عدلیه

● عدلیه = تحقیق عدالت = ماهية العدالة = تعریف عدالت / اخلاق / فارسی ‘adlīye = taḥqīq-e ‘edālat = māhīyat-ol ‘edālat = ta‘rīf-e ‘edālat دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503) اهدا به: سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) و سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری دوانی چند رساله در عدالت دارد: 1. در یک مقدمه و دو مقاله و یک خاتمه که به نام سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری ساخته است؛ 2. در یک مقدمه و شش مقاله و یک خاتمه که سرآغازی همانند اولی دارد و به نام همان سلطان ساخته شده است؛ 3. در یک مقدمه و دو مقصد و یک خاتمه که برای سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) ساخته و همراه با شاگرد خود خواجه امیر شمس الدین محمد فرزند سید جعفر برای او فرستاده است و عنوان «رساله در تحقیق عدالت دارد»؛ 4. در چند فصل است. آغاز: 1 و 2: سپاس بی قیاس مالک الملکی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد خطه ی سویدا قلب صنوبری بر عرش روح حیوانی استوار داد و جنود قوای طبیعی و نفسانی و حیوانی ... 3: بهترین بدرقه که قوافل معانی را از دیار فارس جمعیت اساس قلب انسانی به سواد خطه هندوستان خط رساند شکر پادشاهی عادل منعم سزد 4: این رساله مشتملست بر مقدمه و مقصدی و خاتمه. مقدمه: پوشیده نماند که نفس ناطقه انسانی از سنخ ملکوت و عالم مجردات و تعلق او ببدن بنا بر توقف کمالات اوست برو. انجام: انجام رساله 1: دهقان سال خورده چه خوش گفت با پسر - کای نور چشم من بجز از کشته ندروی. اللهم هدانا الصراط المستقیم وقنا عذاب الجحیم بفضلک العظیم و کرمک العمیم 3: ذات عالی آنحضرت را از مکاره زمان ... و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین 4: ایشان فرمودند که آنان که در احکام خود و اهل خود و آنچه ایشان را ولایت و استیلاء آن باشد عدالت بجا آورند و از افراط و تفریط متحاشی باشند توفیق عمل روزی باد. چاپ: نمونه اول، در مجموعه رسائل خطی فارسی، دفتر اول، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، بهار 1368ش، با تحقیق مایل هروی چاپ شده؛ نمونه 2 در نشریه توحید جزء هشتم خرداد 1342؛ نمونه 3: در پایان سالنامه پارس سال 1324 و در نشریه نوحید شماره اول، سال دوم، آبان 1342 [فهرستواره منزوی 284/6 «اخلاق» (1نسخه) و 524/6؛ دنا ج7، ص450-450؛ کتابشناسی آثار جلال الدین دوانی ص 98]