شناسنامۀ نسخۀ خطی

شاهنامه

از فردوسی، ابوالقاسم (د. ۴۱۶ ق)

کتابخانه ملی ایران، تهران · شمارۀ ۹۷۲

کتابت محتملاً قرن ۹ نستعلیق مذهّب
/m/175416
هر جا ✎ می‌بینید، می‌توانید همان فیلد را اصلاح کنید. راه‌های دیگر مشارکت زیر همین دکمه است.
شناسۀ فهارس: #175416

کاتب و کتابت

کاتب
ثبت نشده
تاریخ کتابت
محتملاً قرن ۹
محل کتابت
ثبت نشده
سفارش‌دهنده
ثبت نشده

ویژگی‌های ظاهری

خط
نستعلیق (خوش)
شمار برگ
۵۵۴ برگ
شمار سطر
۲۵ سطر
اندازه (سانتی‌متر)
۱۸×۲۹سم
کاغذ
دولت آبادی
جلد
تیماج ماشی

نشان‌های نسخه‌شناسی

  • اصل نسخه (دستخط مؤلف) (ثبت نشده)
  • حواشی به خط مؤلف (ثبت نشده)
  • مقابله یا تصحیح به دست مؤلف (ثبت نشده)
  • مقابله با نسخۀ مؤلف (ثبت نشده)
  • کتابت از روی نسخۀ مؤلف (ثبت نشده)
  • تذهیب و سرلوح
  • نگاره و نقاشی (ثبت نشده)
  • تصحیح‌شده (ثبت نشده)
  • حواشی (محشّی) (ثبت نشده)
  • جدول‌کشی
  • رکابه (ثبت نشده)
  • مقابله و بلاغ (ثبت نشده)
  • نسخۀ عکسی یا میکروفیلم (ثبت نشده)

آغاز نسخه

آغاز
بسمله، افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال ×× به ثنای ملک الملک خدای متعال

انجام نسخه

انجام
بایوان بابل ز دست و درود ×× ببرج حمل برشدی تیره درود
بخش‌های خالیِ این نسخه: افزودن تملک افزودن مهر افزودن وقف افزودن ورود به کتابخانه

محتوای نسخه ۲

  • افتادگی انجام
  • بخش موجود از آغاز شاهنامه تا نامه یزدگرد بسرداران خراسان

کالبد و آرایه ۱

  • آرایه باسرلوحه مذهب

متن مأخذ

مأخذ دست دوم (گردآوری از فهرست‌های چاپی)

فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)

