نسخه آزمایشی پایگاه فهارس نسخه‌های خطی • دربردارنده بیش از ۷۶ هزار اثر و ۴۳۸ هزار نسخه خطی
شناسنامه کتاب‌شناختی اثر

ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد

īdāḥ-ul fawā’id fī š.-i muškilāt-il qawā‘id
112 نسخه ثبت‌شده از قرن 8 تا 13 هـ.ق
مشاهده فهرست نسخه‌ها ↓
/w/9246
شناسه یکتا در پایگاه فهارس: #9246
تاریخ و سده تألیف: 760 هـ.ق
مأخذ فهرست‌نویسی:
فنخا، ج 5، ص 480 تا 491
زبان و قالب: عربی
رده‌های موضوعی: فقه
عناوین دیگر و هم‌تراز:
ایضاح القواعد (īḍāḥ-ul qawā‘id)
اثر مرتبط / وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726)

معرفی و مشخصات کتاب‌شناختی اثر (در مأخذ فنخا)

علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی کتاب جامعی در فقه نگاشته است به نام «قواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام» که دارای شروح و حواشی متعددی می‌باشد از جمله شرح پسرش فخرالمحققین، که شرحی استدلالی و مبسوط به دستور پدرش نگاشته و بخش نخستین آن را که از آغاز تا آخر باب وصیت است روز عید فطر سال 724ق در زمان حیات پدرش نوشته و به هنگام نقل کلام پدر «قال دام ظله» می گوید و نیم دیگر کتاب را که از کتاب نکاح شروع می‌شود تا آخر به «قال قدس سره» تعبیر می‌کند، این قسمت را در ذیحجه 760ق به پایان رسانده است. شرحی است تحت عنوان «قال - اقول» و استدلالی که شیخ بهائی در کتاب توضیح المقاصد گوید: «لم يصنف في الكتب الاستدلالية الفقهية مثله» مانند این کتاب «ایضاح الفوائد» در میان کتابهای فقهی استدلالی کتابی تاکنون تألیف نشده است. همچنین مؤلف خطبه کتاب را شرح مستقلی نموده و آن‌را به نام «جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد» نامیده که در آغاز بعضی نسخ آمده است.
آغاز اثر
« الحمدلله ذی العزة و البقاء و القدرة و العلاء و المجد و الكبرياء و السلطان القاهر و العز الباهر المتنزه عن ادراك النواظر المتقدس عن تمثيل الخواطر ... اما بعد قلما كان كتاب شيخنا الاعلم و امامنا المعظم افضل المتقدمين و المتاخرين لسان الحكماء و المتكلمين ... سديد الدين يوسف بن المطهر ادام الله ايامه الموسوم بقواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام و هو اشرف الكتب الفقهية و اسناها و ارفعها و اعلاها ... عملت هذا الكتاب و سميته بايضاح الفوائد في شرح اشكالات القواعد ... »
سوابق و چاپ‌های اثر
تهران، بنیاد محمد حسین کوشانپور، با تصحیح و تعلیق سید حسین موسوی کرمانی و شیخ علی پناه اشتهاردی و شیخ عبدالرحیم بروجردی، چهار جلد، چاپ اول، 1387ق.
مآخذ و منابع کتاب‌شناسی اثر
دنا 336/2 (111 نسخه) الذريعة 496/2 و 497 و 1000/2

متن فنخا (فهرستگان نسخه‌های خطی ایران (فنخا))

● ایضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد = ایضاح القواعد / فقه / عربی īdāḥ-ul fawā’id fī š.-i muškilāt-il qawā‘id = īḍāḥ-ul qawā‘id فخرالمحققین، محمد بن حسن، 682-771 قمری faxr-ol-mohaqqeqīn, mohammad ebn-e hasan (1284-1370) وابسته به: قواعد الاحكام في معرفة (مسائل) الحلال و الحرام؛ علامه حلی، حسن بن یوسف (648-726) تاریخ تألیف: ذیحجه 760ق علامه حلی، حسن بن یوسف بن مطهر حلی کتاب جامعی در فقه نگاشته است به نام «قواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام» که دارای شروح و حواشی متعددی می‌باشد از جمله شرح پسرش فخرالمحققین، که شرحی استدلالی و مبسوط به دستور پدرش نگاشته و بخش نخستین آن را که از آغاز تا آخر باب وصیت است روز عید فطر سال 724ق در زمان حیات پدرش نوشته و به هنگام نقل کلام پدر «قال دام ظله» می گوید و نیم دیگر کتاب را که از کتاب نکاح شروع می‌شود تا آخر به «قال قدس سره» تعبیر می‌کند، این قسمت را در ذیحجه 760ق به پایان رسانده است. شرحی است تحت عنوان «قال - اقول» و استدلالی که شیخ بهائی در کتاب توضیح المقاصد گوید: «لم يصنف في الكتب الاستدلالية الفقهية مثله» مانند این کتاب «ایضاح الفوائد» در میان کتابهای فقهی استدلالی کتابی تاکنون تألیف نشده است. همچنین مؤلف خطبه کتاب را شرح مستقلی نموده و آن‌را به نام «جامع الفوائد فی شرح خطبة القواعد» نامیده که در آغاز بعضی نسخ آمده است. آغاز: الحمدلله ذی العزة و البقاء و القدرة و العلاء و المجد و الكبرياء و السلطان القاهر و العز الباهر المتنزه عن ادراك النواظر المتقدس عن تمثيل الخواطر ... اما بعد قلما كان كتاب شيخنا الاعلم و امامنا المعظم افضل المتقدمين و المتاخرين لسان الحكماء و المتكلمين ... سديد الدين يوسف بن المطهر ادام الله ايامه الموسوم بقواعد الاحكام في معرفة الحلال و الحرام و هو اشرف الكتب الفقهية و اسناها و ارفعها و اعلاها ... عملت هذا الكتاب و سميته بايضاح الفوائد في شرح اشكالات القواعد ... چاپ: تهران، بنیاد محمد حسین کوشانپور، با تصحیح و تعلیق سید حسین موسوی کرمانی و شیخ علی پناه اشتهاردی و شیخ عبدالرحیم بروجردی، چهار جلد، چاپ اول، 1387ق. [دنا 336/2 (111 نسخه)؛ الذريعة 496/2 و 497 و 1000/2]

