۲۰سم
- کاغذ
- —
- جلد
- تیماج
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۹
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 1558 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۱۵۵۸/۱ صلاة ۴ برگ
- ۱۵۵۸/۲ جنگ ۲۵ برگ
- ۱۵۵۸/۳ فهرست مؤلفات مجلسی · خاتون آبادی، محمد حسین بن صالح ۲ برگ
- ۱۵۵۸/۴ شرح نامه غزالی ۳ برگ
- ۱۵۵۸/۵ عوالم الخمس · نوربخش خراسانی، محمد بن محمد ۲ برگ
- ۱۵۵۸/۶ ذريعة المآرب · اصفهانی، عبدالمطلب بن حسن ۲ برگ
- ۱۵۵۸/۷ نی نامه ۱ برگ
- ۱۵۵۸/۸ علم النفس (همین نسخه) · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۴ برگ
- ۱۵۵۸/۹ وجودیه · جرجانی، علی بن محمد ۴ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
بسملة وبه اتوکل فی البداية والنهاية. الحمدلله الذی لایخیب من به آمل و لایحرم عن جنابه عامل و لم یحجب العارفین عن ورود مناهل مشاهده انوار جلاله مانع و حایل
انجام نسخه
نفس حال نیست در محلی بلکه جوهری است قایم به ذات خویش نه جسم است و نه جسمانی پس فنا بر او روا نبود و به اخلال ترکیب بدن فانی و منعدم نشود فافهم و تدبر
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۴۰۲
۸ ـ رساله نفسیّه = بقائ النفس بعد خراب البدن «۱۲۱ ـ ۱۲۴» (فلسفه ـ عربی)
از: نصیر الدین محمد بن محمد بن الحسن طوسی (۶۷۲ ق)
رساله‌ای فلسفی است مختصر به شناختن نفس پرداخته است و در سه فصل و یک خاتمه که چند برهان را در خود جای داده به پایان رسیده است. گویا همان رساله «بقاء النفس بعد خراب البدن» میباشد.
[الذریعة ۳-۱۳۸، مرعشی ۱۳/ ۳۰۵].
آغاز: بسملة و به اتوکل فی البدایة والنهایة. الحمد لله الذی لا تخیب من به آمل و لا یحرم عن جنابه عامل و لم یحجب العارفین عن ورود مناهل مشاهدة انوار جلاله مانع و حائل....
انجام: ... نفس حالّ نیست در محلی بلکه جوهری است قائم به ذات خویش، نه جسم است و نه جسمانی. پس فنا بر او روا نبود و به اخلال ترکیب بدن فانی و منعدم نشود فافهم و تدبر.
( ۱۵۵۸ )
این مجموعه ضمائمی به این شرح دارد:
در رساله نهم: معنی زندیق. فرق شیعه. حقیقة الرؤیا والنوم. بیان مذاهب اهل تصوف از شیخ بهائی. برخی احادیث و حکایت.
در رساله هفتم: شرح این دو بیت:
ای بر سر کور ذله غارت کردم مر پاکان را جنب زیارت کردم
کفاره آنکه روزه خوردم رمضان در عید نماز بیطهارت کردم
از شیخ بهائی. و نیز شرح این شعر:
ز دریای شهادت چون نهنگ لا برآرد سر.... در رساله ششم: سؤال شیخ صالح جزائری از شیخ بهائی. کرامات حضرت فاطمه علیها السلام. معنی متشابه. معنی حیاة. حدیث و نادی اصحاب النار اصحاب الجنة. تفسیر برخی آیات. حدیثی از کتاب عیون اخبار الرضا (علیه السلام).
در رساله پنجم: معنی فناء. جواب نامه ابوالخیر از ابوعلی. مغالطه جذر الاصم. حکایات و تمثیلات.
در رساله چهارم: اشعاری از مثنوی بهاء الدین. حکایت و روایت هل رأیت رجلا... راجع به دو طائفه منجمان. اشعاری از ملا علی نوری و آقا هادی رشتی.
در رساله سوم: اشعار فارسی و عری. مهر نامچه. حدیثی از احتجاج طبرسی. طریق الاستخازة. وصیت افلاطون. شرح حدیث من عرف ربه. قصه خضر ((علیه السلام)). مطلبی راجع به صبر ایوب۷ از کتاب ورّام.
در رساله دوم اشعار و مطالبی از شیخ بهائی.
در رساله اول وصایای بلیناس حکیم. معرفت احوال بروج و کواکب. قصیده‌ای منسوب به امیرمؤمنان و برخی حکایات.
رساله اول از آغاز ناقص. شکیات دارد.
هیچ کدام از رساله ها نام کاتب و تاریخ کتابت ندارد.
بیاض. ۱۴۳ برگ، ۹ × ۲۰
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۹۱۷، ردیف ۱
● علم النفس = الرسالة المنتخبة فی معالم حقيقة النفس و ما يتصل بذلك = رساله نفسيه = النفس / فلسفه / عربی، فارسی
‘ilm-un nafs = ar-r.-ul muntaxaba fī ma‘ālim-i ḥaqīqat-in nafs wa mā yattaṣilu bi-ḏālik = r.-ye nafsīyye = an-nafs
؟نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد، 597-672 قمری
naṣīr-od-dīn-e tūsī, mohammad ebn-e mohammad (1201 - 1274)
رساله‌ای فلسفی است مختصر به شناختن نفس پرداخته است و در سه فصل و یک خاتمه که چند برهان را در خود جای داده به پایان رسیده است. این رساله با عناوین گوناگون دارای چندین نسخه است که یا ناشناس مانده یا به محمد بن اسعد دوانی نسبت داده شده و یا از آن ابن سینا دانسته شده است. البته بیشتر آن را از دوانی دانسته‌اند و کسانی که آن را از ابن سینا دانسته اند شاید با رساله‌ای با همین عنوان «النفس» که دارای ده فصل و یا شانزده فصل است خلط کرده باشند ولی به هر صورت مدعیانی دارد. البته این رساله به عربی و فارسی است و از این جهت با آنها متفاوت است.
[الذريعة 138/3؛ کشف الظنون، ج 1، ص 896]
قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 1558/8
آغاز: بسملة وبه اتوکل فی البداية والنهاية. الحمدلله الذی لایخیب من به آمل و لایحرم عن جنابه عامل و لم یحجب العارفین عن ورود مناهل مشاهده انوار جلاله مانع و حایل؛ انجام: نفس حال نیست در محلی بلکه جوهری است قایم به ذات خویش نه جسم است و نه جسمانی پس فنا بر او روا نبود و به اخلال ترکیب بدن فانی و منعدم نشود فافهم و تدبر
خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ جلد: تیماج، 4گ، 30 سطر، اندازه: 9×20سم [ف مخ: 3 - 1005]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.