عدلیه
از دوانی، محمد بن اسعد (د. ۹۰۸ ق)
کتابخانه مسجد اعظم، قم ·
نستعلیق
شناسه‌ی فهارس: #212209
کاتب و کتابت
- کاتب
- بی‌کاتب
- تاریخ کتابت
- بی‌تاریخ
- محل کتابت
- نامشخص
- سفارش‌دهنده
- —
ویژگی‌های ظاهری
- خط
- نستعلیق کیفیت خط:
- شمار برگ
- ۲ برگ
- شمار سطر
- —
- اندازه (سانتی‌متر)
- ۱۳×۲۰سم
- کاغذ
- —
- جلد
- گالینگور سبز
نشان‌های نسخه‌شناسی
- اصل نسخه (دستخط مؤلف) ندارد
- حواشی به خط مؤلف ندارد
- تذهیب و سرلوح ندارد
- نگاره و نقاشی ندارد
- تصحیح‌شده ندارد
- حواشی (محشّی) ندارد
- جدول‌کشی ندارد
- رکابه ندارد
- مقابله و بلاغ ندارد
- نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلم ندارد
اشخاص مرتبط با نسخه
مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند هنوز ثبت نشده‌اند. اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید، آن را بیفزایید.
رساله‌های این مجموعه ۱۱
نسخه‌هایی از همین کتابخانه که زیر شماره‌ی 428 آمده‌اند و در یک مجلد صحافی شده‌اند.
- ۴۲۸/۱ خلق الاعمال · دوانی، محمد بن اسعد ۳ برگ
- ۴۲۸/۲ حساب · دوانی، محمد بن اسعد ۳ برگ
- ۴۲۸/۳ عدلیه (همین نسخه) · دوانی، محمد بن اسعد ۲ برگ
- ۴۲۸/۴ الرمل · خفری، محمد بن احمد ۱۲ برگ
- ۴۲۸/۵ اشجار و اثمار · بخاری خوارزمی، علیشاه بن محمد ۱۰۲ برگ
- ۴۲۸/۶ رمل ۳ برگ
- ۴۲۸/۷ فالنامه · جعفر بن محمد (ع)، امام ششم ۵ برگ
- ۴۲۸/۸ فالنامه ۱۲ برگ
- ۴۲۸/۹ شرایط خواندن دعای سیفی ۶ برگ
- ۴۲۸/۱۰ جنگ ۷ برگ
- ۴۲۸/۱۱ تحفة المجربات ۵ برگ
رابطه با نسخه‌های دیگر
اگر می‌دانید این نسخه از روی نسخه‌ی دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخه‌ی عکسی یا میکروفیلمی از آن هست، آن را بیفزایید.
آغاز نسخه
برابر1
انجام نسخه
دل دشمن را از کدورات و بد اندیشی شست و شوی فرمود معمار عدالتش جهان خراب را از نو طرحی انداخته و مهندسی ابالیس مملکت ویرانرا از فیض فضل خود آبادان ساخته و هو السلطان ابن السلطان ابن السلطان عضد الدولة و الخلافة و الدنیای و الدین ابوالمظفر یعقوب خان در یک مقدمه و دو مقاله و خاتمه. فقط مقدمه را دارد
مهرها، تملک‌ها و وقف‌نامه‌ها ۱
- مهر: «عبده الراجی محمد علی» (بیضی)
متن مأخذ
فهرست کتابخانه مسجد اعظم این متن را هوشواره با تطبیق شماره‌ی نسخه از چاپ فهرست برداشته و هنوز به دست انسان بازبینی نشده است.
ج ۴، ص ۲۰۰
۳ ـ رساله عدالت «۷ ـ ۸» (اخلاق ـ فارسی)
از: جلال الدین دوانی (۹۰۸ ق). .
[الذریعه ۱۵-۲۲۶، نسخه های خطی، منزوی ۲/ ۱۶۴۷].
آغاز: سپاس بیقیاس مالک الملکی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد خطّه سویدای قلب صنوبری بر عرش روح حیوانی استوار داد.
انجام: معمار عدالتش جهان خراب را از نو طرحی انداخته و مهندسی ابالیس مملکت ویرانرا از فیض فضل خود ابادان ساخته و هو السلطان ابن السلطان ابن السلطان عضد الدولة والخلافة و الدنیا والدین ابوالمظفر یعقوب خان.
( ۴۲۸ )
رساله اول و دوم و چهارم و پنجم و نهم تحریر محمد مقیم بن صفی الدین محمد الشجاعی بن قاسم بن محمود بن شرف الدین سلیمان الشریف الشیرازی بن زین العابدین بن شاه شجاع بن محمد بن مظفر بن آل مظفر. اولی در ۱۰۲۱، دومی در ۱۰۱۱ و سومی و پنجمی در ۱۰۳۸ و ششمی در ۱۰۳۹
رساله دهم نستعلیق ۱۰۳۹
بقیه رساله ها تاریخ و نام کاتب ندارد.