ج ۱۸، ص ۷۳۸، ردیف ۲۶ متن در منبع
● شاهنامه / شعر / فارسی šāhnāme فردوسی، ابوالقاسم، 329 - 416 ؟ قمری ferdowsī, ab-ol-qāsem (942 - 1026) مشهورترین منظومه حماسی ایرانی است که شاعر در آن داستان‌های باستانی ایران از کیومرث تا بر افتادن سلسله ساسانیان را به نظم کشیده است. در ضمن داستان که بیشتر جنبه افسانه دارد، به رشادت‌های پهلوانان ایرانی مانند رستم می‌پردازد. گفته شده این منظومه به درخواست یا فرمان سلطان محمود غزنوی صورت پذیرفته لیکن بنابر پژوهش‌های دقیق‌تر سرایش منظومه حداقل بیست سال قبل از بر تخت نشستن سلطان محمود، آغاز شده بوده است و پس از بر افتادن سامانیان، شاعر به جهت پشتیبانی صاحب منصبان در دربار غزنویان اثر خود را به سلطان محمود تقدیم می‌دارد تا در سایه آن دولت این اثر ماندگار شود و از میان نرود. نخستین بار دوره کامل شاهنامه در 4 جلد به اهتمام «ترنر ماکان» در سال 1829م در کلکته به چاپ رسیده است. همچنین در 7 جلد بزرگ در قطع سلطانی به سال 1838 تا 1878 میلادی در پاریس به کوشش «مول» منتشر شده و نیز چند عکسی (فاکسی میلی) از روی نسخه‌های کهن در ایران و خارج آن صورت گرفته که می‌توان از آن جمله به چاپ عکسی از روی نسخه کتابخانه ملی فلورانس مورخ 614ق اشاره کرد که ظاهراً کهن‌ترین نسخه موجود شاهنامه می‌باشد. گفته شده برترین تصحیحی که تاکنون روی شاهنامه صورت گرفته تصحیح انتقادی 9 جلدی شاهنامه توسط دانشمندان روسی است که زیر نظر «ی. ا. برتلس» طی سال‌های 1960-1971م در مسکو صورت گرفته است. این تصحیح با تجدید نظر مجدد سعید حمیدیان بارها در ایران به چاپ رسیده است. بر شاهنامه سه مقدمه نوشته شده و مفصل‌ترین آنها به سال 829 به فرمان بایسنقر بن شاهرخ (- 837) می‌باشد و این مقدمه که شامل شرح حال مفصلی از فردوسی و هجونامه سلطان محمود می‌باشد، دارای مطالبی درست و نادرست است و در اینجاست که فردوسی از مازندران به بغداد رفته و به خلیفه پناه برده است و در جای دیگر اشاره‌ای بدین موضوع نشده است. آغاز: به نام خداوند جان وخرد ×× کز این برتر اندیشه بر نگذرد / خداوند نام وخداوند جای ×× خداوند روزی ده رهنمای چاپ: فهرست فارسی مشار 3173/3 نشانی حدود 50 چاپ [نسخه‌های منزوی 2935/4 و 2935/3-2956؛ الذریعة 821/9 و 16/13-20؛ کتابشناسی فردوسی (ایرج افشار): 277؛ دائرة المعارف تشیع 510/9؛ کشف الظنون 1025/2-1026؛ فهرستواره منزوی، 991/2-993؛ مكتبة امیرالمؤمنین 424/2؛ دنا 329/6- 335 (186 نسخه)] شرح و حواشی: 1- داستانهای شاهنامه = قصص شاهنامه؛ طرطوسی، ابوطاهر بن حسن (-6) 2- الشاهنامه (ترجمة)؛ بنداری، فتح بن علی (586-634) 3- دیباچه شاهنامه؛ هرندی اصفهانی، حمزه بن محمد خان (-11) 4- تاریخ شمشیرخانی = دلگشای شمشیرخانی = شاهنامه منثور = خلاصه شاهنامه؛ حسینی، توکل بیک بن تولک بیک (-11) 5- لغت شاهنامه؛ بغدادی، عبدالقادر بن عمر (1030-1093) 6- شاه نامه (منتخب)؛ حکیم شیرازی، محمود بن محمد شفیع (-1274) 7- شاه نامه (منتخب)؛ ملک المورخین، هداية الله بن محمد تقی (-1322) 8- فرهنگ لغات شاهنامه (3عنوان) 9- شاه نامه فردوسی (بحثی پیرامون)
...
26. تهران؛ ملی؛ شماره نسخه: 972 آغاز: بسمله، افتتاح سخن آن به که کند اهل کمال ×× به ثنای ملک الملک خدای متعال؛ انجام: بایوان بابل ز دست و درود ×× ببرج حمل برشدی تیره درود از آغاز شاهنامه تا نامه یزدگرد بسرداران خراسان؛ خط: نستعلیق خوش، بی‌کا، تا: محتملاً قرن 9؛ افتادگی: انجام؛ باسرلوحه مذهب، مجدول؛ کاغذ: دولت آبادی، جلد: تیماج ماشی، 554گ، 25 سطر (11/5×20)، اندازه: 18×29سم [ف: 2 - 521]
راهنمای نشانه‌های این متن (۷)
بی‌کا
بدون کاتب: نام کاتب در نسخه نیامده است
تا
تاریخ کتابت
گ
برگ
اندازه
اندازۀ صفحه
سم
سانتی‌متر
ف
فهرست چاپی همان کتابخانه؛ شماره‌های پس از آن جلد و صفحۀ فهرست است. اگر نام مأخذ با نام کتابخانه یکی نباشد، نام مأخذ پیش از آن می‌آید
عکسی
کنار شمارۀ نسخه: نسخه عکسی است. در نام مأخذ: فهرست نسخه‌های عکسی آن کتابخانه
برگرفته از فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا)، «رموز و اختصارات»، ج ۱، ص هشت تا ده

یادکرد در منابع ۱

این یادکردها را ماشین از روی کتابخانه، شمارۀ نسخه و عنوان اثر یافته است، و ممکن است خطا داشته باشد.

شما هم می‌توانید بیفزایید

این بخش‌ها برای این نسخه هنوز خالی‌اند. آنچه بیفزایید پس از بررسی، با نام شما (اگر بخواهید) در این صفحه منتشر می‌شود.

  • اشخاص مرتبط با نسخه

    مالکان، واقفان، مصححان، محشیان و دیگر اشخاصی که در این نسخه نشانی از خود گذاشته‌اند؛ اگر مهر، یادداشت تملک یا وقف‌نامه‌ای در نسخه دیده‌اید.

  • رابطه با نسخه‌های دیگر

    اگر این نسخه از روی نسخۀ دیگری استنساخ شده، با نسخه‌ای مقابله شده، مجلد دیگری از همان دوره است یا نسخۀ عکسی یا میکروفیلمی از آن هست.

  • یادداشت‌ها و منابع پژوهشی

    اگر دربارۀ این نسخه نکته‌ای می‌دانید که در شناسنامه نیامده، یا چاپ، پژوهش، فهرست دیگر یا تصویری از آن سراغ دارید.

اصلاح فیلدها. روی ✎ کنار هر فیلد بزنید. فیلدهای خالی این صفحه هم اکنون دیده می‌شوند.

گزارش اشکال یا پیشنهاد