عروض
از ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم (۱۲۲۰–۱۲۹۴ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
کتابت قرن ۱۳
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #213193
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- قرن ۱۳
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۱۹ برگ
- شمار سطر
- ۱۵ سطر
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۵×۲۱سم
- کاغذ
- —
- جلد
- —
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۸
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 3272 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۳۲۷۲/۱ خلاصة الحساب · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۳۲ برگ
- ۳۲۷۲/۲ تشریح الافلاک · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۹ برگ
- ۳۲۷۲/۳ نسبة ارتفاع اعظم الجبال الى قطر الارض · شیخ بهائی، محمد بن حسین ۶ برگ
- ۳۲۷۲/۴ تفسیر آیة «و تری الجبال تحسبها جامدة» · میرزا بابا شیرازی، ابوالقاسم بن عبد النبی ۷ برگ
- ۳۲۷۲/۵ عروض (همین نسخه) · ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم ۱۹ برگ
- ۳۲۷۲/۶ الكواكب الدرية فی مدح خير البرية (ترجمه) · حافظ شرف، محمد ۱۰ برگ
- ۳۲۷۲/۷ درر البحور و قلائد النحور فی امتداح الملک المنصور · صفی الدین حلی، عبدالعزیز بن سرایا ۲۸ برگ
- ۳۲۷۲/۸ القصيدة القوامية · باخرزی، علی بن حسن ۲ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
صدر وعروض سپاس وافر ومتدارک که ابتدا وضرب آن بارکان واوتاد خلود مقوم وسبب وقریب انسراح وتسبیغ نعم باشد وقف بارگه خداوندی است که عقل کامل را میزان نظم عالم کرد ...
انجام نسخه
زیرا که خلیل بن احمد این دایره را متضمن یک بحر وضع کرده است و ابوالحسن اخفش بحر متدارک را ازین دایره استخراج نموده و صورت دایره اینست (دایره عروض)
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۶۱۴
۵ ـ مختصر العروض «۷۴ ـ ۹۲» (عروض ـ فارسی)
از: عبدالکریم بن ابوالقاسم ایروانی، قرن ۱۳
دارای مقدمه و دو فائده و یک خاتمه.
به شماره.... مراجعه شود.
آغاز: «بسمله صدر و عروض سپاس وافر و متدارک که ابتدا و ضرب آن بارکان و اوتاد خلود مقوّم....وقف بر بارگاه خداوندیست که عقل...».
انجام: «..زیرا که خلیل ابن احمد این دایره را متضمن یک بحر وضع کرده است و ابوالحسن اخفش بحر متدارک را ازین دایره استخراج نموده و صورت دایره اینست» (دایره در نسخه هست).
( ۳۲۷۲ )
کتاب اول نستعلیق حاجی بن علی بن علی بن محمد در قصبه کوه در سده ۱۱. حواشی با امضاء «چلپی» «عبدالدین حیدر» «احمد بن بکر» «مولانا واقف» «محمد بن زین الدین» «عمر بن احمد» «جبرائیل» دارد با مهر بیضوی «صراط علی حق نمسکه» در برگ اول.
کتاب دوم نسخ ۱۲۶۳. حواشی از مؤلف با امضاء «منه»دارد.
کتاب سوم تحریر سده ۱۳. حاشیه از مرتضی قلی قاجار دارد. از انجام ناقص.
بقیه رساله ها تحریر سده ۱۳
رساله چهارم تصحیح شده.
۱۶۰ برگ، ۱۵ × ۲۱
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۵۹۹، ردیف ۳
● عروض = مختصر العروض / عروض و قافیه / فارسی
‘arūz = moxtasar-ol ‘arūz
ایروانی، عبدالکریم بن ابی القاسم، 1220 - 1294 قمری
īravānī, ‘abd-ol-karīm ebn-e abe-l-qāsem (1806 - 1877)
اهدا به: میرزا محمد علیمراد (فرزندش)؛ به نام: محمد شاه قاجار و بهمن میرزا
مؤلف که از افاضل عصر محمد شاه قاجار است، این رساله را در اصول و قواعد عروض و قافیه در یک «مقدمه» و دو «فائده» و یک «خاتمه» نگاشته است: مقدمه در بیان شعر و شاعر؛ فایده 1. بیان قواعد و اصطلاحات در هشت «فصل»؛ فائده 2. بیان زحافات و تفصیل بحور نوزده گانه مفرده در هشت «فصل»؛ خاتمه در بیان زحافات عروض عربی در دو «فصل». آن را برای فرزند خود میرزا محمد علی در سن هفت سالگی او تألیف کرده چون فهم کتاب‌های عروض برای او مشکل بود.
آغاز: صدر وعروض سپاس وافر ومتدارک که ابتدا وضرب آن بارکان واوتاد خلود مقوم وسبب وقریب انسراح وتسبیغ نعم باشد وقف بارگه خداوندی است که عقل کامل را میزان نظم عالم کرد ...
چاپ: ایران، تبریز، 1262ق، سنگی؛ ایران، سنگی، رقعی، 22ص، بدون تاریخ
[نسخه‌های منزوی 2173/3؛ الذریعة 200/20؛ مشار فارسی 4640/4؛ اعلام الشیعة 758/2]
...
3. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 3272/5
آغاز: برابر؛ انجام: زیرا که خلیل بن احمد این دایره را متضمن یک بحر وضع کرده است و ابوالحسن اخفش بحر متدارک را ازین دایره استخراج نموده و صورت دایره اینست (دایره عروض)
خط: نستعلیق، بی‌کا، تا: قرن 13؛ 19گ، 15 سطر، اندازه: 15×21سم [ف مخ: 5 - 1955]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.