رساله سوم فقط مقدمه را دارد.
رساله نهم تصحیح شده و یادداشت «رفیع بن حسن شیرازی در برگ اول دارد.
رساله یازدهم فقط بخشی از باب اول را دارد.
۱۶۷ برگ، ۱۳ × ۲۰
فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)
ج ۲۲، ص ۵۰۱، ردیف ۲۵
● عدلیه = تحقیق عدالت = ماهية العدالة = تعریف عدالت / اخلاق / فارسی
‘adlīye = taḥqīq-e ‘edālat = māhīyat-ol ‘edālat = ta‘rīf-e ‘edālat
دوانی، محمد بن اسعد، 830 - 908 ؟ قمری
davvānī, mohammad ebn-e as‘ad (1427 - 1503)
اهدا به: سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) و سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری
دوانی چند رساله در عدالت دارد: 1. در یک مقدمه و دو مقاله و یک خاتمه که به نام سلطان ابوالمظفر یعقوب بهادرخان بایندری ساخته است؛ 2. در یک مقدمه و شش مقاله و یک خاتمه که سرآغازی همانند اولی دارد و به نام همان سلطان ساخته شده است؛ 3. در یک مقدمه و دو مقصد و یک خاتمه که برای سلطان محمود پادشاه گجرات (863 - 917ق) ساخته و همراه با شاگرد خود خواجه امیر شمس الدین محمد فرزند سید جعفر برای او فرستاده است و عنوان «رساله در تحقیق عدالت دارد»؛ 4. در چند فصل است.
آغاز: 1 و 2: سپاس بی قیاس مالک الملکی را که پادشاه نفس ناطقه را در سواد خطه ی سویدا قلب صنوبری بر عرش روح حیوانی استوار داد و جنود قوای طبیعی و نفسانی و حیوانی ...
3: بهترین بدرقه که قوافل معانی را از دیار فارس جمعیت اساس قلب انسانی به سواد خطه هندوستان خط رساند شکر پادشاهی عادل منعم سزد
4: این رساله مشتملست بر مقدمه و مقصدی و خاتمه. مقدمه: پوشیده نماند که نفس ناطقه انسانی از سنخ ملکوت و عالم مجردات و تعلق او ببدن بنا بر توقف کمالات اوست برو.
انجام: انجام رساله 1: دهقان سال خورده چه خوش گفت با پسر - کای نور چشم من بجز از کشته ندروی. اللهم هدانا الصراط المستقیم وقنا عذاب الجحیم بفضلک العظیم و کرمک العمیم
3: ذات عالی آنحضرت را از مکاره زمان ... و الصلوة علی خیر خلقه محمد و آله اجمعین
4: ایشان فرمودند که آنان که در احکام خود و اهل خود و آنچه ایشان را ولایت و استیلاء آن باشد عدالت بجا آورند و از افراط و تفریط متحاشی باشند توفیق عمل روزی باد.
چاپ: نمونه اول، در مجموعه رسائل خطی فارسی، دفتر اول، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، بهار 1368ش، با تحقیق مایل هروی چاپ شده؛ نمونه 2 در نشریه توحید جزء هشتم خرداد 1342؛ نمونه 3: در پایان سالنامه پارس سال 1324 و در نشریه نوحید شماره اول، سال دوم، آبان 1342
[فهرستواره منزوی 284/6 «اخلاق» (1نسخه) و 524/6؛ دنا ج7، ص450-450؛ کتابشناسی آثار جلال الدین دوانی ص 98]
...
25. قم؛ اعظم قم؛ شماره نسخه: 428/3
آغاز: برابر1؛ انجام: دل دشمن را از کدورات و بد اندیشی شست و شوی فرمود معمار عدالتش جهان خراب را از نو طرحی انداخته و مهندسی ابالیس مملکت ویرانرا از فیض فضل خود آبادان ساخته و هو السلطان ابن السلطان ابن السلطان عضد الدولة و الخلافة و الدنیای و الدین ابوالمظفر یعقوب خان
در یک مقدمه و دو مقاله و خاتمه. فقط مقدمه را دارد؛ خط: نستعلیق، بی‌کا، بی‌تا؛ مهر: «عبده الراجی محمد علی» (بیضی)؛ جلد: گالینگور سبز، 2گ، اندازه: 13×20سم [ف مخ: 3 - 1370]
یادداشت‌ها و منابع پژوهشی
اگر درباره‌ی این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید، آن را بیفزایید. پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در اینجا منتشر می‌شود.
حالت پیشنهاد اصلاح.
روی کنار هر فیلد بزنید. برای موارد دیگر، مثل تکراری بودن رکورد، از «پیشنهاد کلی» استفاده کنید.