شرح البحار الزاخرة

تهران؛ دانشگاه؛ شماره نسخه: 9656 آغاز: آغاز متن چنانکه جبوری و قرطای آورده اند: بدأت ببسم الله نظمی تفؤلا ×× و شکری لرحمن رحیم مؤملا؛ متن و شرح در نسخه ما: و کم من عائب قولا صحیحاً ×× بفهم سقیم عن صواب تحولا / و آخر دعوانا ان الحمد للذی ×× له الفضل و الاحسان و المن و العلا / ثلاثة آلاف و الف سطرتها ×× و مائتان و الخمسون و الست جحفلا. اقول ای کتابی هذا ثلاثة آلاف و الف یعنی اربعة آلاف و مائتان و ستة و خمسون بیتا قوله و مائتان اصله ما یتان فحذفت الهمزة بعد اعطاء حرکتها لما قبلها للوزن قوله جحفلا. از کتاب الوقف تا حساب الفرایض. از حسام الدین ابوالمحاسن (ابو عبدالله) حسن بن شرف تبریزی رهاوی درگذشته 770 با قافیه «لا» که زین الدین عبدالرحیم عینی درگذشته 893 و شمس الدین محمود بخاری بر آن شرح دارند. این شرح را من نمی‌دانم از کیست چون نسخه نیمه دوم است و از آن نتوانستم نشانه‌ای بیابم. در ص 1 نسخه ما آمده است که آن بحار زاخره است و از ابن وهبان، ولی نباید چنین باشد و نظم درر البحار شمس الدین ابوعبدالله محمد قونوی دمشقی حنفی (- 788ق) و ساخته 749 که ابن وهبان ابومحمد عبدالوهاب بن احمد بن وهبان دمشقی حنفی (768-726) هم بر آن متن شرحی دارد و در «عقد القلائد فی حل قید الشرائد و نظم الاوابد» که شرح خود او است بر نظم رائیه خودش به نام «قید الشرائد و نظم الاوابد» از آن یاد کرده است. (چلبی در بحار زاخره و درر البحار، معجم المولفین 220: 6، قرطای 3994 – ماخ) مگر اینکه این شرح از ابن وهبان باشد، باید نسخه کاملی را دید و داوری نمود؛ خط: نسخ، کا: حاجی محمود بن حاجی علی بن محمود تکوربیکاری، تا: چهارشنبه نزدیک به پایان ذیحجه 866ق؛ کاغذ: استانبولی، جلد: تیماج قهوه‌ای، 213گ، 31 سطر (13×22)، اندازه: 17×26سم [ف: 17 - 445]