عدلیه
از دوانی، محمد بن اسعد (د. ۹۰۸ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #212210
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۴ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۱×۱۷سم
- کاغذ
- —
- جلد
- مقوا
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۷
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 3917 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۳۹۱۷/۱ حقيقة الحقايق · ابن عربی، محمد بن علی ۳ برگ
- ۳۹۱۷/۲ عدلیه (همین نسخه) · دوانی، محمد بن اسعد ۴ برگ
- ۳۹۱۷/۳ آغاز و انجام · نصیرالدین طوسی، محمد بن محمد ۱۴ برگ
- ۳۹۱۷/۴ الاسئلة و الاجوبة · ارسطو ۳ برگ
- ۳۹۱۷/۵ الحدود · ابن سینا، حسین بن عبدالله ۸ برگ
- ۳۹۱۷/۶ یزدان شناخت · عین القضاة، عبدالله بن محمد ۸ برگ
- ۳۹۱۷/۷ طریق حقه · مجلسی، محمد باقر بن محمد تقی ۵۰ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
1 و 2: سپاس بی قیاس مالک الملکی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد خطه ی سویدا قلب صنوبری بر عرش روح حیوانی استوار داد و جنود قوای طبیعی و نفسانی و حیوانی ...
انجام نسخه
انجام رساله 1: دهقان سال خورده چه خوش گفت با پسر - کای نور چشم من بجز از کشته ندروی. اللهم هدانا الصراط المستقیم وقنا عذاب الجحیم بفضلک العظیم و کرمک العمیم
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۶۵۹
۲ ـ نفس = رساله در....«۴ ـ ۷» (فلسفه ـ فارسی)
از: ؟.
رساله مختصری است در اثبات تجرّد نفس که در یک مقدمه و یک مقصد و یک خاتمه نگاشته شده است.
آغاز: این رساله مشتمل است بر مقدّمه و مقصدی و خاتمه. مقدمه: پوشیده نیست که نفس انسانی از سنخ ملکوت و عالم مجرّدات است و تعلّق او به بدن بنا بر توقّف کمالات او است.
انجام: چون سؤال کردند که چند طایفه‌اند ایشان فرمودند آنانی که در اهل خود و آن چه ولایت و استیلا باشد عدالت بجای آورند و از افراط یا تفریط متحاشی باشند و حضرت پادشاه....را اجتهاد میباید نمود.
( ۳۹۱۷ )
رساله اول از انجام ناقص. بدون تاریخ.
رساله ۲ و ۳ و ۴ و ۵ و ۶ بدون تاریخ.
رساله هفتم فقط باب دوم را دارد بدون تاریخ. در ادامه آن شعر و حدیث و مطالب فلسفی هست.
رساله هشتم نستعلیق ۱۲۴۸ در کاشان.
رساله نهم نستعلیق ۱۲۴۸
۵۴ برگ، ۱۱ × ۱۷
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۵۰۱، ردیف ۲۶
● عدلیه = تحقیق عدالت = ماهية العدالة = تعریف عدالت / اخلاق / فارسی
‘adlīye = taḥqīq-e ‘edālat = māhīyat-ol ‘edālat = ta‘rīf-e ‘edālat
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اهدا به: سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) و سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری
دوانی چند رساله در عدالت دارد: 1. در یک مقدمه و دو مقاله و یک خاتمه که به نام سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری ساخته است؛ 2. در یک مقدمه و شش مقاله و یک خاتمه که سرآغازی همانند اولی دارد و به نام همان سلطان ساخته شده است؛ 3. در یک مقدمه و دو مقصد و یک خاتمه که برای سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) ساخته و همراه با شاگرد خود خواجه امیر شمس الدین محمد فرزند سید جعفر برای او فرستاده است و عنوان «رساله در تحقیق عدالت دارد»؛ 4. در چند فصل است.
آغاز: 1 و 2: سپاس بی قیاس مالک الملکی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد خطه ی سویدا قلب صنوبری بر عرش روح حیوانی استوار داد و جنود قوای طبیعی و نفسانی و حیوانی ...
3: بهترین بدرقه که قوافل معانی را از دیار فارس جمعیت اساس قلب انسانی به سواد خطه هندوستان خط رساند شکر پادشاهی عادل منعم سزد
4: این رساله مشتملست بر مقدمه و مقصدی و خاتمه. مقدمه: پوشیده نماند که نفس ناطقه انسانی از سنخ ملکوت و عالم مجردات و تعلق او ببدن بنا بر توقف کمالات اوست برو.
انجام: انجام رساله 1: دهقان سال خورده چه خوش گفت با پسر - کای نور چشم من بجز از کشته ندروی. اللهم هدانا الصراط المستقیم وقنا عذاب الجحیم بفضلک العظیم و کرمک العمیم
3: ذات عالی آنحضرت را از مکاره زمان ... و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
4: ایشان فرمودند که آنان که در احکام خود و اهل خود و آنچه ایشان را ولایت و استیلاء آن باشد عدالت بجا آورند و از افراط و تفریط متحاشی باشند توفیق عمل روزی باد.
چاپ: نمونه اول، در مجموعه رسائل خطی فارسی، دفتر اول، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، بهار 1368ش، با تحقیق مایل هروی چاپ شده؛ نمونه 2 در نشریه توحید جزء هشتم خرداد 1342؛ نمونه 3: در پایان سالنامه پارس سال 1324 و در نشریه نوحید شماره اول، سال دوم، آبان 1342
[فهرستواره منزوی 284/6 «اخلاق» (1نسخه) و 524/6؛ دنا ج7، ص450-450؛ کتابشناسی آثار جلال الدین دوانی ص 98]
...
26. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 3917/2
آغاز و انجام: برابر4
در فهرست با عنوان «نفس» و ناشناس آمده؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ جلد: مقوا، 4گ (4پ-7پ)، اندازه: 11×17سم [ف مخ: 5 - 2234]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.