نسخه‌های خطی این اثر

112 نسخه
ردیف کتابخانه و مرکز نگهداری شماره نسخه کاتب تاریخ کتابت نوع خط برگ مشاهده
1
گلپایگانی
قم
1162-7/62 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 265 شناسنامه ←
2
دانشگاه
تهران
708 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 118 شناسنامه ←
3
گلپایگانی
قم
8804-59/24 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 159 شناسنامه ←
4
ملی شیراز
شیراز
11–الف/97 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 127 شناسنامه ←
5
مدرسه باقریه
مشهد
24 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 369 شناسنامه ←
6
رضوی
مشهد
14350 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق - شناسنامه ←
7
شیخ علی حیدر
مشهد
766 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 311 شناسنامه ←
8
شیخ علی حیدر
مشهد
358 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 180 شناسنامه ←
9
مدرسه خیرات خان
مشهد
105/5 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
10
مدرسه غرب
همدان
1991 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ - شناسنامه ←
11
رضوی
مشهد
6869 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 567 شناسنامه ←
12
محمد هلال
آران کاشان
51 بی‌کاتب بی‌تاریخ نستعلیق 130 شناسنامه ←
13
مدرسه حبیبیه
فردوس
19 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 333 شناسنامه ←
14
مرعشی
قم
231 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 211 شناسنامه ←
15
مرعشی
قم
561 بی‌کاتب بی‌تاریخ نسخ 221 شناسنامه ←
16
رضوی
مشهد
20408 محمد بن حسن موسوی(به امر شیخ محمد صادق) 6 شوال 1262ق نسخ 310 شناسنامه ←
17
عاطفی، افشین
کاشان
8 محمد علی بن محمد محسن بیدگلی کاشانی سلخ صفر 1260ق نسخ - شناسنامه ←
18
وزیری
یزد
2640 محمد بن الحسین 1258ق نسخ 200 شناسنامه ←
19
رضوی
مشهد
20098 محمد حسن بن علی اکبر خوانساری چهارشنبه صفر 1253ق نسخ 376 شناسنامه ←
20
رضوی
مشهد
11562 غلامحسین بن اسلام 17 ذیحجه 1249ق نسخ 290 شناسنامه ←
21
دانشکده حقوق
تهران
69-ب غلام علی هندی شنبه 1 ذیقعده 1233ق نسخ 291 شناسنامه ←
22
مرعشی
قم
9439 بی‌کاتب اواسط ذیقعده 1233ق نستعلیق 356 شناسنامه ←
23
سپهسالار
تهران
8194 عسکری ابن ملا محمد ایزنی سبزواری شنبه 27 ربیع الثانی 1232ق، برای حاج محمد بیگ نسخ 157 شناسنامه ←
24
مرکز احیاء
قم
2493 عبدالله بن سعید 16 رجب 1224ق نسخ 160 شناسنامه ←
25
دانشگاه
تهران
2345 محمد قاسم ابن حسنقلی 1206ق نسخ 299 شناسنامه ←
26
مدرسه سلیمانیه
مشهد
61 بی‌کاتب قرن 13 نسخ - شناسنامه ←
27
رضوی
مشهد
38398 بی‌کاتب قرن 13 نسخ 323 شناسنامه ←
28
عبدالعظیم
تهران
619/1 عبدالله مرندی 1124ق نسخ 200 شناسنامه ←
29
ثامنی، محمد رضا
شیراز
5 محمدطاهر بن سلطان طبسی 18 جمادی الاول 1120ق نسخ - شناسنامه ←
30
نواب
مشهد
249/5 بی‌کاتب قرن 12 نستعلیق، نسخ 282 شناسنامه ←